Quintiliano - Oratoriarum - 1548

ARCHITEKTURA SŁOWA: RETORYKA JAKO DYSCYPLINA ETYKI
Ta bazylejska edycja z 1548 roku Instytucji oratorskiej stanowi jedno z absolutnych szczytów przekazu myśli Marcusa Fabija Quintyliana w renesansowym humanizmie. Ugruntowana na bazie rygorystycznie filologicznej przez Gybertusa Longoliusa, przy współudziale kluczowych postaci odnowionego humanizmu reformowanego, takich jak Camerarius i Sichardus, dzieło ukazuje Quintyliana nie tylko jako teoretyka sztuki retoryki, lecz także jako twórcę całościowego modelu edukacyjnego, w którym elokwencja, etyka i obywatelska odpowiedzialność się pokrywają. Wydana w Bazylei, jednym z głównych laboratoriów drukarskich i intelektualnych XVI wieku, i zachowana w przepięknej, współczesnej niemieckiej oprawie skórzanej z tłoczeniami na desce drewnianej, ta edycja łączy autorytet źródłowy, wysoką jakość materialną i siłę symboliczną, umieszczając się w pełni w centrum europejskiej kultury akademickiej i reformowanej.
Wartość rynkowa
Szesnastowieczne edycje Institutione oratoria, w szczególności te opracowane przez czołowych humanistów i zachowane w epokowych, niemieckich oprawach kompletne, wykazują stabilne i wysokiej jakości zapotrzebowanie na międzynarodowym rynku starodruków. Egzemplarze porównywalne, z dobrą integralnością strukturalną, z kompletnymi aparatami tekstowymi i oryginalnymi oprawami skórzanymi w stylu scofa na deskach, plasują się regularnie w zakresie od 900 do 1 500 euro, z wyższymi wartościami za kopie szczególnie świeże, annotowane w epoce lub o pochodzeniach historycznie istotnych. Obecność oryginalnej oprawy wytłaczanej na zimno stanowi w tym przypadku wyraźny element premiowy dla kolekcjonerów.

Opis fizyczny i stan
Piękna i solidna, współczesna niemiecka oprawa introligatorska z koziej skóry na drewnianych deskach, starannie grawerowana na zimno z ciągłymi wałkami i medalionami figurati o renesansowym guście, będąca wyrazem wysokiego poziomu manufaktury introligatorskiej przeznaczonej do kwalifikowanego środowiska akademickiego. Dekoracja sucha, nadal wyraźna i dobrze czytelna, podkreśla solidną konstrukcję tomu, nadając mu wyraźny materialny autorytet. Grzbiet z trzema wypukłymi żebrami i tytułem napisanym atramentem; wewnętrzne krawędzie zaokrąglone. Pozostałości oryginalnych metalowych zaczepów, z oksydacją zgodną z wiekiem. Minimalna utrata skóry na górnej części przedniej okładki i drobne plamy na brzegach, bez uszczerbku na solidności strukturalnej. Frontispis z xilografijną marką typograficzną, powtórzony na końcu tomiku, drobne restauracje. Obecność marginalnych notatek rękopiśmiennych i podkreśleń, świadcząca o uważnym i kontynuowanym czytaniu w kontekście szkolnym lub uniwersyteckim. W książkach zabytkowych, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne imperfekcje, nie zawsze uwzględnione w opisie. Pp. (2); 8nn; 716; 32nn; (2).

TYTUŁ I AUTOR
Księgi instytucji oratorskich w trzynastu tomach
Bazylea, przez Nicolaum Brylinga, 1548.
Marco Fabio Quintiliano.

Kontekst i znaczenie
Instytucja oratoria stanowi najbardziej szczegółowy i najambitniejszy traktat retoryki antycznej, zaprojektowany jako prawdziwy system edukacyjny, który towarzyszy mówcy od pierwszego wychowania dziecięcego po pełną dojrzałość obywatelską i moralną. Słynny ideał vir bonus dicendi peritus definiuje pojmowanie słowa jako narzędzia etycznego, zanim stanie się techniczne. Wydanie z 1548 roku, krytycznie ustalone przez Gybertusa Longoliusa, odzwierciedla humanistyczny projekt odzyskania Quintiliano jako moralnego i pedagogicznego wzorca, w przeciwstawieniu retoryce sprowadzonej do czystej formy formalnej. Wkład badaczy takich jak Camerarius i Sichardus potwierdza centralność tego tekstu w programach nauczania uniwersyteckiego Europy Reformowanej, podczas gdy druk bazylejski umieszcza dzieło na skrzyżowaniu filologii klasycznej, pedagogii humanistycznej i teorii politycznej słowa.

Biografia autora
Marcus Fabiusz Quintilianus urodził się w Calahorra w Hispanii około 35 roku naszej ery i zmarł po 95 roku naszej ery. Był najbardziej wpływowym teoretykiem retoryki rzymskiej i pierwszym oficjalnie wynagradzanym przez państwo nauczycielem cesarskiego imperium. Działający w Rzymie jako wykładowca i adwokat, opracował w swojej Institutione oratoria projekt edukacyjny jednolity, oparty na równowadze między elokwencją, cnotą moralną a odpowiedzialnością obywatelską. Jego dzieło wywarło głębokie i długotrwałe oddziaływanie przez całe Średniowiecze, Renesans i dalej, stając się jednym z fundamentów edukacji zachodniej.

Historia druku i obiegu
Wydanie zostało wydrukowane w Bazylei w 1548 roku przez Nicolaus Bryling, w czasie szczególnej żywotności niemieckiej edycji humanistycznej. Opracowanie przez Gybertus Longolius, holenderskiego humanistę działającego na obszarze Renii, dzieło to cieszyło się szeroką i długotrwałą obecnością w środowiskach szkolnych i uniwersyteckich Europy Północnej. Kopie kompletne, zachowane w oryginalnych oprawach z widocznymi śladami sprzączek, są dziś stosunkowo rzadkie, zwłaszcza w dobrym stanie konstrukcyjnym i z oznakami użytkowania historycznie spójnymi, jak egzemplarz tutaj opisany."}{}#_json_endOops, stray characters at end. Remove trailing. Let's correct. The output must be exactly JSON with one object. Remove extra. We'll provide just the object. Ensure closing. Let's resend.

Bibliografia i źródła
VD16 Q-96.
Adams, Q-67.
Schreiber, F., Wydania Kwintyliana z XVI wieku, Lipsk, 1908.
Reynolds, L. D., Texts and Transmission, Oxford, 1983, str. 307–312, s.v. Quintilianus.