Tito Livio - [Post-Incunable] Codice Moguntin - 1518

LIVIO ODKRYTY W LASACH MAGONZY: PIERWSZE WYDANIE, KTÓRE NIGDY WIĘCEJ NIE ZOSTAŁO WZNOWIONE
Wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu dla humanistów XVI wieku: ponowne odkrycie w Moguncji nowych książek Ab urbe condita Tytusa Liwiusza, dotąd nieznanych, kulminuje w tej rzadkiej, starannie filologicznej drukowanej pierwszej edycji autorstwa Johannes Schöffer z lat 1518–1519. Dzieło to stanowi kluczowy etap w odzyskiwaniu pamięci historycznej starożytnego Rzymu. Uświetnione przez wspaniałe inicjały drzeworytnicze przypisywane mistrzowi Hansa Holbeina, druk jest dziś nie do znalezienia w katalogach i bibliotekach online. To kluczowe wydanie, zarówno pod względem treści, jak i wartości bibliograficznej i dekoracyjnej.
Wartość rynkowa
Rzadkie wydanie, nieobecne w głównych międzynarodowych katalogach ani bibliotekach cyfrowych. Wzmiankowane jest jedynie w specjalistycznych repertoriach antykwarycznych (Vetraio 1682–1982, kat. wystawy UB Amst., 97; Geerebaert CXV, 3). Obecność elementów dekoracyjnych o wysokiej wartości artystycznej oraz odkrycie książek nieznanych aż do renesansu nadają temu egzemplarzowi wyjątkową wartość historyczną i kolekcjonerską. Pełne kopie tego nakładu pojawiają się bardzo rzadko na rynku antykwarycznym.

Opis fizyczny i stan
pp. [2]; 730; [2]. Więzadło tylne z połowy skóry z twardymi płytami; tytuł rękopisu na grzbiecie na wstążce. Strona tytułowa oprawiona w xilografię, nieczytelny niebieski stempelek własności. Duże inicjały xilograficzne przypisywane Hansowi Lützelburgerowi. Strony wewnętrzne dobrze zachowane, rozdarcia rozproszone, ale brak braków. Ogólny stan dobry, autentyczna kopia. Ex libris Jean Jacobs.

TYTUŁ I AUTOR
T. Liuius Patauinus Historicus w dwóch tomach, nowo wydany z starożytowego rękopisu Biblioteki Moguntin.
Wydrukowano w Moguncji, w wydawnictwie Johannes Schöffer, 1518–1519.
Tito Livio

Kontekst i znaczenie
To wydanie stanowi przełom w badaniach nad starożytną literaturą klasyczną: księgi od 33,17 do 40,37, które od wieków były utracone, zostały odnalezione w klasztorze w Moguncji i natychmiast powierzone drukarni Johannes Schöffer, dziedzicowi wielkiej tradycji gutenberghowskiej. Wydanie zostało opracowane z najwyższą starannością, zarówno pod względem dokładności tekstu, jak i jakości druku, z eleganckimi inicjałami drzeworytniczymi zaprojektowanymi przez jednego z najważniejszych niemieckich rytowników tamtego okresu, Hansa Lützelburgera, współpracownika Holbeina. Odzyskanie tych tekstów było świętowane jako filologiczne i patriotyczne zwycięstwo przez humanistów, którzy dostrzegli w nim odrodzenie wartości republikańskich i obywatelskich starożytnego Rzymu.

KRÓTKA BIOGRAFIA AUTORA
Tito Livio urodził się w Padwie w 59 p.n.e. i tam zmarł w 17 n.e. Po wykształceniu w rodzinnym mieście przeniósł się do Rzymu, gdzie przebywał w otoczeniu cesarza Augusta, nie pełniąc nigdy funkcji publicznych. Autor monumentalnego dzieła Ab urbe condita, składającego się z 142 ksiąg, z których zachowało się około 35 w pełni, czcił cnoty Republiki Rzymskiej stylem uroczystym, moralizatorskim i silnie patriotycznym. Miał bliskie relacje z Augustem, mimo swoich sympatii pro-pompejańskich, a jego dzieło przez wieki uważano za nieodzowny wzór historii.

Historia druku i obiegu
Wydanie Schöffer z lat 1518–1519 jest pierwszym, które obejmuje książki 33,17–40,37, odkryte w rękopisie kodexu mogunckiego. Druk wpisuje się w kontekst drugiego pokolenia niemieckiego humanizmu, będącego dziedzictwem Poggio i renesansowej filologii włoskiej. Wybór Schöffer, drukarza związany z dziedzictwem Gutenberga, oraz dekoracyjny aparat Lützelburgera nadają temu woluminowi znaczenie również artystyczne, oprócz filologicznego. To wydanie pozostaje unikatowe pod względem wartości krytycznej, dekoracji i rzadkości bibliograficznej.

Bibliografia i źródła
Vetraio 1682–1982, katalog wystaw UB Amst., 97; Geerebaert CXV, 3. Brak kopii zarejestrowanej w głównych dostępnych katalogach online (OPAC, WorldCat, KVK na 2025 rok).