Valturio - [Post Incunable] De Re Militari - 1532

Inżynieria konfliktu i zwycięstwa: podręcznik wojny dla książąt
Ta bazylejska edycja z 1532 roku De re militari Roberta Valturio stanowi jedno z najważniejszych świadectw renesansowego przekazu dawnej i średniowiecznej wiedzy wojskowej w ujęciu systematycznym i ilustrowanym. Traktat, zaprojektowany jako encyklopedyczne streszczenie strategii, fortyfikacji, mechaniki i dyscypliny armii, wyróżnia się wyjątkowym aparatem ikonograficznym drzeworytowym, który przekłada na obrazy sojusz między matematyką, techniką i władzą polityczną. Opublikowana przez Christiana Wechla, czołowego drukarza w regionie Renii, ta edycja cinquecentesca umacnia europejską popularność dzieła, które już w XV wieku cieszyło się renomą jako podręcznik dla władców, dowódców i inżynierów wojskowych. Egzemplarz wymownie ilustruje transformację wojny w naukę rozumu i sztukę rządzenia, będącą kluczowym elementem ideologii politycznej humanizmu.
Wartość rynkowa
Ilustrowane wydania De re militaris Valturio z XVI wieku są stałe obecne na międzynarodowym rynku książek antykwarycznych z wycenami utrzymującymi się na wysokim poziomie, przede wszystkim dla egzemplarzy kompletnych pod względem aparatu ikonograficznego. Wydanie bazylejskie z 1532 r., cenione za ostrość xilografii i jakość typograficzną warsztatu Wechel, znajduje się w segmencie rynku średnio-wyższym. Wartość jest determinowana przede wszystkim przez pełność tablic, stan zachowania oraz solidność konstrukcyjna tomu. Egzemplarze w dobrym stanie, także z oznakami użytkowania historycznie kojarzonymi, są poszukiwane przez kolekcjonerów książek naukowych, militariów i historii techniki i mieszczą się w przedziale od 3 000 do 5 000 euro.

Opis fizyczny i stan
Oprawa następująca, która ponownie wykorzystuje kartę antifonarium rękopiśmiennego średniowiecza, zawierającą notację muzyczną na tetragramie i inicjał miniaturowy. Obecność renowacji antycznych, wzmocnień i śladów użycia. Frontispis drukarski z dużą marką xilograficzną; liczne xilografie w tekście przedstawiające maszyny wojenne, narzędzia oblężnicze, fortyfikacje, urządzenia mechaniczne i schematy geometryczne; inicjały xilograficzne i ozdoby drukarskie. Karty z bruniturą, plamami, zagięciami i kilkoma wzmocnieniami. W starych księgach, o wieloletniej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze ujawnione w opisie. Pp. 12nn; 384.

TYTUŁ I AUTOR
O sprawach wojskowych.
Lutetiae, u Christiana Wechela, 1532.
Roberto Valturio.

Kontekst i znaczenie
Il De re militari to jedno z podstawowych dzieł współczesnej literatury wojskowej. Napisany w drugiej połowie XV wieku i poświęcony Sigismondo Pandolfo Malatesta, traktat wpisuje się w humanistyczne odrodzenie źródeł klasycznych, w szczególności Vegezio, integrując je z obserwacjami współczesnymi i z silnym zainteresowaniem mechaniką stosowaną. Słynne xilografie, które ilustrują maszyny wojenne realne i spekulacyjne, wyprzedzają język wizualny inżynierii renesansowej i głęboko wpływają na kolejnych autorów, aż po Leonarda da Vinci. Dzieło nie jest jedynie podręcznikiem technicznym, lecz manifestem politycznym: wojna ukazywana jest jako działalność racjonalna, regulowana przez naukę i cnotę księcia, wyjęta spod arbitralności i chaosu.

Biografia autora
Roberto Valturio urodził się w Rimini w 1405 roku i zmarł w 1475 roku. Humanista, architekt i inżynier wojskowy, był związany z dworem Malatestów i działał jako doradca techniczny i intelektualny. Głęboko zanurzony w kulturze klasycznej potrafił przekładać wiedzę starożytną na nowy język, odpowiedni dla politycznych i militarnych potrzeb jego czasów. De re militari to jego najsłynniejsze dzieło i ugruntowało go jako jedną z kluczowych postaci w historii nauk stosowanych renesansu.

Historia druku i obiegu
De re militari odniosło niezwykłą popularność w druku, zaczynając od pierwszego wydania w Weronie z 1472 roku, będącego jednym z pierwszych ilustrowanych dzieł w historii typografii. Kolejne edycje, w tym ta z Bazylei z 1532 roku, przyczyniły się do umocnienia jego sławy w całej Europie. Atelier Christiana Wechla, działające między Paryżem a Bazyleą, było kluczowe w przekazywaniu tekstów humanistycznych i naukowych, zapewniając wysoki poziom jakości zarówno typograficznej, jak i ikonograficznej. Krążenie dzieła było szerokie w środowiskach militarnych, akademickich i dworskich, czyniąc z niego prawdziwy klasyk renesansu technicznego.

Bibliografia i źródła
EDIT16, CNCE 35747
USTC, edycja Bazylea 1532, Christian Wechel
J.R. Hale, Studia nad wojnami renesansu
P. Galluzzi, Inżynierowie Renesansu
A. Grafton, Humanizm i sztuka wojny