Vitruvio - De Architectura - 1586

KODEKS HARMONII: OD STAREGO RZYMU DO RENESANSOWEGO PLACU BUDOWY
Ta lyońska edycja z 1586 r. De Architectura Vitruwiusza reprezentuje jeden z najwyższych momentów recepcji renesansowej architektury starożytnej. Kuratorowana przez francuskiego humanistę Guillaume’a Philandriera (Philandera), ucznia Sebastiano Serlio, dzieło odtwarza tekst witruwiański poprzez rygorystyczną pracę filologiczną opartą na manuskryptach i wcześniejszych drukowanych tradycjach. Edycja łączy autorytet tekstu z ikonograficznym zbiorem drzeworytów o niezwykłej klarowności dydaktycznej, kluczowy dla zrozumienia najciemniejszych fragmentów. Tom ukazuje się jako prawdziwe narzędzie normatywne, przeznaczone nie tylko do erudyjnego czytania, lecz także do praktyki architekta i inżyniera, stawiając w dialogu proporcję, geometrię, technikę konstrukcyjną i teorię ornamentu. Wydany w Lyonie przez Jeana de Tournesa, edycja świadczy o pełnej dojrzałości drukarstwa architektonicznego XVI wieku i transformacji poznania antycznego w model operacyjny dla nowoczesnej Europy.
WARTOŚĆ RYNKOWA

Le edizioni cinquecentesche illustrate del De Architectura occupano una posizione centrale nel mercato internazionale del libro antico. Le tirature curate da Philandrier e impresse a Lione sono particolarmente apprezzate per la qualità filologica del testo e per la precisione delle xilografie, spesso preferite per l'uso pratico rispetto alle più ingombranti edizioni italiane. Esemplari completi, con la tavola ripiegata conservata e in legature coeve, si collocano in una fascia di mercato medio-alta fra i 2.500 ed i 3.500 Euro, con una rivalutazione costante dovuta all'interesse di collezionisti di architettura, storia della scienza e arte rinascimentale.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Legatura coeva in piena pergamena rigida con titolo in oro entro tassello al dorso.
Obecność kilku plam i wad użytkowania zgodnych z epoką; starodruga nota rękopiśmienna na stronie tytułowej.
Frontespizio con titolo entro elegante cornice architettonica xilografica; capilettera ornati di pregevole fattura.
Strona tytułowa z tytułem w eleganckiej architektonicznej ramie drzeworytowej; inicjały ozdobione wysokiej jakości ornamentem.
Il volume è arricchito da numerose illustrazioni xilografiche nel testo raffiguranti ordini architettonici, proporzioni umane (correlate al concetto di Uomo Vitruviano), macchine belliche e strutture idrauliche; presente la rara tavola ripiegata con iscrizioni latine fra le pp. 178–179.
Tom jest bogato ilustrowany licznymi ilustracjami drzeworytniczymi w tekście, przedstawiającymi porządki architektoniczne, proporcje ludzkie (powiązane z pojęciem Człowiek Witruwiański), maszyny wojenne i konstrukcje hydrauliczne; obecna rzadko spotykana tablica rozwijana z łacińskimi inskrypcjami między stronami 178–179.
Carte con alcune gore e bruniture.
Strony z kilkoma uszkodzeniami i przebarwieniami.
Pp. (6); 16nn; 460; 34nn; (6).

TYTUŁ I AUTOR
M. Vitruvii Pollionis De Architectura libri decem, ad Caesarem Augustum, omnibus omnium editionibus ante habitis emendatiores, cum commentariis Gulielmi Philandri Castilioni...
Lyon, apud Ioannem Tornaesium, 1586.
Marco Vitruvio Pollione
Komentarz Guillaume’a Philandriéra

Kontekst i znaczenie

Księga De Architectura jest jedynym organicznym traktatem architektury, który dotarł do nas z czasów starożytnych, i stanowi teoretyczną podstawę, na której zbudowana została cała współczesna architektura Zachodu.

Wydanie Philandrier wyróżnia się celem przywrócenia Witruwiusza w wersji „operacyjnej”, wyjaśniając terminy techniczne i uzupełniając tekst materiałem ilustracyjnym, który ukazuje kanon symetrii.

W tym ujęciu traktat staje się podręcznikiem zdolnym poprowadzić praktykę renesansu, głęboko wpływając na teorię proporcji i kodyfikację porządków architektonicznych, które definiowałyby europejski krajobraz miejski przez wieki.

Biografia autora Marco Vitruvius Pollio żył między I wiekiem p.n.e. a I wiekiem n.e. Architekt i inżynier wojskowy działający za panowania Augusta, napisał De Architectura jako syntezę antycznej wiedzy technicznej, definiując trzy filary architektury: Firmitas (trwałość/solidność), Utilitas (użyteczność/funkcjonalność) i Venustas (uroda/piękno). Jego dzieło, ponownie odkryte w XV wieku, stało się teoretycznym fundamentem architektury renesansu. Komentator, Guillaume Philandrier, był francuskim duchownym i humanistą, którego praca nad Vitruviuszem, rozpoczęta w Rzymie, jest uważana za jeden z najważniejszych wkładów naukowych XVI wieku.

HISTORIA DRUKU I OBIEGU Le edizioni commentate di Vitruvio conobbero una straordinaria fortuna nel XVI secolo. L’officina di Jean de Tournes a Lione svolse un ruolo centrale nella diffusione europea dei testi classici, distinguendosi per un'estetica tipografica superiore e una cura millimetrica nelle incisioni. Questa edizione del 1586 è una pietra miliare della stampa lionese e circolò ampiamente tra i grandi architetti del tempo, diventando una fonte d'ispirazione diretta per lo sviluppo del Classicismo in Francia e in Italia.

Bibliografia i źródła

EDIT16, CNCE 37262;

Adams V-915;

Mortimer (francuski), 550;

P. Gros, Witruwiusz i tradycja traktatów architektonicznych;

J. Rykwert, The Dancing Column;

H. Burns, Andrea Palladio i Tradycja Witruwiusza.