Franchi - Sole della Lingua Santa - 1599

Wszystkie początki hebrajsko-chrześcijańskie: Semes leson haqodes (Berogamo, 1599)
Semes leson haqodes, czyli Słońce języka świętego Guillaume’a Franchi, wydany w Bergamo w 1599 roku przez Comino Venturę, stanowi jedno z najważniejszych świadectw żydoznawstwa chrześcijańskiego między piętnastym a siedemnastym wiekiem. Dzieło, zaprojektowane jako narzędzie dydaktyczne i filologiczne, ma na celu udostępnienie języka hebrajskiego w układzie dwujęzycznym włosko-hebrajskim, wpisując się w szerszy humanistyczno-wyznaniowy projekt przyswajania języków biblijnych. Wydany czcionką hebrajską i łacińską, tom stanowi także pierwszą książkę z drukowanym tekstem hebrajskim w Bergamo, zyskując tym samym znaczenie typograficzne o pierwszoplanowym znaczeniu.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Na rynku antykwarycznym edycje piętnastowiekowe Semes leson haqodes Franchi’ego, zwłaszcza ze względu na historyczne znaczenie związane z typografią bergamaską i użyciem czcionek hebrajskich, zwykle lokują się w przedziale wartości od 500 do 1 000 euro. Obecność wad materiałowych i brak złożonej tablicy wpływają na ocenę, nie kompromitując jednak zainteresowania kolekcjonerskiego egzemplarza, który pozostaje istotny dla badaczy i kolekcjonerów Judaiki i historii druku.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Książka późniejsza oprawa w półskórze z płytami kartonowanymi marmoryzowanymi, tytuł ręcznie na naszywce na grzbiecie, grzbietowe cięcia czerwone; niektóre ubytki na okładzie przednim i na dolnym obramowaniu. Znak typograficzny na tytule pierwszego strony; w ornamentach, vincami i inicjałami drzeworytowymi. Rękopisy notatki i posiadanie kaligraficzne z epoki na końcu tomu. Tekst w języku włoskim i hebrajskim. Brak tablicy złożonej. Obecne małe miejsce żerujące w prawym dolnym rogu białych pierwszych i ostatnich pięciu kart; zewnętrzny margines przycięty; inne drobne wady. W starych księgach, które mają wielowiekową historię, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględniane w opisie. Stron: (2); 20nn; 416; (2).

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Semes leson haqodes, czyli Słońce języka świętego.
Guglielmo Franchi.
Bergamo, Comino Ventura, 1599.

Kontekst i znaczenie
Dzieło Franchiego leży w sercu tradycji hebraistyki chrześcijańskiej posttrydenckiej, w której badanie hebrajskiego odgrywa centralną rolę w czytaniu Pism i w polemice wyznaniowej. Semes leson haqodes nie jest tylko podręcznikiem językowym, lecz także narzędziem ideologicznym, mającym kształcić duchowieństwo i uczonych chrześcijańskich w języku Starego Testamentu. Druk bergamski z 1599 roku, z systematycznym użyciem czcionek hebrajskich, świadczy o krążeniu zaawansowanych umiejętności typograficznych także w centrach wydawniczych mniejszych niż Wenecja czy Rzym.

BIOGRAFIA AUTORA
Guglielmo Franchi był autorem aktywnym pod koniec XVI wieku i na początku XVII wieku, zaangażowanym w studiowanie i nauczanie języka hebrajskiego w kręgu chrześcijańskim. Jego twórczość wpisuje się w nurt hebraistyki humanistycznej i wyznaniowej, której celem było dostarczenie narzędzi językowych do egzezy biblicznej i teologicznego porównania z judaizmem.

HISTORIA WYDRUKU I OBIEG
Wydany w Bergamo przez Comino Venturę w 1599 roku, Semes leson haqodes stanowi unikat dla lokalnej typografii, będąc pierwszą książką z hebrajskim tekstem wydrukowanym w mieście. Dzieło to miało ograniczony, lecz wysokiej jakości obieg, przeznaczony głównie dla środowisk kościelnych i akademickich zainteresowanych badaniem języków biblijnych.

BIBLIOGRAFIA I REFERENCJE
ICCU/OPAC SBN: edizione Bergamo, Comino Ventura, 1599. Adams, Catalogue of Books Printed on the Continent of Europe, 1501–1600. Steinschneider, Die hebräischen Übersetzungen des Mittelalters. Studi sulla tipografia ebraica in Italia settentrionale e sull’ebraistica cristiana post-tridentina.