Nieupoort - Rituum ... Romanos - 1802

Tajemnicze rytuały Rzymu, między kapłaństwem cywilnym a archeologią władzy
Ta edycja leidencka z 1802 roku słynnego Rytuału G.H. Nieupoorta stanowi jedno z najważniejszych osiągnięć podręcznikowej literatury antykwarycznej późnooświeceniowej poświęconej religii rzymskiej. Dzieło powstałe jako narzędzie dydaktyczne i szybko stało się repertuarem referencyjnym, tom łączy rygor filologiczny, jasność systematyczną i bogatą komponentę ikonograficzną. Edycja pod redakcją C.F. Nagela, poszerzona i poprawiona, integuje animadversiones Reitzius i Schwarz, oferując wielowarstwowy i krytyczny obraz obrzędów świeckich i religijnych starożytnego Rzymu, rozumianych jako infrastruktura symboliczna władzy i życia publicznego.
Wartość rynkowa
Na międzynarodowym rynku antykwarycznym kompletne egzemplarze tego wydania z 1802 roku w oprawie współczesnej, dekoracyjnej, zwykle mieszczą się w przedziale od 500 do 800 euro; obecność frontispisu wyrytego i rycin składanych ma znaczący wpływ na wycenę.

Opis fizyczny i stan
Współczesna oprawa z pełnego, twardego pergaminu, okładki ozdobione złotem i herbem miasta Dordrecht, grzbiet z tytułem na listwie i złoceniami. Frontispis rycinowany, 10 tablic składanych i jedna tablica poza tekstem. Strony z brunatnieniem i przebarwieniami. W antycznych księgach, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze widoczne w opisie. Pp. (2); 2nn; 8; 614; 2nn; (4).

TYTUŁ I AUTOR
Rytuały, które kiedyś były powszechne wśród Rzymian, zwięzłe wyjaśnienie.
Lugduni Batavorum, u S. i J. Luchtmans, 1802.
Gerardus H. Nieupoort.

Kontekst i znaczenie
Dzieło Nieupoorta powstaje w duchu wielkiej holenderskiej tradycji antykwarycznej, która między XVII a XVIII wiekiem uczyniła odtworzenie rzymskich obrzędów ćwiczeniem rozumienia cywilizacji poprzez jej praktyki symboliczne. Tekst analizuje w sposób systematyczny ofiary, ceremonie publiczne, święta, kolegia kapłańskie i rytuały domowe, ukazując, jak obrzęd był fundamentem porządku politycznego i społecznego Rzymu. Notatki Reitziusa i Schwarz, zintegrowane w wydaniu Nagel, wprowadzają kolejny poziom krytyczny, porównując źródła literackie, epigraficzne i ikonograficzne. Tarcze ryte nie są jedynie aparatem ilustrującym, lecz prawdziwymi narzędziami interpretacyjnymi, użytecznymi do wizualizacji gestów, przedmiotów i przestrzeni rytualnych, w niemal archeologicznym ujęciu ante litteram.

Biografia autora
Gerardus H. Nieupoort (około 1666–1733) był holenderskim prawnikiem i antykwariuszem, szeroko znanym przede wszystkim z badań nad instytucjami i rytuałami starożytnego Rzymu. Jego dzieła, pierwotnie przeznaczone do nauczania na uniwersytecie, zyskały szerokie rozpowszechnienie w Europie dzięki jasności wykładu oraz systematycznemu wykorzystaniu źródeł klasycznych, stając się tekstami referencyjnymi dla pokoleń uczonych.

Historia druku i obiegu
Il Rituum doświadczył licznych wznowień i rozszerzeń pod koniec XVII wieku i na początku XIX wieku. Wydanie z 1802 roku, opublikowane przez Luchtmans z Lejdy, należy do jednych z najbardziej komplet‑nych i dojrzałych, będących wynikiem długiej tradycji edytorskiej o charakterze akademickim. Drukowane w środowisku uniwersyteckim wysokiego poziomu, było przeznaczone dla studentów, naukowców i wykształconych kolekcjonerów, i krążyło szeroko w Niderlandach i w Europie Północnej.

Bibliografia i źródła
Cicero, De legibus; Varro, De lingua Latina; Owidiusz, Fasti; Pauly-Wissowa, Realencyclopädie der klassischen Altertumswissenschaft; Spoelder, Oprawy herbowe Niderlandów, Dordrecht 2; katalogi ICCU/OPAC SBN; WorldCat.