Antique book in Church Slavonic Альфа и Омега. Вильно - 1786

Alpha i Omega. Wilno: W Drukarni Jego Królewskiej Mości Stanisława Augusta, 1786. 302 arkusze tekstu, głowice rytowane. 22,5 x 16,5 cm. Oprawione w całości w skórzaną oprawę na twardych okładkach.

Kolekcja „Alpha i Omega”, zebrana z dzieł Ojców Kościoła, była popularną lekturą, stanowiącą jeden z najjaśniejszych przykładów literatury dydaktycznej, encyklopedycznej z natury i zawierającą sekcje zarówno o tematyce czysto teologicznej, jak i modlitewnej i praktycznej. „Alpha i Omega” stała się niezwykle popularna wśród starowierców. Książka składa się z 90 rozdziałów, w tym z dzieł starożytnych Hebrajczyków, starożytnych Greków, Bizantyjczyków, Syryjczyków, Slawów i innych autorów. Redaktor korzystał z prac dziesiątków autorów, w tym nazwisk dobrze znanych w literaturze rosyjskiej, takich jak Cyryl z Aleksandrii, Jan z Damaszku, Efrém Syrijczyk i inni, a także autorów mniej znanych i prawie nieznanych: Auguśtyn Starszy, Nicefor Historyk, Sokrates Scholastyczny i inni.

Cel książki został określony we wstępie do czytelnika: „Z trzech powodów, ukochany czytelniku, rozkazałem napisać tę... księgę: pierwszy to to, że człowiek nie żyje chlebem samym; dusza karmi się słowami; drugi to to, że nie tylko laikowie, ale także mnisi niedawno zaczęli czytać prawie wcale ksiąg dydaktycznych. Trzeci to to, że wielu teraz gardzi swoim skromnym językiem słowiańskim i zwraca się ku baśniom cudzych ludzi” (L. 2).

Zbiór „Alfa i Omega”, jak sugeruje tekst książki, został skompletowany przez mnicha „w nowym klasztorze” w warunkach „braku książek”. Autor wierzył, że lektura tej księgi ma mieć charakter cykliczny, odpowiadający czterem porom roku. Tytuł księgi jest symboliczny: z jednej strony oznacza pełnię kręgu czytania i zgromadzonej w nim wiedzy, z drugiej – cytat z Księgi Objawienia: „Ja jestem Alfa i Omega, początek i koniec, pierwszy i ostatni.”