Danthe / Landino - Comedia - 1536

IL POEMA DIVINO, ILustrato I SPIEGATO: GRANDI TAVOLE, ILLUMINATE DAL COMMENTO DEL LANDINO
100 ilustracji, z których pierwsza, bardzo słynna, na całą stronę, ukazuje Danta i Wergiliusza zmagających się z trzema Bestiami.
Tradycja dantejska, już ugruntowana dzięki komentarzowi Landino, była wzbogacana o nowe elementy prezentacyjne, które czyniły ją bardziej dostępną dla studentów i wykształconych czytelników.
Ta edycja Commedia Poeta Divine Dantego Danthe Alighieri, wydana w Wenecji w 1536 roku przez Gioanni Giolitto da Trino, stanowi jedno z najważniejszych świadectw recepcji dantejskiej w wczesnym XVI wieku.
Frontispis, ozdobiony drewnorytem portretu Danty.
Dzieło znajduje się w momencie, gdy poemat rozprzestrzeniał się w szerszym obiegu kulturowym, z celami literackimi i dydaktycznymi.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Wydania Commedia Sprzed połowy XVI wieku są szczególnie rzadkie i wysoko cenione na rynku antykwarycznym. Kopia z 1536 roku, kompletna i w dobrym stanie, może znaleźć się w przedziale 8.000–15.000 euro, przy egzemplarzach młodych i z nienaruszonym frontispice’em, które mogą przekroczyć te kwoty na aukcjach międzynarodowych. Zainteresowanie wzrasta ze względu na fakt, iż jest to edycja nietypowa w porównaniu z szerszą produkcją Giolito późniejszych lat.

OPIS FIZYCZNY I STAN
100 xilografii, po jednej na każdy śpiew, z których pierwsza, bardzo słynna, na całą stronę, ukazuje Danta i Wergiliusza zmagających się z trzema Bestiami. Inferno: 34 – Purgatorio: 33 – Paradiso: 33.
Razem: 100 obrazów, według systematycznego programu ikonograficznego. Tekst w kursywie, znak wydawniczy przy colophon. Karty (1); [16 nn], 440; (1). 11 początkowych kart, indeksu, nie zostało ponownie oprawionych w tej kopii, podobnie jak w edycjach wcześniejszych, frontispis odwzorowany na papierze współczesnym, 2E1, zastąpiony białą kartą. Niewielkie przebarwienia i plamy (głównie marginalne), blaknięcie gore, otwór z utraconym tekstem na 2G6, colophon zafoliowanym i z drobną utratą tekstu. Tył w skórze pergaminowej używanej ponownie, z okładkami pokrytymi rękopisem średniowiecznym na pergaminie, z inicjałami rubricowanymi na czerwono i niebiesko. Tekst w dwóch kolumnach, w czytelnym typie. Karty zbielone, ale trwałe. W starych księgach, mających wieloletnią historię, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze opisane.

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Comedia del divino poeta Danthe Alighieri, con la dotta & leggiadra spositione di Christophoro Landino; con somma diligentia & accuratissimo studio nuouamente corretta, & emendata: da infiniti errori purgata, ac etiandio con le figure, & con la vita, costumi, & studi del medesimo poeta, diligentemente raccolta; con una tavola copiosissima delle cose più notabili in essa contenute.
In Venetia, appresso Gabriel Giolito de’ Ferrari da Trino
(Al colophon:) In Vineggia: per M. Bernardino Stagnino, 1536.
Dante Alighieri.
Commento di Cristoforo Landino

KONTEKST I ZNACZENIE
Wydanie z 1536 roku stanowi część tego okresu typograficznego, który w renesansowej Wenecji umocnił Dantego jako nieodzownego autora włoskiego kanonu literackiego. Obecność tablicy ilustruje rosnące zapotrzebowanie na „czytelną” wersję Dantego, nie tylko jako poezji i teologii, lecz także jako źródło językowe, moralne i filozoficzne. Giolitto da Trino, mniej znany od brata Gabriela, przyczynił się do rozpowszechnienia Dantego w sposób starannie opracowany i innowacyjny, przygotowując jego fortunę w kolejnych pokoleniach.

BIOGRAFIA AUTORA
Dante Alighieri (1265–1321), poeta i intelektualista florencki, napisał Boską Komedię między 1304 a 1321 rokiem. Monumentalne dzieło podzielone na Inferno, Purgatorio i Paradiso łączy wizję religijną i zaangażowanie polityczne, posługując się językiem, który ustalił fundamenty włoskiego języka literackiego. Uważany za ojca włoskiego języka, Dante ma nieprzerwany odbiór od średniowiecza po dziś dzień.

HISTORIA WYDANIA I OBIEG
Po pierwszych czterechsetnych edycjach (Foligno 1472, Venezia 1477) Commedia była na bieżąco ponawiana weneckimi drukarniami. Wydanie Gioanni Giolitto da Trino z 1536 roku poprzedza słynniejsze serie Gabriela Giolito i stanowi kluczowy element w transmisji dantejskiej. Nakłady były ograniczone i skierowane do wyselekcjonowanego grona czytelników wykształconych, z celami zarówno naukowymi, jak i moralnym czytaniem. Przetrwanie kompletne kopii dzisiaj jest rzadkie i cenne.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Główne sprawozdania edycji danteskich, rok 1536: inwentaryzacja edycji piętnastowiecznych i sześci cenki Commedia z komentarzem Cristoforo Landino; odniesienie do weneckiej edycji Gabriela Giolito de’ Ferrari da Trino, z notami o wariantach typograficznych i o dystrybucji wydawniczej.
Catalogue of Books Printed on the Continent of Europe, 1501–1600, sekcja Italia, Wenecja, Giolito: rejestr edycji 1536 Commedia z komentarzem landiniano; przydatne odniesienie do umiejscowienia w europejskim krajobrazie drukarskim XVI wieku.
EDIT16 – Inwentaryzacja włoskich edycji XVI wieku: karta edycji weneckiej 1536, z oznaczeniem głównych egzemplarzy przechowywanych w bibliotekach publicznych Włoch; ogólny opis formatu, komentarza i odpowiedzialności drukarskiej.

ICCU / OPAC SBN: rekordy katalogowe powiązane z edycją Giolito 1536, z precyzyjnymi lokalizacjami egzemplarzy we Włoszech; przydatne do porównania stanów i weryfikacji kolacji.

BnF, Catalogue général: obecność egzemplarzy edycji weneckiej 1536 lub edycji powiązanych Giolito/Landino, z opisem bibliograficznym i sygnaturą; kluczowy dowód tradycji edytorskiej dantejskiej poza Włochami.

WorldCat: międzynarodowy inwentaryzator egzemplarzy edycji Giolito da Trino 1536, z lokalizacjami w bibliotekach europejskich i północnoamerykańskich; przydatny do oceny rzadkości i obiegu.

Landino, Cristoforo, Comento sopra la Comedia di Dante Alighieri, różne edycje weneckie i florentynskie XV–XVI wieku: niezbędny punkt odniesienia do porównania tekstualnego i do historii komentarza humanistycznego dantego.

Giolito de’ Ferrari, Gabriel, repertori drukarskie wenecjanskie XVI wieku (por. Renouard; Ascarelli–Menato): w kontekście edycji w katalogu giolita i w strategii wydawniczej rodziny Giolito, z szczególnym uwzględnieniem edycji „szeroko rozpowszechnionych” w języku wulgarnym.