Lémery - Corso di Chimica - 1719

Laboratorium ognia, między medycyną, metalami i tajemnymi znakami
Ta wenecka edycja Corso di Chimica Nicolasa Lémery’ego stanowi jeden z najwybitniejszych momentów przekazywania nowoczesnej chemii na obszarze włoskim w pierwszej połowie XVIII wieku. Nie jest to tylko podręcznik praktyczny, lecz prawdziwy system wiedzy chemicznej, w którym dziedzictwo alchemiczne zostało zorganizowane według kryteriów jasności, metody i weryfikacji eksperymentalnej. Włoskie tłumaczenie, oparte na ostatniej francuskiej edycji i rozszerzone o traktat o Antymonie i sekrety lecznicze, czyni dostępne zbiór przeznaczony dla lekarzy, aptekarzy i filozofów przyrody. Liczne ryciny w miedzi, przedstawiające piece, alembiki, cucurbity i narzędzia do destylacji, przemieniają tę publikację w prawdziwy atlas laboratorium, zawieszony pomiędzy nauką operacyjną a symbolizmem ognia.
Wartość rynkowa
Włoskie edycje z XVIII wieku dzieła Corso di Chimica Lémery, kompletne z ilustracjami i w zachowanej oprawie z tamtej epoki, znajdują się na rynku antykwarycznym w przedziale cenowym od 1 200 do 2 000 euro. Szczególnie dobrze zachowane egzemplarze, z wyraźnymi ilustracjami i świeżym papierem, mogą osiągać wyższe wartości, zwłaszcza ze względu na ponadczasowe zainteresowanie, jakie ta praca nadal wywołuje wśród kolekcjonerów historii nauki, alchemii i medycyny.

Opis fizyczny i stan
Oprawa współczesna w pełnej skórze marmurkowej, wstawka na grzbiecie z czerwonej skóry z złoconym tytułem; zadrapania i zużycia na krawędziach. Tablice miedziane przedstawiające narzędzia chemiczne i aparaty laboratoryjne. Karty z kilkoma plamami i brązowieniem rozproszonym. Zastrzeżenie: w starych książkach, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, które nie zawsze są widoczne w opisie. Pp. (2); 22nn; 765; (2).

TYTUŁ I AUTOR
Kurs chemii pana Nicolò Lemery.
Wenecja, Apresso Gio. Gabriele Hertz, 1719.
Nicolas Lémery.

Kontekst i znaczenie
Kurs chemii Lémery jest jednym z fundamentalnych tekstów nowoczesnej chemii europejskiej. Opublikowany po raz pierwszy we Francji w 1675 roku, oznaczał przejście od chemii jeszcze silnie symbolicznej do dyscypliny opartej na powtarzalnych i obserwowalnych operacjach. Lémery reorganizuje materię według jasnych procedur, rozróżniając reakcje, destylacje, kalcynacje i sublimacje, ale nie odcina całkowicie związku z tradycją alchemiczną. Wenecka edycja z 1719 roku ma szczególne znaczenie, ponieważ uzupełnia traktat o Antimonium, kluczowej substancji w dyskusjach medycznych i chemicznych między XVII a XVIII wiekiem, i zachowuje tablice, które przekładają wiedzę teoretyczną na praktykę wizualną. Tom ten jest więc punktem zwrotnym między medycyną, metalurgią, farmakologią a filozofią przyrody.

Biografia autora
Nicolas Lémery urodził się w Rouen w 1645 roku i zmarł w Paryżu w 1715 roku. Był jednym z najważniejszych francuskich chemików swojego pokolenia oraz cenionym wykładowcą za klarowność swoich lekcji. Jego Kurs Chemii cieszył się niezwykłą popularnością w całej Europie, z tłumaczeniami na liczne języki. Lémery odegrał decydującą rolę w systematyzacji chemii jako odrębnej dyscypliny, kładąc fundamenty pod jej nowoczesny rozwój.

Historia druku i obiegu
Dzieło to miało liczne francuskie wydania i tłumaczenia już od końca XVII wieku. Włoskie wydania, szczególnie te z Wenecji, świadczą o dużym zapotrzebowaniu na aktualne teksty naukowe w kontekście medycznym i farmaceutycznym półwyspu. Wydanie z 1719 roku, wydrukowane przez Gio. Gabriele Hertz, wyróżnia się rozmiarem tekstu i jakością rycin stalorytniczych, co czyni je jednym z najbardziej cenionych na rynku kolekcjonerskim.

Bibliografia i źródła
Duveen, Denis I., Bibliotheca Alchemica et Chemica.
Partington, J. R., Historia chemii, tom II.
Biblioteka Wellcome, historyczne katalogi wydań Lémery.
DSB – Słownik Biografii Naukowej, voce Lémery.