JEAN DECOEN (1890–1979) Portret Claude, 1932 Artysta: Jean Decoen Urodzony: 1890, Bruksela, Belgia Zmarły: 1979, Ixelles, Belgia Narodowość: belgijska Dziedzina: malarstwo i rzeźba Wykształcenie: Académie de Bruxelles Nurt / charakter twórczości: belgijskie malarstwo figuratywne XX wieku; we wczesnym okresie wpływy neoimpresjonizmu, następnie bardziej powściągliwy, realistycznie obserwowany sposób przedstawiania postaci i pejzażu Tytuł: Portret Claude Technika: olej na płótnie Wymiary blejtramu: ok. 60 × 80 cm Data powstania: 15 maja 1932 Sygnatura: „Jean Decoen 1932”, prawy dolny róg Inskrypcja: „CLAUDE / A-5-15 / 1932”, lewy górny róg Temat: portret młodzieńca Stan: bardzo dobry OPIS DZIEŁA Prezentowany obraz jest reprezentacyjnym portretem młodzieńca autorstwa belgijskiego malarza i rzeźbiarza Jeana Decoena (1890–1979). Dzieło pochodzi z 1932 roku i zachowuje wyjątkowo cenny element identyfikacyjny w postaci imienia przedstawionej osoby: CLAUDE, umieszczonego przez artystę w lewej górnej części kompozycji. Obraz posiada również wyraźną sygnaturę „Jean Decoen 1932” w prawym dolnym narożniku, co łączy dzieło bezpośrednio z artystą oraz określa jego datowanie. Szczególnie istotna jest dodatkowa inskrypcja: „CLAUDE / A-5-15 / 1932” Zapis należy odczytywać jako oznaczenie imienia modela oraz daty wykonania obrazu: Claude, Anno, 5. miesiąc, 15. dzień, 1932, czyli 15 maja 1932 roku. Zachowanie przez artystę zarówno imienia modela, jak i dokładnej daty nadaje obrazowi wyjątkową wartość dokumentacyjną i biograficzną. JEAN DECOEN – ARTYSTA O SZEROKIM WYKSZTAŁCENIU I DZIAŁALNOŚCI Jean Decoen należy do interesującego pokolenia belgijskich artystów działających w pierwszej połowie XX wieku. Kształcił się w Académie de Bruxelles, a jego działalność nie ograniczała się do jednej dziedziny. Był malarzem, rzeźbiarzem, kolekcjonerem, krytykiem sztuki oraz znawcą dawnego malarstwa. Klasyfikowany jest jako belgijski malarz i rzeźbiarz, a równocześnie odnotowywany jako poeta, kolekcjoner i krytyk sztuki. W malarstwie Decoen początkowo pozostawał pod wpływem neoimpresjonizmu, natomiast w późniejszym okresie wypracował bardziej stonowany i powściągliwy język artystyczny. Jego dorobek obejmował między innymi portrety, pejzaże oraz kompozycje figuratywne. W przypadku prezentowanego obrazu szczególnie istotne jest skupienie artysty na indywidualnych cechach przedstawianej osoby oraz na charakterze portretu. Nie był więc twórcą funkcjonującym wyłącznie jako lokalny malarz. Jego działalność obejmowała również szeroko rozumiane życie artystyczne Belgii, rynek sztuki, krytykę oraz kolekcjonerstwo. JEAN DECOEN JAKO RZEŹBIARZ – ZNACZENIE NA RYNKU MIĘDZYNARODOWYM Szczególne znaczenie dla oceny pozycji Jeana Decoena ma jego twórczość rzeźbiarska. Jednym z najważniejszych dzieł artysty jest marmurowy „Le Baiser” z 1914 roku, monumentalna, unikatowa rzeźba o długości 164 cm. Dzieło zostało zaprezentowane w Salon Triennal de Bruxelles w 1914 roku i jest szczegółowo opisane w literaturze poświęconej artyście. W katalogu Soterbis London z 2018 roku rzeźbę wyceniono na £80 000–120 000, co według wartości podanej w katalogu odpowiadało około €91 000–136 000. Jest to niezwykle istotny punkt odniesienia dla pozycji Jeana Decoena w historii sztuki belgijskiej. Soterbis określało „Le Baiser” jako jedno z zasadniczych dzieł jego działalności rzeźbiarskiej, wskazując jednocześnie na jego wykształcenie w Académie de Bruxelles oraz szeroki zakres działalności artystycznej. Rzeźba ta pokazuje, że Jean Decoen nie był wyłącznie autorem kameralnych obrazów, lecz artystą posiadającym również ambicje i kompetencje w zakresie monumentalnej rzeźby. DZIAŁALNOŚĆ KOLEKCJONERSKA I ŚRODOWISKO SZTUKI Na szczególną uwagę zasługuje także pozycja Decoena w belgijskim środowisku artystycznym. Nie tylko tworzył, lecz również aktywnie uczestniczył w życiu rynku sztuki jako ekspert, krytyk i kolekcjoner. Jego nazwisko pojawia się w dokumentacji historycznej związanej z belgijskimi kolekcjami i działalnością muzealną. W archiwach Królewskich Muzeów Sztuk Pięknych Belgii zachowana jest dokumentacja dotycząca obrazu przekazanego do muzeum przez Jeana Decoena w imieniu Société „La Peau de l’Ours”. Jego działalność kolekcjonerska była szeroka i obejmowała również sztukę dawną. Jean Decoen był znany jako znawca dawnego malarstwa i rzeźby, co dodatkowo podkreśla jego znaczenie jako postaci związanej nie tylko z własną twórczością, ale z szerszym belgijskim środowiskiem artystycznym. DZIEŁA W KOLEKCJACH MUZEALNYCH Twórczość Jeana Decoena jest obecna również w kolekcjach muzealnych. Museum de Fundatie w Zwolle posiada w swojej kolekcji „Zelfportret / Autoportret” Jeana Decoena, co stanowi bezpośrednie muzealne potwierdzenie obecności jego twórczości w zbiorach instytucjonalnych. Fakt ten jest szczególnie interesujący w kontekście prezentowanego obrazu, ponieważ pokazuje, że dorobek Decoena nie ogranicza się wyłącznie do obiektów występujących na rynku aukcyjnym, lecz znajduje również miejsce w kolekcjach muzealnych. CLAUDE – SZCZEGÓLNIE INTERESUJĄCY WĄTEK BIOGRAFICZNY Jednym z najbardziej interesujących elementów prezentowanego obrazu jest zachowane przez artystę imię modela: CLAUDE. W tym miejscu pojawia się niezwykle ciekawy trop biograficzny. W 1973 roku ukazała się monografia „Jean Decoen” autorstwa Edmonda Radara, a jej przedmowę napisał Claude E. De Coen, związany z belgijskim środowiskiem jako architekt. Zbieżność imienia Claude z imieniem zapisanym przez Jeana Decoena na portrecie z 1932 roku tworzy interesujące połączenie biograficzne. Możliwe, że przedstawiony na obrazie młodzieniec był tą samą osobą, która ponad czterdzieści lat później pojawiła się w literaturze dotyczącej artysty jako autor przedmowy do jego monografii. Jeżeli identyfikacja ta zostanie potwierdzona, obraz zyskałby dodatkowy wymiar dokumentacyjny: przedstawiałby konkretną osobę z otoczenia Jeana Decoena, która po wielu latach sama uczestniczyła w utrwalaniu pamięci o artyście i jego twórczości. Jest to szczególnie interesujący element obrazu, ponieważ zachowana inskrypcja „CLAUDE / A-5-15 / 1932” nie pozostawia jedynie anonimowego wizerunku, lecz przekazuje konkretne imię oraz dokładną datę wykonania portretu. ZNACZENIE OBRAZU • dzieło jest sygnowane przez Jeana Decoena; • posiada wyraźne datowanie 1932; • zawiera dokładny zapis daty 15 maja 1932 roku; • zachowuje imię przedstawionej osoby: CLAUDE; • przedstawia konkretną postać w reprezentacyjnym ujęciu portretowym; • ma stosunkowo duży, reprezentacyjny format około 60 × 80 cm; • pochodzi z dojrzałego okresu działalności artysty; • autorem jest belgijski malarz i rzeźbiarz posiadający wykształcenie akademickie; • Jean Decoen pozostawił również znaczący dorobek rzeźbiarski, którego najwyższe publicznie udokumentowane wyceny osiągały poziom ponad 100 000 euro; • jego twórczość znajduje się w kolekcjach muzealnych, w tym w Museum de Fundatie; • zachowane imię modela otwiera dodatkowy, bardzo interesujący trop związany z osobą Claude E. De Coen i jego późniejszym związkiem z monografią Jeana Decoena. STYL I CHARAKTER DZIEŁA Obraz należy do belgijskiego malarstwa figuratywnego XX wieku. Jean Decoen w początkowej fazie swojej działalności pozostawał pod wpływem neoimpresjonizmu, natomiast później jego malarstwo stało się bardziej powściągliwe i skoncentrowane na obserwacji rzeczywistości. Prezentowany portret należy postrzegać przede wszystkim jako przykład figuratywnego malarstwa portretowego, w którym ważną rolę odgrywa bezpośrednia obserwacja modela, jego indywidualność oraz charakter psychologiczny przedstawienia. Dzięki podpisowi, dacie, imieniu modela i dodatkowej inskrypcji obraz posiada również wartość dokumentacyjną, wykraczającą poza samo przedstawienie artystyczne. STAN ZACHOWANIA Obraz zachowany jest w bardzo dobrym stanie. Zachowana została oryginalna sygnatura artysty oraz istotna inskrypcja identyfikująca modela i datę wykonania dzieła. PODSUMOWANIE „Portret Claude” z 1932 roku jest wartościowym przykładem belgijskiego malarstwa figuratywnego Jeana Decoena, artysty o akademickim wykształceniu, szerokim dorobku malarskim i rzeźbiarskim oraz znaczącej pozycji w belgijskim środowisku artystycznym. Szczególną wartość obrazu stanowi połączenie autorskiej sygnatury, dokładnego datowania, dużego formatu oraz zachowanego imienia modela. Dodatkowy wątek związany z Claude E. De Coenem, który w 1973 roku napisał przedmowę do monografii Jeana Decoena, czyni ten konkretny portret szczególnie interesującym pod względem biograficznym i historycznym. Dzieło łączy więc walory artystyczne z rzadko spotykaną wartością dokumentacyjną: znamy artystę, znamy datę powstania, znamy imię przedstawionej osoby, a zachowana inskrypcja pozwala dokładnie określić moment wykonania portretu.