NOORDELIJKE NEDERLANDEN – REPUBLIEK (1581–1795) Zeeland – Zilveren dukaat 1790 – Middelburg Een schitterende en historisch aansprekende Zeeuwse zilveren dukaat uit 1790, geslagen te Middelburg tijdens de laatste jaren van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Deze imposante zilveren handelsmunt toont de karakteristieke geharnaste ridder met het Zeeuwse provinciewapen en draagt op de keerzijde de beroemde spreuk CONCORDIA RES PARVÆ CRESCUNT – Eendracht maakt macht. Muntgegevens * Gebied: Zeeland, Republiek der Verenigde Nederlanden * Muntplaats: Middelburg * Jaar: 1790 * Nominale waarde: zilveren dukaat * Materiaal: zilver * Muntmeesters: Petronella Slob & Johan Lodewijk Molter * Muntteken: burcht * Muntmeesterteken: twee sterren Voorzijde Een geharnaste ridder, staande naar rechts, met een sjerp over zijn harnas. In zijn rechterhand houdt hij een zwaard, rustend tegen zijn schouder. In zijn linkerhand draagt hij een lint. Aan zijn voeten bevindt zich het gekroonde provinciewapen van Zeeland. Omschrift: MON : NOV : ARG : PRO : CONFŒD : BELG : COM : ZEL · ♜ Voluit: Moneta Nova Argentea Provinciarum Confoederatarum Belgicarum Comitatus Zelandiae. Vertaling: Nieuwe zilveren munt van het graafschap Zeeland, behorend tot de Verenigde Nederlandse Gewesten. Het afsluitende burchtteken verwijst naar de Zeeuwse muntplaats Middelburg. Keerzijde Het gekroonde Generaliteitswapen, met het jaartal 1790 en daarboven de twee sterren als muntmeesterteken. Omschrift: CONCORDIA RES PARVÆ CRESCUNT Vertaling: “Door eendracht groeien kleine zaken.” De spreuk is vooral bekend onder de historische Nederlandse vertaling: “Eendracht maakt macht.” Deze woorden vormden een van de belangrijkste staatkundige uitgangspunten van de Republiek. Zij benadrukten dat de afzonderlijke gewesten, ondanks hun onderlinge verschillen, gezamenlijk een sterke en invloedrijke staat konden vormen. Historische achtergrond De zilveren dukaat behoort tot de meest herkenbare grote zilveren handelsmunten van de Nederlandse Republiek. Het type werd vanaf de zeventiende eeuw vervaardigd en speelde een belangrijke rol in het internationale betalingsverkeer. De afbeelding van de geharnaste ridder was daarbij meer dan een decoratief element. Hij verbeeldde de weerbaarheid, zelfstandigheid en militaire kracht van de Verenigde Nederlanden. Het provinciewapen aan zijn voeten benadrukte de herkomst van de munt en de identiteit van het uitgevende gewest. Zeeland bekleedde binnen de Republiek een bijzondere positie. Dankzij haar havens, scheepvaart en internationale handelsbetrekkingen was het gewest nauw verbonden met de economische ontwikkeling van de Nederlanden. Middelburg groeide uit tot een belangrijk handels- en muntcentrum, waar gedurende meerdere eeuwen zilveren en gouden munten werden vervaardigd. Een dukaat uit de nadagen van de Republiek Het jaartal 1790 plaatst deze zilveren dukaat in een bijzonder tijdsgewricht. Europa stond aan de vooravond van ingrijpende politieke veranderingen. De Franse Revolutie was een jaar eerder uitgebroken en ook binnen de Nederlandse Republiek liepen de politieke spanningen op. Slechts vijf jaar na het slaan van deze munt zou de oude Republiek in 1795 ten einde komen en plaatsmaken voor de Bataafse Republiek. Daarmee vertegenwoordigt deze Zeeuwse zilveren dukaat niet alleen een karakteristiek voorbeeld van de achttiende-eeuwse Nederlandse muntslag, maar ook een tastbare herinnering aan de laatste jaren van een staatsvorm die ruim twee eeuwen had bestaan. Bijzonderheden Deze uitgifte is herkenbaar aan de combinatie van het burchtteken van Middelburg, de twee sterren als muntmeesterteken en het jaartal 1790. De geharnaste ridder, het gekroonde wapen en de klassieke Latijnse spreuk geven de munt haar kenmerkende uitstraling. Een schitterende Zeeuwse zilveren dukaat uit 1790, geslagen te Middelburg onder Petronella Slob en Johan Lodewijk Molter. Een indrukwekkende historische handelsmunt uit de nadagen van de Republiek, waarin de geharnaste ridder en de eeuwenoude spreuk ‘Eendracht maakt macht’ de zelfstandigheid en verbondenheid van de Nederlandse gewesten op bijzondere wijze tot uitdrukking brengen.