Maya Αλαβάστρο Κυλινδικός σκεύος με εικονικά ανάγλυφα. 600 - 900 μ.Χ. Διάμετρος 12 εκ. Ισπανική άδεια εξαγωγής.

Κυλινδικός σκεύος με εικονικές ανάγλυφες διακοσμήσεις.

Μάγια, Κλασική Περίοδος, 600–900 μ.Χ.

ΥΛΙΚΟ: Αλαμπάστρι (thecali πέτρα).

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: Διάμετρος 12 εκ. Ύψος 9,5 εκ.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:

- Συλλογή παλαιών αντικειμένων Le Corneur, Γαλλία. Rémy Audoin, 1967.
- Arts des Amériques Gallery, περί το 1980.
- Συλλογή του Μισέλ Βιναβέρ, Γάλλου συγγραφέα και θεατρικού συγγραφέα (Παρίσι, 1927–2022).
Προς τα παιδιά του, Anouk, Barbara, Delphine και Ivan Vinaver, 2022.
- Γαλλική αγορά τέχνης,

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Σε καλή κατάσταση, έχει μια κατακόρυφη ρωγμή σε μια πλευρά έως το μέσο της βάσης. Παρουσιάζει δύο οπές παράλληλες προς τη ρωγμή, ένδειξη παλιάς αποκατάστασης της εποχής. Μέσα, διατηρούνται ίχνη πολυχρωμίας και γύψου στα πιο διαφανή σημεία του αγγείου.

Περιγραφή:

Κυλινδρικό σκεύος με ελαφρώς καμπυλωμένους τοίχους και βάση, και με ευθύ και στενό στόμιο, χωρίς χείλος. Παρουσιάζει δύο ζεύγη παραλληλών οπών γύρω από μια παλιά ρωγμή, τα οποία αποκαλύπτουν μια παλιά αποκατάσταση με μεταλλικά στηρίγματα. Σήμερα φαίνονται τα αποτυπώματα των ριζών των φυτών που μεγάλωσαν γύρω από το αντικείμενο όταν θάφτηκε, ακανόνιστα και ασύμμετρα σχήματα που πλουτίζουν την υφή του αγγείου. Είναι κατασκευασμένο από πέτρα τεκάλι (tecali), ένας τύπος τραβερτίνης επίσης γνωστός ως Μεξικανικός όνξ ή αλάβαστρο, αν και πρόκειται για διαφορετικό μέταλλο από το αιγυπτιακό αλάβαστρο. Η πέτρα παρουσιάζει μια διάφανη φλέβα, με κανονικό πλάτος, η οποία πιθανώς υπήρξε ο λόγος για τον οποίο ο καλλιτέχνης επέλεξε αυτό το συγκεκριμένο τεμάχιο τεκάλι, λόγω της προβολής του σε καλλωπιστικό επίπεδο: σχηματίζει μια κατακόρυφη γραμμή, κάθετη προς το στόμιο, που διασχίζει τη βάση, χωρίζοντάς την σε δύο μισά και τελικά ανεβαίνοντας από το αντίθετο άκρο του γυαλιού, δημιουργώντας ένα μενάντερ/μετάλλιο. Παρόμοιο εφέ μπορεί να παρατηρηθεί, σε αυτή την περίπτωση επιτευγμένο με βερνίκι ή χρωστική, στο κεραμικό βάζο καταχωρημένο από Kerr ως K623 (εικόνα 1). Η μορφολογική σημασία αυτής της φλέβας αντικατοπτρίζεται και στα διασωθέντα υπολείμματα πολύχρωμου σοβά, εφαρμοσμένου μόνο πάνω σε αυτήν και αφήνοντας το υπόλοιπο κομμάτι ελεύθερο.

Όσον αφορά αυτό το γυαλί, ο διαφανής φλέβος θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει ένα φίδι, ένα ζώο μεγάλης σημασίας στη θρησκεία των Μάγια· οδός/μέσο επαφής με τα ουράνια σώματα, ήταν σύμβολο θανάτου και ανάστασης. Ένα από τα σημαντικότερα φίδια στη μυθολογία των Μάγια, το Όραμα Φίδι, θεωρούνταν πύλη ανάμεσα στον φυσικό και υπερφυσικό κόσμο, και γι' αυτό απεικονιζόταν συχνά σε τελετουργικά αγγεία, συνήθως λαξεμένος λίθος.

Το γυαλί είναι επίσης διακοσμημένο με μια εικονική σκηνή που καταλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο της επιφάνειάς του. Εργάζεται σε ανάγλυφο σε δύο επίπεδα και πλαισιώνεται από προσεγμένο ορθογώνιο προφίλ με στρογγυμένες γωνίες. Αποτελεί μια σύνθεση με δύο χαρακτήρες που βρίσκονται αντιμέτωποι, συνήθη για τη δηλωτική ένδειξη διαλόγου, κάτι που αποτυπώνεται και στις συμβατικές γκριμάτσες των χεριών (εικ. 2). Το μορφικό ύφος είναι συνθετικό: το φόντο έχει κατέβει, σαφώς οριοθετώντας τα περιγράμματα των χαρακτήρων, τα οποία είναι τελείως σχεδιασμένα. Αυτή η γραμμικότητα επαναλαμβάνεται και στις εσωτερικές λεπτομέρειες των μορφών, υποδεικνυόμενες με λεπτές τομές. Ωστόσο, ο σκελετισμός συνδυάζεται με μια ορισμένη φυσικότητα στην κίνηση των μορφών: ελαφρώς κεκλιμένα κεφάλια, η θέση ενός βραχίονα στο γόνατο… Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της Μαιανικής ε figurative art ήταν η αναζήτηση φυσικο‑δραματικών θέσεων και συνθέσεων, δυναμικών, με σώματα που στρέφονται και στοιχεία που επικαλύπτονται, φτάνοντας μεταξύ του 7ου και 8ου αιώνα σε μιαν αξεπέραστη δεξιοτεχνία από οποιαδήποτε άλλη Μεσοαμερικανική κουλτούρα. Αυτή η αναζήτηση για φυσικότητα συνδυαζόταν με μια συμβολική σύμβαση που ποτέ ολοκληρωτικά δεν εξαφανίστηκε."

Η φιγούρα στα αριστερά φαίνεται να κάθεται σε προφίλ προς τα δεξιά, με διάδημα που δένεται στο μπροστά μέρος, ένα διακοσμητικό στον θώρακα και μια φούστα τυπική της τέχνης των Μάγια, που σχηματίζει παράλληλους πτυχώσεις στη βάση της πλάτης και το τέλος της πέφτει πάνω από την κορυφή. ο μηρός (εικόνα 3). Η φιγούρα απλώνει το δεξί χέρι προς το κέντρο της σύνθεσης, όπου βρίσκεται ένα ιερό με βάση σε σχήμα ανάποδου C. Φαίνεται ότι πάνω του καίγεται μια φωτιά με πιθανώς προσφορές, δύο στρογγυλά σχήματα απεικονισμένα μέσα στις φλόγες. Η απεικόνιση της φωτιάς είναι παράξενη, ασύμμετρη και κορωμένη, που θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για φλόγες αλλά για την απεικόνιση ενός ραβδιού/σκήπτρου του τύπου γνωστού ως flint eccentric (εικόνα 4).

Στη δεξιά πλευρά βρίσκεται η δεύτερη φιγούρα, καθισμένη με το πρόσωπο προς τα εμπρός και με το κεφάλι κεκλιμένο προς το κέντρο της σύνθεσης, στραμμένη σε προφίλ προς τα αριστερά. Με τα πόδια σταυρωμένα, ακουμπά τον αριστερό της βραχίονα στον μηρό της, δείχνοντας προς τον συνομιλητή της με ένα προεξέχον, σαφώς διαφοροποιημένο δείκτη, και απλώνει το δεξί της, το οποίο πλέον έχει χαθεί λόγω διάβρωσης, προς τη φωτιά. Φορά κοσμήματα στον αστράγαλο, στο μάγουλο και στους καρπούς, και ένα μεγάλο κεφαλόδεσμο. Στο στήθος φορά ένα μενταγιόν με πιθανό ηλιακό τόπο- μοτίβο, έναν κεντρικό κύκλο περιβαλλόμενο από έξι μικρότερους. Η φιγούρα κάθεται σε θρόνο, σύμβολο εξουσίας· με κάθισμα, μαξιλάρι και υψηλό, ευρύ και ανοιχτό πίσω μέρος, διακοσμημένο με προεξοχές και στις δύο πλευρές. Η φιγούρα από την αντίθετη πλευρά, αντίθετα, κάθεται πάνω σε ένα απλό βάθρο, υποδεικνύοντας την κατώτερη θέση σε σχέση με τον σύντροφό της, πιθανώς μια θεότητα ή πρόγονος.

Ο κύκλος στο μάγουλο (παρομοίωση προς το τρίχωμα του ιαγουάρ) και το περιδέραιο του υπερφυσικού χαρακτήρα επιτρέπουν μια πιθανή ταύτιση με τον θεό του καλαμποκιού (εικόνα 5), έναν από τους σημαντικότερους του μαϊανικού πανθέου. Ήταν μια ευμενής θεότητα που αντιπροσώπευε τη ζωή, την ευημερία και την αφθονία. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ο δημιουργός του κόσμου, και συνδεόταν επίσης με την αλλαγή των εποχών. Ομοίως, η ιστορία του θανάτου και της ανάστασής του υπήρξε κεντρική μεταφορική μεταφορά για τη λατρευτική πίστη στην αποθεώση των βασιλέων των Μάγια. Αναγνωρίζεται ως Hun-Hunahpu στο Popol Vuh, έναν συμπίναγμα μαγιανικής παράδοσης γραπτώς καταγραμμένο τον 16ο αιώνα, ο θεός του καλαμποκιού απέκτησε καθεστώς πολιτισμικού ήρωα κατά την Κλασική περίοδο.

Η χρήση του tecali, ενός πολύτιμου υλικού που χρησιμοποιείται για την κατασκευή πολυτελών και ιερών αντικειμένων, διαδόθηκε σε ολόκληρη τη Μεσοαμερική. Τα αγγεία που φτιάχνονται από αυτό το πέτρωμα είναι σχετικά σπάνια, και κατά κανόνα είναι ζωγραφισμένα, ακολουθώντας τα μοντέλα σύγχρονων κεραμικών αγγείων.Στον κόρπο των Μάϊα χαραγμένων αγγείων, από την άλλη πλευρά, είναι πιο σύνηθες να βρει κανείς αγγεία φτιαγμένα από αυτό και από άλλες πέτρες, αν και η πλειοψηφία θα είναι κεραμική. Μεταξύ αυτών, κυριαρχεί ο απλός ανάγλυφος σε δύο επίπεδα, όπως στην περίπτωση του κομματιού υπό μελέτη, με εικονογραφικούς μοτίβους, επιγραφές ή γεωμετρικά σχέδια, συχνά συνδυασμένα (εικόνα 6). Κάποια παρουσιάζουν συνθέσεις παρόμοιες με αυτή του αγγείου από πέτρα tecali, με έναν ή περισσότερους συνδυασμούς χαρακτήρων καθισμένων και να κοιτάζουν ο ένας τον άλλον, σε διάθεση διαλόγου (εικόνα 7).

Τα αγγεία ή οι κύλινδροι των Μάγια είναι μια ατελείωτη πηγή πληροφοριών για τον πολιτισμό τους. Είναι μια προνομιακή στήριξη όπου κατάφεραν να αποτυπώσουν με δεξιοτεχνία τη φαντασία τους: ενημερώνουν για την ιστορία και τη ζωή των εκλεκτών, αλλά πάνω απ’ όλα είναι ένα σημαντικό στοιχείο για τη μελέτη της μυθολογίας· τόσο οι εικόνες των θεών όσο και οι μύθοι, συχνά συνόδευόμενοι από γλυφές που δηλώνουν το όνομα του προσώπου ή του θεού, οι οποίες ορίζουν τη δραστηριότητα που αντιπροσωπεύουν. Μερικές φορές σε άλλα είδη επιγραφών εμφανίζονται στα αγγεία των Μάγια, οι λεγόμενες αφιερώσεις, στις οποίες ονομάζεται ποιος πλήρωσε για την κατασκευή του αγγείου, για ποιον σκοπό και, σε μερικές περιπτώσεις, το όνομα του δημιουργού. Με τον τρόπο αυτό είναι γνωστό ποιο σχήμα χρησιμοποιήθηκε για να περιέχει ποια υγρά· οι κοίλοι και κυλινδρικοί δοχεία προορίζονταν για την αποθήκευση ποτών που καταναλώνονταν κατά τις γιορτές των προνομιούχων τάξεων —ιδιαίτερα της σοκολάτας. Αυτά τα εξαιρετικά πολύτιμα δοχεία ανταλλάσσονταν μεταξύ τους ή με δώρα για τους καλεσμένους. Παρόλο που είχαν ταφική προέλευση, η συντριπτική πλειονότητα κατασκευάστηκε για να χρησιμοποιείται ενώ ο κάτοχός τους ήταν ακόμα ζωντανός, αν και ήταν συνήθης η μεταφορά τους σε ομαδικά νεκροταφεία ή παρόμοια μέρη, ώστε να περιλαμβάνονται στην προίκα τους.

Αναπτύχθηκε σε μια τεράστια περιοχή που περιλάμβανε τη Γουατεμάλα, το Μπελίζ, το Ελ Σαλβαδόρ, ένα μεγάλο μέρος του Μεξικού και τη δυτική ζώνη της Ονδούρας, η Μαγιανική κουλτούρα από περίπου το έτος 2000 π.Χ. Η διαφορά της από τις υπόλοιπες μεσοαμερικανικές κουλτούρες είναι η χρήση της γραφής. Πράγματι, ήταν πιθανώς το κύριο εργαλείο για την εξαιρετική της ανάπτυξη, καθώς επέτρεπε απομακρυσμένες επικοινωνίες και ιστορικά αρχεία· δεν αφορούσε μόνο ένα ή δύο κέντρα πληθυσμού, αλλά δεκάδες πόλεις και χωριά που ανήκουν στο ίδιο σύστημα πεποιθήσεων, μοιράζονταν την ίδια κουλτούρα.

Στην Προκλασική Περίοδο (50 π.Χ. – 250 μ.Χ.) εμφανίζονται οι πρώτες στελέες που απεικονίζουν θρησκευτικές και εξουσιαστικές σκηνές, και ανεγείρονται οι πρώτοι πυραμίδες. Αυτό είναι επίσης το σημείο ίδρυσης του Τεοτιουακάν, ο πολιτισμός του οποίου άσκησε αξιοσημείωτη επιρροή στους Μάγια, ιδιαιτέρως στην λατρεία τους για τον πόλεμο. Κατά τη διάρκεια της Κλασικής περιόδου (μ.α. 250-900), οι πόλεις των Μάγια ευημερούσαν υπό ένα δυναστευτικό καθεστώς, ο πλούτος του οποίου ανιχνευόταν σε πολλές απεικονίσεις μεμονωμένων βασιλιαίων στα στελέες, συνοδευόμενες από κείμενα που εξυμνούν τις βασιλείες τους. Διάφορες δυναστείες αναδύθηκαν σε διαφορετικές πόλεις, η Τικαλ πιθανώς να ήταν η πρώτη που ξεκίνησε πολέμους κατάκτησης εναντίον των γειτόνων της, ακολουθώντας την πολεμική ιδεολογία και τεχνολογία που προωθούσαν οι Τεοτιουακάν. Οι βασιλιάδες των Μάγια άρχισαν τότε να καταγράφουν τις νίκες τους, τις γενεαλογίες τους και τη μετάβαση του χρόνου στα μνημεία τους. Στις αρχές του όγδοου αιώνα, η αριστοκρατία των Μάγια απολάμβανε πλούτο χωρίς προηγούμενο, αλλά ζούσε σε μια περίοδο συνεχών συγκρούσεων ανάμεσα σε πόλεις και βασιλιάδες. Ο πληθυσμός αυξανόταν ραγδαία, κάτι που οδήγησε επίσης σε ραγδαία υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, αδυνατώντας να παράγει αρκετό φαγητό. Μέχρι το τέλος του 8ου αιώνα, και κατά τη διάρκεια του 9ου, συνέβη η λεγόμενη Κατάρρευση των Μάγια: οι ιερές περιοχές εγκαταλείφθηκαν και ο πληθυσμός μειώθηκε δραστικά. Μέχρι το έτος 900, η επικράτεια των Μάγια είχε ήδη αντικατασταθεί από τη νέα δύναμη: τους Τολτέκους.

Πλήρης Περιγραφή
Κυλινδρικό αγγείο με ήπιες καμπύλες στους τοίχους και στην βάση, με ευθύ και στενό στόμιο, χωρίς χείλος. Διαθέτει δύο ζεύγη παράλληλων οπών γύρω από μια παλιά ρωγμή, που μαρτυρούν μια παλιά αποκατάσταση με μεταλλικά σφιχτήρια.
Τρέχουσα, φαίνονται τα αποτυπώματα των ριζών των φυτών που ανέπτυσσονταν γύρω από το αντικείμενο όταν θάφτηκε, ακανόνιστες και ασύμμετρες μορφές που πλουτίζουν την υφή του αγγείου. Είναι κατασκευασμένο από πέτρα τεκάλι (tecali stone), έναν τύπο τραβερτίνης γνωστό και ως Μεξικανικό ονξ ή αλάβαστρο, αν και αποτελεί διαφορετικό ορυκτό από το αιγυπτιακό αλάβαστρο. Ο λίθος παρουσιάζει μια διαφανή φλέβα, με κανονικό πλάτος, που πιθανώς υπήρξε ο λόγος που ο καλλιτέχνης επέλεξε αυτό το συγκεκριμένο τεμάχιο τεκάλι, λόγω της πλατειότητας του σε διακοσμητικό επίπεδο: σχηματίζει μια κατακόρυφη γραμμή, κάθετη προς το στόμιο, η οποία διασχίζει τη βάση διαιρώντας την σε δύο ημίσεις και τελικά αναδύεται από το αντίθετο άκρο του γυαλιού, σχηματίζοντας ένα μαιάνδριο. Ένα παρόμοιο αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί, σε αυτή την περίπτωση με βερνίκι ή χρώμα, στον κεραμικό βάζο καταχωρημένο από τον Kerr ως K623 (εικ. 1). Η μορφολογική σημασία αυτής της φλέβας αντικατοπτρίζεται και στα διατηρημένα κατάλοιπα πολύχρωμου στουκό, εφαρμοσμένου μόνο πάνω της και αφήνοντας το υπόλοιπο κομμάτι ελεύθερο.

Στην περίπτωση αυτού του γυαλιού, η διαφανής φλέβα θα μπορούσε να συμβολίζει ένα φίδι, ένα ζώο με μεγάλη σημασία στη θρησκεία των Μάγια· όχημα για επαφή με τα ουράνια σώματα, ήταν σύμβολο θανάτου και ανάστασης. Ένα από τα σημαντικότερα φίδια στη μυθολογία των Μάγια, ο Vision Serpent, θεωρείτο πύλη ανάμεσα στους φυσικούς και υπερφυσικούς κόσμους, και γι' αυτό συχνά απεικονιζόταν σε τελετουργικά σκεύη, συνήθως από λαξευτό λίθο.

Το γυαλί είναι επίσης διακοσμημένο με μια φ figurative σκηνή που καταλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο της επιφάνειας του. Είναι σε ανάγλυφο εργασμένο σε δύο επίπεδα, και περιβάλλεται από ένα ομαλό ορθογώνιο προφίλ με στρογγυμένες γωνίες. Πρόκειται για μια σύνθεση με δύο χαρακτήρες που αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλο, συνήθης για να δηλώνει τον διάλογο, κάτι που αντικατοπτρίζεται και στις συμβατικές κινήσεις των χεριών (εικ. 2). Το φορμαλιστικό στιλ είναι συνθετικό: το υπόβαθρο έχει βυθιστεί, οριοθετώντας καθαρά τις φιγούρες των χαρακτήρων, οι οποίες αποδίδονται τέλεια. Αυτή η γραμμικότητα επαναλαμβάνεται στις εσωτερικές λεπτομέρειες των μορφών, που υποδεικνύονται από λεπτές εγχάρακτες γραμμές. Ωστόσο, ο σχηματισμός συνδυάζεται με μια ορισμένη φυσικότητα στη κίνηση των μορφών: ελαφρώς κλινές κεφαλές, η θέση ενός χεριού στο γόνατο... Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της Μάγια εικονικής τέχνης υπήρξε η αναζήτηση φυσιοκρατικών θέσεων και συνθέσεων, δυναμικών, με σώματα που στρέφονται και στοιχεία που επικαλύπτονται, φτάνοντας μεταξύ 7ου και 8ου αιώνα σε μια δεξιοτεχνία που δεν συγκρίνεται από καμία άλλη Μεσοαμερικανική κουλτούρα. Αυτή η αναζήτηση για τον φυσιοκρατισμό συνδυάστηκε με μια συμβολική convention που ποτέ δεν εξαφανίστηκε ολοκληρωτικά.

Η φιγούρα στα αριστερά φαίνεται να κάθεται σε προφίλ προς τα δεξιά, με ένα κάλυμμα κεφαλής που δένεται στο μπροστινό μέρος, ένα διακοσμητικό θώρακα και μια φούστα τυπική της τέχνης των Μάγια, η οποία σχηματίζει παράλληλες πτυχώσεις στη βάση της πλάτης και το άκρο της πέφτει πάνω από το πάνω μέρος. η λεκάνη της (βλ. σ. 3). Η φιγούρα τεντώνει το δεξί της χέρι προς το κέντρο της σύνθεσης, όπου βρίσκεται ένας βωμός με βάση σε σχήμα αντίστροφης C. Φαίνεται ότι καίγεται πάνω του μια φωτιά με τι θα μπορούσαν να είναι θυσίες, δύο στρογγυλά σχήματα απεικονίζονται μέσα nelle φλόγες. Η απεικόνιση της φλόγας είναι περίεργη, ασύμμετρη και χτενισμένη, που θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για φλόγες αλλά για την αναπαράσταση ενός σκήπτρου του τύπου γνωστού ως flint eccentric (βλ. fig. 4).

Δεξιά πλευρά βρίσκεται η δεύτερη φιγούρα, καθισμένη με το πρόσωπο προς τα εμπρός και το κεφάλι κλινισμένο προς το κέντρο της σύνθεσης, γυρισμένη σε προφίλ προς τα αριστερά. Με τα πόδια σταυρωμένα, αναπαύει το αριστερό του χέρι πάνω στα γόνατά του, δείχνοντας προς τον συνομιλητή του με σαφώς διακριτικό δείκτη, και εκτείνει το δεξί του, το οποίο πλέον έχει χαθεί λόγω διάβρωσης, προς τη φωτιά. Φορά διακοσμητικά στον αστράγαλο, στα μάγουλα και στους καρπούς, και ένα μεγάλο κεφαλόδεμα. Στο στήθος φορά ένα μενταγιόν με πιθανώς ηλιακό μοτίβο, κεντρικός κύκλος περιβάλνεται από έξι μικρότερους. Ο χαρακτήρας κάθεται σε θρόνο, σύμβολο εξουσίας· με κάθισμα, μαξιλάρι και ψηλό, φαρδύ και ανοιχτό πίσω μέρος, διακοσμημένο με προεξοχές και στις δύο πλευρές. Η φιγούρα από την αντίθετη πλευρά κάθεται αντιθέτως σε απλό βάθρο, υποδηλώνοντας κατώτερη θέση σε σχέση με τον σύντροφό της, πιθανώς θεότητα ή πρόγονος.

Ο κύκλος στο μάγουλο (παραπέμπει στο τρίχωμα του ιαγουάαρ) και το μενταγιόν του υπερφυσικού χαρακτήρα επιτρέπουν μια πιθανή ταύτιση με τον θεό του καλαμποκιού (εικ. 5), ένας από τους σημαντικότερους θεούς του πανθεονίου των Μάγια. Ήταν ένας ευμενής θεός που αντιπροσώπευε τη ζωή, την ευημερία και την αφθονία. Μπορούσε να θεωρηθεί ο δημιουργός του κόσμου, και συνδεόταν επίσης με την αλλαγή των εποχών. Ομοίως, η ιστορία του θανάτου και της αναγέννησής του αποτέλεσε κεντρικό μεταφορικό σχήμα για τη πεποίθηση στην αποθέωση των βασιλιάδων των Μάγια. Αναγνωρισμένος ως Hun-Hunahpu στο Popol Vuh, έναν συμπύκνωμα μυθολογίας των Μάγια που καταγράφηκε γραπτά τον 16ο αιώνα, ο θεός του καλαμποκιού κατάφερε να αποκτήσει τον καθεστώς πολιούχου ήρωα του πολιτισμού κατά την Κλασική περίοδο.

Η χρήση του τεκάλι, ενός πολύτιμου υλικού που χρησιμοποιείται για την κατασκευή πολυτελών και τελετουργικών αντικειμένων, απλώθηκε σε όλη τη Μεσοαμερική. Τα αγγεία φτιαγμένα από αυτόν τον λίθο είναι σχετικά σπάνια, και κατά κύριο λόγο είναι ζωγραφισμένα, ακολουθώντας τα πρότυπα σύγχρονων κεραμικών αγγείων. Στο σώμα των χαραγμένων μαγεία Μάγια αγγείων, από την άλλη, είναι πιο συνήθη να βρίσκει κανείς αγγεία φτιαγμένα από αυτόν και άλλους λίθους, αν και η πλειονότητα θα είναι κεραμικά. Μεταξύ τους, κυριαρχεί η απλή ανάγλυφη διαμόρφωση σε δύο επίπεδα, όπως στην περίπτωση του κομματιού που μελετάται, με εικονιστικά motifs, επιγραφές ή γεωμετρικά σχέδια, συχνά σε συνδυασμό (εικ. 6). Κάποια παρουσιάζουν συνθέσεις παρόμοιες με αυτήν του αγγείου από τεκάλι, με ένα ή περισσότερα ζεύγη χαρακτήρων καθισμένων και κοιτώντας ο ένας τον άλλον, σε στάση διαλόγου (εικ. 7).

Οι κρητιδικοί Μάγια ή κύλινδροι είναι μια ατελεύτητη πηγή πληροφοριών για τον πολιτισμό τους. Είναι μια προνομιούχος επιφάνεια όπου μπόρεσαν να αιχμαλωτίσουν δεξιοτεχνικά τη φαντασία τους: πληροφορούν για την ιστορία και τη ζωή της ελίτ, αλλά κυρίως αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο για τη γνώση της μυθολογίας· τόσο τις εικονίσεις των θεών όσο και τους μύθους, συχνά συνοδευόμενους από γλυφούς που δηλώνουν το όνομα του προσώπου ή του θεού, οι οποίοι ορίζουν τη δραστηριότητα την οποία αποδίδουν. Μερικές φορές σε άλλους τύπους επιγραφών εμβάλλονται στις μάγια κρηκτικών αγγείων, οι ονομαζόμενες αφοσιώσεις, στις οποίες αναφέρεται ποιος πλήρωσε τη δημιουργία του αγγείου, για ποιο σκοπό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το όνομα του δημιουργού. Με αυτόν τον τρόπο γνωρίζεται ποια μορφή χρησιμοποιήθηκε για να περιέχει ποια υγρά· οι κοίλοι και κυλινδρικοί περιέκτες προορίζονταν για την αποθήκευση ποτών εντός τους, τα οποία καταναλώνονταν κατά τη διάρκεια των γλεντιών της προνομιούχας τάξης —ιδιαιτέρως με σοκολάτα. Αυτοί οι εξαιρετικά πολύτιμοι περιέκτες αντάλλαγονταν μεταξύ τους για γεύματα ή δώρα. Παρόλο που είχαν κηδειόχορο καταγωγής, η συντριπτική πλειοψηφία κατασκευάστηκε για να χρησιμοποιείται ενώ ζούσαν ακόμη, αν και ήταν συνήθης η μεταφορά τους στον τάφο ή σε παρόμοια μέρη για να συμπεριληφθούν σε εκείνην την προίκα τους.

Αναπτυγμένη σε μια τεράστια περιοχή που περιελάμβανε τη Γουατεμάλά, το Μπελίζ, το Ελ Σαλβαδόρ, μεγάλο μέρος του Μεξικού και την δυτική ζώνη της Ονδούρας, η κουλτούρα των Μάγια αναπτύχθηκε περίπου από το 2000 π.Χ. Το οποίο τη διαφοροποιεί από τις υπόλοιπες πολιτιστικές ομάδες της Μεσοαμερικανικής κλαδικής σκηνής είναι η χρήση της γραφής. Στην πραγματικότητα, πιθανότατα αποτέλεσε το κύριο εργαλείο για την εξαιρετική της ανάπτυξη, καθώς επέτρεπε μακρινές επικοινωνίες και ιστορικά αρχεία· περιελάμβανε όχι μόνο ένα ή δύο κέντρα πληθυσμού, αλλά δεκάδες πόλεις και χωριά που ανήκαν στο ίδιο σύστημα πεποίθησης, μοιραζόταν τον ίδιο πολιτισμικό κώδικα.

Στη Προκολασιανή Περίοδο (50 π.Χ. – 250 μ.Χ.) εμφανίζονται οι πρώτες στήλες/επιγραφή (στύλοι) που απεικονίζουν θρησκευτικές και εξουσιαστικές σκηνές, και οικοδομούνται οι πρώτοι πυραμίδες. Αυτή είναι επίσης η στιγμή ίδρυσης του Teotihuacán, του πολιτισμού του οποίου άσκησε σημαντική επίδραση στους Μάγια, ιδίως στο λατρευτικό τους πόλεμο. Καθώς η Μεσοαμερική άνθισε κατά την Κλασική Περίοδο (μ.Χ. 250–900), οι πόλεις των Μάγια ευημερούσαν υπό δυναστεία εξουσίας, της οποίας η δύναμη αντικατοπτριζόταν στις πολυάριθμες απεικονίσεις μεμονωμένων βασιλέων σε στήλες, συνοδευόμενες από κείμενα που δοξάζουν τους βασιλείες τους. Διάφορες δυναστείες εμφανίστηκαν στις διάφορες πόλεις, με την Τικαλ να είναι πιθανώς η πρώτη που ξεκίνησε πολεμικές εκστρατείες κατά των γειτόνων της, ακολουθώντας την πολεμική ιδεολογία και τεχνολογία που προαγόταν από τους Teotihuacanos. Οι βασιλείς των Μάγια άρχισαν τότε να καταγράφουν τις νίκες τους, τη γενεαλογία και τη νήφωση του χρόνου στα μνημεία τους. Ήδη στις αρχές του όγδοου αιώνα, η αριστοκρατία των Μάγια απολάμβανε πλούτο πρωτοφανή μέχρι τότε, αλλά ζούσε σε μια εποχή συνεχούς σύγκρουσης μεταξύ πόλεων και βασιλέων. Ο πληθυσμός αυξανόταν ραγδαία, γεγονός που οδήγησε επίσης σε ταχεία αποδόμηση του φυσικού περιβάλλοντος και αδυναμία παραγωγής επαρκούς τροφής. Στο τέλος του 8ου αιώνα, και κατά τη διάρκεια του 9ου, έλαβε χώρα το λεγόμενο «Καταποντιστικό Κλμάτ» των Μάγια: οι ιεροτελεστικοί χώροι εγκαταλείφθηκαν και ο πληθυσμός μειώθηκε σημαντικά. Μέχρι το έτος 900, ο τομέας των Μάγια είχε ήδη αντικατασταθεί από τη νέα εξουσία: οι Τολτεκοί.

Βιβλιογραφία

- EVANS, S.T.; WEBSTER, D.L. Αρχαιολογία της αρχαίας Μεξικού και Κεντρικής Αμερικής: Μια εγκυκλοπαίδεια. Taylor & Francis. 2000.
- KERR, J. Το Βιβλίο των Κεραμικών των Μάγια: Μια Συλλογή Φωτογραφιών Αποτύπωσης Κεραμικών Μάγια. Kerr Associates. 1989.
- MILLER, M.; TAUBE, K. Οι Θεοί και τα Σύμβολα της Αρχαίας Μεξικού και των Μάγια. Thames & Hudson. 1997.
- MILLER, M. Η Τέχνη και η Αρχιτεκτονική των Μάγια. Thames & Hudson. 1999.
- SHARER, R.J.; TRAXLER, L.P. Οι Αρχαίοι Μάγια. Εκδόσεις Stanford University Press. 2006.
- THOMPSON, J.E.S. Ιστορία και Θρησκεία των Μάια. Εκδόσεις Πανεπιστημίου Οκλαχόμα. 1970.

PARALLELS

Εικ. 1 Βάζο με υδάτινο τοπίο και μυθικό ζώο. Μάγια, Ύστερη Κλασική περίοδος, μ.χ. 600–900, κεραμικό. Μουσείο Τεχνών Πανεπιστημίου Πρίνστον (ΗΠΑ), αρ. ευρετηρίου 2020.684. Kerr K623.

Εικ. 2 Χαραγμένο υπέρθυρο με δύο υπερφυσικούς χαρακτήρες. Μάγια, Ύστερη Κλασική Περίοδος, μ.Χ. 600–900, πέτρα. Μουσείο Amparo, Πουέμπλα (Μεξικό), ευρετήριο 52 22 MA FA 57PJ 1365.

Εικ. 3 Αναγλύφου με δύο χαρακτήρες σε σε διάλογο. Μάγια, Μεξικό, ύστερη Κλασική περίοδος, 600–900 μ.Χ., γύψος και πολύχρωμο. Μουσείο Amparo, Πέουμπλα (Μεξικό), ευρετήριο 52 22 MA FA 57PJ 1363.

Εικ. 4 Φλίντ εκκεντρικό. Μάγια, Τελευταία Κλασική Περίοδος, μ.Χ. 600-700, Φλίντ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη, ευρετήριο inv. 1978.412.195.

Εικ. 5 Αναπαράσταση του θεού του καλαμποκιού ως γραφέα πάνω σε αγγείο σε στυλ κώδικα. Μάγια, Κλασική περίοδος, μ.Χ. 250–900, κεραμικό. Ιδιαίτερη συλλογή.

Εικ. 6. Αγγείο με αναπαράσταση θεών, επιγραφών και γεωμετρικών μοτίβων. Μάγια, περίοδος Πρωτοκλασική, περ. 50 π.Χ. – 50 μ.Χ., σκληρός ασβεστόλιθος. Μουσείο Metropolitan, Νέα Υόρκη, αρ. ευρετηρίου 1999.484.3.

Εικ. 7. Βάζο με ζεύγη χαρακτήρων (επίδειξη). Μάγια, Κλασική Περίοδος, μ.Χ. 250–900, κεραμικό. Ιδιωτική συλλογή. Kerr K1120.







Σημειώσεις

Το κομμάτι περιλαμβάνει πιστοποιητικό αυθεντικότητας.
Η εργασία περιλαμβάνει Ισπανική Άδεια Εξαγωγής (Passport for European Union) - Εάν η εργασία προορίζεται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα πρέπει να ζητηθεί αντικατάσταση της άδειας εξαγωγής, η οποία μπορεί να διαρκέσει το πολύ 1-2 εβδομάδες.
Ο πωλητής διαβεβαιώνει ότι απέκτησε αυτό το αντικείμενο σύμφωνα με όλους τους εθνικούς και διεθνείς νόμους που αφορούν την ιδιοκτησία πολιτιστικής κληρονομιάς. Η δήλωση προέλευσης έχει δει από την Catawiki.