Ariosto - Orlando Furioso - 1713

ΔΑΜΕ, ΙΠΠΟΤΕΣ, ΔΥΑΛΙΑ ΚΑΙ ΜΑΓΕΙΑ: ΟΡΛΑΝΤΟ ΦΟΥΡΙΟΣΟ ΣΤΟΝ ΒΕΝΕΤΙΑΝΙΚΟ ΕΚΔΟΤΙΚΟ ΤΟΞΟ ΤΟΥ XVIII ΑΙΩΝΑ
Αυτή η βενετσιάνικη έκδοση του 1713 του Orlando furioso αποκαθιστά το ποίημα του Λουδοβίκου Αριόστο με μια κομψή αστική-επτακόσμια εμφάνιση, πλουτισμένη από τα Argomenti σε οκταβική ρίμα του Lodovico Dolce και από τις Allegorie του Tommaso Porcacchi. Εκτυπωμένο στη Βενετία από τον Domenico Louisa, το έργο διαρθρώνεται ως πραγματικό περιληπτικό ερμηνευτικό εγχειρίδιο του αριστουργήματος του Αριόστο: κείμενο σε δύο στήλες, ξυλογραφήσεις εικονογραφήσεις, φρέγκια και τελικοί υπότιτλοι συντροφεύουν τον αναγνώστη σε μια διαδρομή που τον XVIII αιώνα αποκτά πλέον κανονικό και σχολικό χαρακτήρα. Η ένταξη των Πέντε Κοντών με δικό τους εξώφυλλο ολοκληρώνει το σχέδιο της έκδοσης, προσφέροντας έναν Αριόστο ταυτόχρονα ποιητικό και ηθικό, θεαματικό και σχολιαζόμενο.
ΑΞΙΑ ΑΓΟΡΑΣ
Οι βενετσιάνικες εικονογραφημένες εκδόσεις του Orlando furioso σε οκταβό, πλήρεις και σε καλή κατάσταση, τοποθετούνται συνήθως σε εύρος από 500 έως 800 ευρώ. Η αξία ποικίλλει ανάλογα με τη φρεσκάδα του χαρτιού, την πλήρη διακριτικότητα των ξυλογραφιών, την ύπαρξη των Πέντε Κοντών και την ποιότητα της βιβλιοδεσίας. Δείγματα με πολύ φθαρμένες λεπίδες χαρτιού, έντονα φθοριεμένα ή δομικά ελαττώματα τείνουν να καταλαμβάνουν το κατώτερο τμήμα του εύρους, ενώ αντίτυπα σε καλή συντήρηση και με καθαρό απεικονιστικό υλικό μπορεί να φτάσουν στο ανώτερο τμήμα.

ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
Σελίδες 462; 2νοα; (2). Από τη σελίδα 415 στο τέλος, με δικό της τίτλο εξωφύλλου: Οι πέντε ύμνοι του M. Lodovico Ariosto. Κείμενο διατυπωμένο σε δύο στήλες. Διακόσμηση εξωφύλλου με προσωπογραφία του συγγραφέα; φρέγκια, τελικοί και ξυλογραφίες στο κείμενο. Δερμάτινη βιβλιοδεσία της εποχής με χειρόγραφο τίτλο στο οπίσθιο μέρος, μερικώς σβησμένος, ενδείξεις φθοράς· τεμάχια με κόκκινες ψεκασμένες κόλες. Χαρτιά με ορισμένες καβουρντισμένες περιοχές και φθοριώσεις. Στα αρχαία βιβλία, με μακροχρόνια ιστορία, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες ατέλειες που δεν εντοπίζονται πάντοτε στην περιγραφή.

ΠΛΗΡΕΣ ΤΙΤΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Orlando furioso.
Με τα Argomenti σε οκταβική ρίμα του Lodovico Dolce, και τις Allegorie του Tommaso Porcacchi.
Βενετία, Domenico Louisa, 1713.
Ludovico Ariosto.
Οι πέντε ύμνοι του M. Lodovico Ariosto.
Βενετία, Domenico Louisa, 1713.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΣΗ
Δημοσιευμένο για πρώτη φορά το 1516 και οριστικά επεξεργασμένο το 1532, ο Orlando furioso αποτελεί ένα από τα απόλυτα κορυφαία σημεία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Ποιήματος ιπποτικό και ταυτόχρονα λεπτομερής σκέψη για τη διασάλευση του κόσμου, συνδέει έρωτες, τρέλες, μαγείες, πολέμους και ταξίδια σε μια αφηγηματική δομή λαβύρινθο αλλά πλήρως ορχηστρωμένη.

Στον XVIII αιώνα ο Furioso πλέον αποτελεί κανονικό κείμενο της ιταλικής κουλτούρας: αντικείμενο ανώτερης ανάγνωσης, αλλά και προσβάσιμο για ευρύτερη και οικιακή κατανάλωση. Τα Argomenti του Lodovico Dolce συνοψίζουν κάθε μεσόκερδι με καθοδήγηση του αναγνώστη, ενώ οι Allegorie του Tommaso Porcacchi προσφέρουν μια ηθική και συμβολική κλειδαριά, επαναπροσδιορίζοντας το έργο με ορίζοντα ηθικό και διδακτικό. Οι ξυλογραφίες οπτικοποιούν μονομαχίες, ξόρκια και φανταστικά τοπία, κάνοντας το ποίημα πιο προσβάσιμο και θεαματικό.

Η έκδοση του 1713 εντάσσεται σε μια βενετσιάνικη εκδοτική παράδοση που στοχεύει στο να κάνει τον Αριόστο «εξηγημένο» και συνοδευόμενο, μετατρέποντας το ποίημα σε κλασικό σχολικό και οικιακό, σταθερό στη βιβλιοθήκη της αστικής και αριστοκρατικής τάξης της εποχής.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΕΑ
Ludovico Ariosto (1474–1533), γεννημένος στη Reggio Emilia και ενεργός στην αυλή της οικογένειας των Este της Ferrara, ήταν ποιητής, διπλωμάτης και άνδρας της αυλής. Με τον Orlando furioso ολοκληρώνει την παράδοση ιπποτικης ποίησης που ξεκίνησε από τον Bojardo, συγχωνεύοντας ειρωνεία, μετρική αρμονία και κομψή αφηγηματική δομή. Η γλώσσά του έγινε μοντέλο ισορροπίας και χάρης, και το έργο γνώρισε εξαιρετική ευρωπαϊκή διάδοση, επηρεάζοντας βαθιά τη λογοτεχνία επικής και μυθιστορηματικής του επόμενου αιώνα.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ
Μετά από τις τρεις γνωστές εκδόσεις του 1500-ων υπό την έμπνευση του ίδιου του συγγραφέα (1516, 1521, 1532), ο Furioso γνώρισε ευρύτατη εμπορική τύπωση. Τον 17ο και 18ο αιώνα οι βενετσιάνικες εκδόσεις, συχνά εικονογραφημένες και εξοπλισμένες με ερμηνευτικά εργαλεία, μαρτυρούν την εμπορική και διδακτική ζωτικότητα του κειμένου. Η έκδοση Louisa του 1713 αποτελεί μία από τις πρώτες επτακόσιες εικονογραφημένες σε οκταβό, προοριζόμενη για ένα μορφωμένο αλλά όχι μόνο αριστοκρατικό κοινό, και αντικατοπτρίζει την πλήρη κανονικοποίηση του ποιήματος στο ιταλικό πολιτιστικό τοπίο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
ICCU / OPAC SBN, Orlando furioso, Βενετία, Domenico Louisa, 1713, με καταγραφικό υλικό και βιβλιοθήκη στις βιβλιοθήκες.
Edit16, για την Cinquecentian παράδοση του κειμένου και των εργαλείων Dolce και Porcacchi.
Gamba, Bartolomeo, Serie dei testi di lingua e di altre opere importanti nella italiana letteratura, Βενετία, 1839, σελ. 77–85.
Agosti, Alberto, Bibliografia ariostesca, ενότητες αφιερωμένες σε εικονογραφημένες και επτακοστές εκδόσεις.
Brunet, Jacques-Charles, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, s.v. Arioste, για την ευρωπαϊκή εκδοτική τύχη.