AAVV - (XIV C. manuscript) Missal- Gregorian chants - 1380

Μεγάλο διφυλλικό μεσαιωνικό χειρόγραφο χαμηλό με αρχικά διακοσμημένα με ύμνους γρηγοριανούς, Ευαγγέλιο του Αγίου Λουκά, γλωττίδες του Αγίου Θωμά, Ράμπανο Μαύρο, κ.λπ.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:
Μονή γαλλική ή ιταλική, το δεύτερο ήμισυ του 14ου αιώνα.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:
Μεγάλο χειρόγραφο διφυλλικό από μεμβράνη (40x29 εκ.) προερχόμενο από ένα Ευαγέλιο της δεύτερης ήμισου του 14ου αιώνα (1350-1400), πιθανώς γαλλικής ή ιταλικής προέλευσης λόγω της τυπολογίας των μαρτύρων που περιγράφονται.
Καλώς διατηρημένο, το δέρμα είναι διαυγές και απαλό, κηλίδες από σκίσιμο στην κάτω δεξιά πλευρά του περιθωρίου. Αρχαίες επιδιορθώσεις σε μεμβράνη στην πρώτη σελίδα. Ψυχρό κόκκινο με ιδιαίτερη πυκνότητα και καλή συντήρηση.
14 αρχικά σχεδιασμένα εναλλακτικά σε κόκκινο και μπλε, fleuronnés με μελάνι μπλε ή κόκκινο, με διάφορους τόνους καφέ και κόκκινου μελανιού.

ΣΧΟΛΙΑ:
Αναγνωρίζονται το Κεφάλαιο 16 του Ευαγγελίου του Αγίου Ματθαίου, από τα πιο περίφημα της Αγίας Γραφής (Dicit illis Jesus: Vos autem, quem me esse dicitis? Respondens Simon Petrus dixit: Tu es Christus, Filius Dei vivi. … … Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam, et portæ inferi non prævalent adversus eam.), ο μαρτυριαμός της Αγίας Αγαθής (από το Vetus Romanum Martyrologium του 9ου αιώνα), οι γλωττίδες του Ράμπανο Μαύρου και του Αγίου Θωμά Ακυινίου, οι ομιλίες του Βεδά και περί τα τριάντα γρηγοριανοί ύμνοι: «Posui adjutorium super potentem et exaltavi electum de plebe mea manus enim mea auxiliabitur ei» (n.007411); «Inveni David servum meum oleo sancto meo unxi eum» (n.007411a); «Elegit te dominus sacerdotem sibi ad sacrificandum ei» (n.006649), κ.ά.

Τα Ευαγγελικά βιβλία είναι τα βιβλία λατρευτικά που περιέχουν τους διάφορους τύπους για τη λειτουργία της θυσίας καθ’ όλο τον χρόνο με τις σχετικές τελετουργικές ρυθμίσεις (συνήθως γραμμένες με κόκκινο -rubero- από όπου πήρε το όνομά τους οι ρυθμίσεις), που διαμορφώθηκαν με διατάκτες αιώνων μέσω του Μεσαίωνα και πήραν διαφορετικά μορφή και περιεχόμενο μέχρι τη σταθεροποίηση του κάτω μεσαιωνικού στα μέσα του 11ου- XIV αιώνα.

Η παραγωγή των θρησκευτικών κειμένων γινόταν σε πληθώρα ευρωπαϊκών μονών, όπου τα κείμενα αντιγραφόταν και μελετώνταν από γενιές μοναχών, οι οποίοι συχνά άφηναν το δικό τους σημάδι στο νέο κώδικα αμέσως γραμμένο, με τα σχέδια αρχικών και κεφαλίδων, φανταστικά και πολύχρωμα.

Από τον 12ο αιώνα το μεσαιωνικό μας διφυλλικό Ευαγγέλιο, στο οποίο συνενώθηκαν ύμνοι, αναγνώσματα, προηγουμένως διαχωρισμένα στο εγχειρίδιο του μυστηρίου, το αντίφωναριο και το ευαγγελιστήριο, και προσευχές, είχε ως βάση το Gregoriano μυστηριακό που επέβαλε ο Καρλομάγνος σε όλο τον κλήρο.
Στο δικό μας διφυλλικό υπάρχουν πολλοί γρηγοριανοί ύμνοι που διακόπτουν τον ρυθμό, χωρίς ωστόσο τα νοούμενα που τους συνοδεύουν, καθώς ο τελετουργικός πρέπει να ψιθυρίζει μόνο τα λόγια που ψάλλει ο χορός.

Ωραία μαρτυρία του μεσαίωνα των μονών, εκεί όπου παρήχθη και χρησιμοποιήθηκε για δεκαετίες, επιδιορθωμένο σε περίπτωση φθοράς και με τα ίχνη αυτού που το ξεφύλλισε τόσες φορές από τότε που παρήχθη, περί το 650 χρόνια πριν.