Lorenzo Bellini - ANATOMY Opera Omnia - 1708

Ο ανατομικός των “σωληνώσεων” του νεφρού: Η πρώτη έκδοση Bellini’s Opera omnia

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥ ΜΕΛΟΝΤΟΣ:

Λίγοι ανατόμοι του δεκα17ου αιώνα άλλαξαν τόσο αποφασιστικά την αντίληψη για τον νεφρό όσο ο Bellini. Με τα χέρια του μετατρέπεται όχι σε έμβλημα ούτε σε μυστήριο, αλλά σε ευανάγνωστο εργαλείο: ένα πεδίο αγωγών με τη γεωμετρία τους να εξηγεί τη λειτουργία. Εκείνη η μετάβαση — από τον νεφρό ως «σάρκα» στον νεφρό ως αρχιτεκτονική — αποτελεί μια από τις ήρεμες επαναστάσεις της ιατρικής της πρώιμης νεωτερικότητας, και αυτή η συλλογική έκδοση του 1708 είναι ο πιο συνεκτικός, ενιαίος μάρτυρας της.

ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ:

BELLINI, Lorenzo (1643–1704). Opera Omnia. Cum praefatione Joannis Bohnii.
Βενετία, ἐν τῇ Michaelem Hertz, 1708. 2 μέρη σε 1 τόμο. 4to.
[12] φύλλα, 504 σελίδες; [4] φύλλα, 285 σελίδες; [1] φύλλο.
Επαναλαμβανόμενη ξυλογραφία τίτλων· 5 χαλκοτυπωμένες πλάκες.
Δέσιμο: σύγχρονο εύκαμπτο περγαμηνό (λαμπερό βελούδινο), ελαφρώς λεκιασμένο, με όμορφο καλλιγραφικό τίτλο στον ράβδο της ράχης.
Βιβλιογραφία: Blake, σελ. 40· Wellcome II, σελ. 140· DSB I, 592 ff.; cf. Bleker, Geschichte der Nierenkrankheiten, σελ. 53 ff.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ:

Πρώτη πλήρης έκδοση των ιατρικών συγγραμμάτων του Lorenzo Bellini. Ο Bellini — σχηματισμένος στο Πίζα υπό τον επιβλητικό κύκλο της γενιάς του Marcello Malpighi (που περιλαμβάνει Redi και Borelli, όπως αναγράφεται στις συνήθεις αναφορές) — ανήκει σ’ αυτήν την Τοσκανική παράδοση στην οποία η ανατομία, ο μηχανισμός και το πείραμα αρχίζουν να συνδέονται σε μια σύγχρονη φυσιολογική φαντασία.

Ανάμεσα στα κύρια κείμενα που μαζεύονται εδώ βρίσκεται το νεανικό ορόσημο του Bellini για τον νεφρό, το Exercitatio anatomica de structura et usu renum (πρώτη έκδοση 1662), που χαιρετίστηκε στη θεμελιώδη ιατρική βιβλιογραφία ως «κλασική περιγραφή της εξωτερικής ανατομίας του νεφρού». Η αποφασιστική κίνηση του Bellini ήταν να επιμείνει ότι ο οργανισμός δεν είναι κυρίαρχα μια στερεή μάζα, αλλά μάλλον μια τεράστια συσσώρευση σωληνώσεων και καναλιών — μια αντίληψη που μεταγενέστεροι ανατόμοι θα ονομάσουν κυριολεκτικά ως τους αγωγούς/σωληνάκια του Bellini, τους αθροιστικούς σωληνίσκους του νεφρού.

Επιπλέον υπάρχει η ουρολογική και κλινική σύνθεση που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1683 (De urinis et pulsibus…), για την οποία οι Garrison & Morton διατηρούν σύντομη αξιολόγηση: «Ο Bellini συνειδητοποίησε την αξία των ούρων ως βοήθειας στη διάγνωση και επέμεινε στην χημική ανάλυσή τους σε παθολογικές συνθήκες.» Αυτή η έκδοση δεν διασώζει απλώς την ανατομική όραση του Bellini· καταγράφει μια πρώιμη απαίτηση ότι τα σώματα ρευστών μπορούν να εξετάζονται αναλυτικά — μια στάση η οποία προμηνύει τη μελλοντική κλινική χημεία.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Μερικώς σκούρο λόγω της παλαιότητας.
Δέσιμο ελαφρώς λεκιασμένο.
Το πρόσθιο ένθεμα απέτυχε: η επάνω κάλυψη αποκολλήθηκε, κρέμεται μόνο από τις ράβδους/συνδέσεις ραφής· εσωτερικά το αρραβωνικό μεμωνομένο άνοιγμα με σχίσιμο/απώλεια στην κεφαλή και εκτεθειμένη ραφή.

Συνολικά μια υγιής, ελκυστική εργασία σε ένα ελκυστικό σύγχρονο περγαμηνό με ωραία καλλιγραφική ράχη.

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Αυτή η Βενετσιάνικη έκδοση Hertz του 1708 περιγράφεται τακτικά στο εμπόριο ως «2 τόμοι σε έναν» (δύο μέρη που εκδόθηκαν μαζί), με το διαγνωστικό σημείο για τους συλλέκτες την παρουσία των 5 χαρακτικών πλακών και την επαναλαμβανόμενη ξυλογραφία στο τίτλους.