Θυμιατό - Χυτός ορείχαλκος - Κοπτικό θυμιατό

Γεωργιανή 18ου αιώνα ή πρώιμου 19ου αιώνα χυτή Κοπτική μπρούτζινη λειψανοθήκη/incense burner από την Αιθιοπία. Χρονολογείται στην περίοδο 1750–1850 και κατασκευάστηκε στην Αφρική. Το δοχείο είναι διακοσμημένο με ανοιχτές, κόκκινες/κομμένες– διάτρητες λεπτομέρειες. Για εκκλησιακή χρήση στην Κοπτική Εκκλησία.

Υλικό:
- μπρούτζος.

Διαστάσεις:
- μήκος με αλυσίδες: 84,5 εκ.
- ύψος χωρίς αλυσίδες: 30 εκ.
- διάμετρος: 12 εκ.

Κατάσταση:
- Μέτρια. Το θυμιατό χρησιμοποιήθηκε καλά. Ειδικά οι αλυσίδες παρουσιάζουν ορισμένες ελαττώσεις και έχουν επισκευαστεί πολλές φορές. Επίσης το χερούλι έχει επισκευαστεί. Το άνω μέρος όπου υπήρχε σταυρός έχει σπάσει. Με την κατασκευή γύρω από αυτό μεταλλικού χ précis, λειτουργεί ακόμα το χέρι. Η αλυσίδα στην οποία κρέμεται το καπάκι συνδέεται με αυτήν την επισκευή του χερούλι με ένα γάντζο. (βλ. φωτογραφίες)

Ιστορικοί υπόβαθροι:

Το θυμίαμα παίζει σημαντικό ρόλο μέσα στην Αιθιοπική Εκκλησία. Χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια των λατρευτικών υπηρεσιών και των προσευχών και θεωρείται θυσία προς τον Θεό. Μικρές θερμές άνθρακες τοποθετούνται στο δοχείο του θυμιατού, έπειτα προστίθεται θυμίαμα. Το θυμίατοπωλείο κινείται ρυθμικά με μακριές αλυσίδες προς τα εμπρός και πίσω κατά τη διάρκεια θρησκευτικών λειτουργιών και λιτανειών για την εξάπλωση του ευωδιαστού θυμιάματος. η τέφρα του θυμιατού θεωρείται ιερή και πιστεύεται ότι έχει τη δύναμη να θεραπεύει αρρώστιες.

Το Ma’étant (Ge'ez: 07919, 'θυμιατό; Amh.: 7019, maiant, 3, maiäñña; ή, στη σημερινή χρήση, f, séna [Ge'ez: ป, sénhah], 'θυμιατό') στην Αιθιοπολαϊκή Ορθόδοξη λατρεία (Täwahédo) είναι ένα στρογγυλό μεταλλικό δοχείο που έχει σχεδιαστεί για να περιέχει καπνό που καίει όταν καίεται θυμίαμα. Το δοχείο κρέμεται από τέσσερις αλυσίδες που συνδέονται με τη λαβή, φέρνοντας το γύρω. Διαθέτει βάση και καπάκι που ολισθαίνει πάνω στις αλυσίδες. Για τον έλεγχο του καπνού, το καπάκι κρέμεται σε μια επιπλέον αλυσίδα με ένα σταυρό στο τέλος· ο σταυρός αυτής της αλυσίδας που διατρέχει τη μήτρα της λαβής αποτελεί το πάνω μέρος ολόκληρου του οργάνου. Στις αλυσίδες συχνά συνδέονται μικρά κουδουνάκια (šahura, bilbilla) (δώδεκα κουδουνάκια ίσως αρκούν, ως αναφορά στους δώδεκα αποστόλους, των φωνών των οποίων φτάνουν μέχρι το τέλος του κόσμου [Ψαλμός 18(19):4-5], τραγουδιέται ως mésbak σε εορταστική μέρα αποστόλων).
Το Ma'étant χρησιμοποιείται σε σχεδόν κάθε ακολουθία στην Αιθιοπολαϊκή Ορθόδοξη κειμένη εκκλησιαστική παράδοση. Ενώ διακονοί και ακόμη και άλλοι άνθρωποι μπορούν να το χειρίζονται για πρακτικά ζητήματα, μόνο ιερείς μπορούν να κρατήσουν το χέρι και να εκτελέσουν θυμίαμα. Μια λαϊκή εξήγηση, που συχνά εμφανίζεται από το ιερατείο, είναι ότι το σχήμα του Ma'étant συμβολίζει τη μορφή του σώματος της Μαρίας, το οποίο οι απόστολοι μετέφεραν στον τάφο, καθώς διάκονοι που συνήθως θα είχαν εκτελέσει αυτήν την εργασία διορίζονται αργότερα (συνέντευξη με τον Alämnäw Azzänä, 24 Μαΐου 2005).

Τυπολογία
Η Αιθιοπολαϊκή Ορθόδοξη λατρεία (ειδικά το ύμνο Anti wéyétu ma Yéiänt zäwärq... Εσύ είσαι το Χρυσό Θυμιατό Wéddase Maryam, 6ο στιχ. Κυριακής, VelMe I, 91; II, 296, Mäshafä qéddase 1981/82, hst. III, αρ. 122 [Daoud 1954:41, αρ. 122] και οι παραδοσιακοί Αιθιοπίσιοι μελετητές (μέσω της ſérYatä betä kréstiyan) αποδίδουν πνευματική σημασία σε κάθε στοιχείο του De Ma'etant κατά τη χρήση: το χρυσό Ma'ét. änt (βλ. Εβρ. 9:4) αντιπροσωπεύει τη μορφή της Αγίας Μαρίας, που έδωσε τον Λόγο του Θεού την ανθρωπίνη Του φύση. Οι καπνισμένες κόλες στο Ma'ét. änt αντιπροσωπεύουν το φλόγιστο Λόγο του Θεού στην αγκαλιά της Μαριάμ· συγκρίνεται με τη φλόγιση της κηλίδας που πήρε ο άγγελος για να καθαγιάσει τα χείλη του Ησαΐα (Ησ 6:6), και η κουτάλα του Μυστηρίου συγκρίνεται με το γάντζο που χρησιμοποίησε. Το θυμίαμα είναι η μυρωδιά της Ενσάρκωσης του Ιησού Χριστού και της ευετηρίας θυσίας Του. Η κατσαρόλα και οι τρεις αλυσίδες συμβολίζουν τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, έναν Θεό. Το χέρι συμβολίζει την πληρότητα της θεότητας. Οι 24 κουδουνάκια συμβολίζουν ή τους 24 Ουράνιους Ιερείς (Αποκ. 5:8) ή τις φωνές των αγγέλων στη βάση των τεσσάρων ζωντανών όντων. Ο καπνός συμβολίζει το άρωμα του Θεού ή το άρωμα των αγγέλων.

Αυτό το γλυπτικό αντικείμενο από μπρούντζο είναι ένα αργυρωμένο ανάγλυφο θυμιατό/θυμιατό θυμιαμάτων, που χρονολογείται από τα τέλη του 18ου ή τις αρχές του 19ου αιώνα και χρησιμοποιήθηκε σε καθοδηγούμενες προσευχές και τελετές μέσα στην Κοπτορθόδοξη Εκκλησία. Το θυμιατό πριν τη χρήση ευλογείται από τον ιερέα και στη συνέχεια ανάβεται με θυμίαμα, όπως ρητίνες θυμιάματος, και φέρνεται από την εκκλησία, συνοδευόμενο από προσευχές και την ανάγνωση της Γραφής.

Το θυμιατό αποτελείται από ένα τετράγωνο θυμιατό με καλυμμένο θόλο που φέρει σχέδιο διαδοχικών κύκλων και ένα μεγάλο σταυρό στην κορυφή. Το καπάκι μπορεί να ανυψωθεί για να αποκαλύψει ένα βαθύ θυμιατό όπου τοποθετούνται κάρβουνα και κόκκοι θυμιάματος. Το θυμιατό βρίσκεται σε μια διατρητή βάση και κρέμεται από τέσσερις κλωστοϋφαντές/χαλκοφόρες αλυσίδες που συνδέονται με μια λαβή.

Ένα θυμιατό χρησιμοποιείται για το καψάρισμα θυμιάματος, ένα μείγμα από αραβική κόμμη (ρητίνη δέντρου ακίας) και αρωματικά συστατικά. Το θυμίαμα χρησιμοποιείται από αρχαίους χρόνους για να συμβολίσει τις προσευχές των πιστών που υψώνονται προς τον Θεό. Το θυμίαμα τοποθετείται επί των ζεστών κάρβουνων στον κάτοχο του θυμιατού, και ενώ το θυμιατό κινείται στις αλυσίδες, ο καπνός αναδύεται και διαχέεται σε ολόκληρη την Εκκλησία.

Αυτό το θυμιατό προέρχεται από μια Αιθιοοπλαβική Ορθόδοξη εκκλησία και οι κουδούνες συμβολίζουν τους πρεσβυτέρους που περιβάλλουν τον Θεό στην Αποκάλυψη σύμφωνα με τον Ιωάννη, το τελευταίο βιβλίο της Βίβλου.

Η Αιθιοπική Εκκλησία υπήρξε μέρος της Κοπτικής Εκκλησίας μέχρι το 1959, όταν έγινε πλήρως ανεξάρτητη.

Ένα θυμιατό (λατινικά Turibulum ή Thuribulum) είναι ένα δοχείο στο οποίο καίγεται θυμίαμα. Συνήθως αποτελείται από ένα πιάτο με καπάκι. Στο πιάτο στερεώνονται αλυσίδες ώστε το θυμιατό να μεταφέρεται γύρω κατά τη λατρεία ή να κρέμεται από τη στάνταρντ. Ένα επιπλέον αλυσιδάκι είναι συνδεδεμένο στο καπάκι. Με αυτή την αλυσίδα μπορεί το καπάκι να ανυψώνεται για να γεμίσει θυμίαμα. Αυτό γίνεται τοποθετώντας κόκκους θυμιάματος πάνω σε κάρβουνα.

Ο υπηρεσιακός που φέρνει το θυμιατό ονομάζεται thuriferarius, thuriferar ή θυμιατιστής.