Ένα μπρούτζινο γλυπτό. - Πλάκα - Benin - Νιγηρία

Ένα αποσπασματικό πλακίδιο σε στιλ Μπενίν, Νιγηρία, απεικονίζοντας μια πορτογαλική φιγούρα που κρατά φλύσκι τυφέκι, με σπαθί στη μέση, ντυμένος με τον τρόπο ενός διαφαινόμενου πορτογαλικού μαχητή του 16ου αιώνα. Οι τέσσερις πλευρές περιβάλλονται από «ροζέτες» δίπλα σε οπές στερέωσης. Το πλακίδιο εμφανίζει πολλαπλής στρώσης, φυσικά ανεπτυγμένη πατίνα· βλέπε τις μεγέθυνσεις στο τέλος της ακολουθίας εικόνας.

Οι απεικονίσεις πορτογαλικών μαχητών στα 16ου αιώνα μπρούντζινα πλακίδια του Βασιλείου του Μπενίν κατέχουν μία από τις πρώτες οπτικές μαρτυρίες άμεσων συναντήσεων ανάμεσα σε ένα υποσαχάριο πολυτελές δικαστικό κράτος και την Ευρώπη. Παραγχώμενα στο παλάτι του Ομπά στο Μπενίν Σίτι, σε μια περιοχή που σήμερα ονομάζεται Νιγηρία, τεκμηριώνουν όχι μόνο εμπορική ανταλλαγή αλλά και έναν ελεγχόμενο οπτικό προσανατολισμό του ξένου μέσα σε μια καθιερωμένη αυλειονομική εικονογραφία.

Από τα τέλη του 15ου αιώνα και μετά, το Μπενίν διατηρούσε διπλωματικές και οικονομικές σχέσεις με την Πορτογαλία. Οι αποστολές του Ντιόγκο Κάο σηματοδότησαν την αρχή μιας εντατικής φάσης επαφής με τις ακτές. Το εμπόριο περιλάμβανε πιπέρι, ελεφαντόδοντο και — σε μεταγενέστερο στάδιο — σκλάβους· με αντάλλαγμα, μέταλλα, ιδίως χαλκό σε μορφή μανίλες, καθώς και όπλα και υφάσματα έφτασαν στη Δυτική Αφρική. Αυτό το εισαγόμενο μέταλλο αποτέλεσε τη φυσική βάση για πολυάριθμα ραγλωτιμένα έργα που τώρα ομαδοποιούνται γνωστά ως το Μπενίν Χαλκόσημα (Benin Bronzes).

Οι ανάγλυφοι πλακίδες, που αρχικά κοσμούσαν τους πυλώνες και τους τοίχους του βασιλικού παλατιού, λειτουργούσαν ως οπτικό αρχείο δυναστείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι πορτογαλικές φιγούρες δεν εμφανίζονται αποσπασματικά αλλά ενοποιούνται σε μια αυστηρά ιεραρχική εικόνα. Η παρουσία τους δεν αποτελεί συμπτωματική τεκμηρίωση αλλά έκφραση πολιτικής σημασίας. Η συμπερίληψη ευρωπαϊκών παραγόντων μέσα στην αυληογραφία σηματοδοτεί την απαίτηση του Ομπά να εγγράψει ακόμη και διαπερθενικές επαφές στη σφαίρα εικονιστικού ελέγχου.

Από μορφολογικά-αναλυτική άποψη, οι Πορτογάλοι αναγνωρίζονται από χαρακτηριστικά στοιχεία: ευρωπαϊκή κάπα ή κεφαλοστίχους, φουσκωτές μανσέτες, κοντά ντεκολτέ, σπαθιά ή χαλύβδινες αγκονάρες. Φυσιογνωμική διαφορά τονίζεται μέσω γενειάδας και μέσω μιας συγκεκριμένης μεταχείρισης της επιφάνειας του προσώπου, όπως κουκκίδες που υποδηλώνουν ανοιχτότερο δέρμα. Αυτοί οι δείκτες δεν είναι καρικατούρες αλλά τυποποιήσεις. Καθορίζουν αλλοτητα χωρίς να λησμονούν τους ανθρώπους από αξιοπρέπεια. Σε πολλές συνθέσεις, οι Πορτογάλοι φαίνονται ευθυτενείς, μερικές φορές μετωπικές, άλλες φορές σε προφίλ, καταλαμβάνοντας μια οπτικά σταθερή θέση.

Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη είναι η επαναλαμβανόμενη σύνδεσή τους με θαλάσσια μοτίβα — ψάρια ή άλλα υδρόβια σύμβολα. Αυτή η εικονογραφική σύνδεση μπορεί να ερμηνευθεί κοσμολογικά: μέσα στη δικαιοσύνη του βασιλικού μυθοποιητικού σκέπτεσθαι του Μπενίν, η θάλασσα θεωρείτο πηγή πλούτου και υπερφυσικής δύναμης. Οι ξένοι που αφίνονται από τη θάλασσα θα μπορούσαν να θεωρηθούν φορείς ειδικών δυνάμεων, η ενσωμάτωση των οποίων στην αυληογραφική τάξη ενισχύει περαιτέρω την εξουσία του Ομπά.

Τα πλακίδια θεωρούνται συνεπώς καλύτερα κατανοητά όχι ως εθνογραφικές στιγμιαίες φωτογραφίες αλλά ως πολιτικά προγράμματα εικόνας. Απεικονίζουν την ικανότητα του Βασιλείου του Μπενίν να ενσωματώνει εξωτερικούς παράγοντες σε ένα υπάρχον σύστημα ιεραρχίας, τελετών και νοήματος. Οι Πορτογάλοι δεν παριστάνονται ως κατακτητές αλλά ως στοιχεία εντός ενός δικτύου που κυριαρχείται από τη αυλή. Η αντιπροσώπευσή τους μαρτυρεί τόσο οικονομική εμπλοκή όσο και συμβολική προσαρμογή.

Η βίαιη κατάκτηση πολυάριθμων μπρούτζων κατά τη διάρκεια της Βρετανικής εκστρατείας του 1897 και η μεταφορά τους σε ευρωπαϊκούς μουσειακούς θεά—ανάμεσα τους το Βρετανικό Μουσείο και το Ethnologisches Museum του Βερολίνου—έχουν τοποθετήσει τα αντικείμενα σε ένα περαιτέρω ιστορικό πλαίσιο: εκείνο της αποικιακής μετακίνησης και των σύγχρονων συζητήσεων αποκατάστασης. Σήμερα, αντιπροσωπεύουν όχι μόνο την πρώιμη μοντέρνα παγκοσμιοποίηση αλλά και τη ασύμμετρη βία του nineteenth αιώνα και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες επανατοποθέτησης στα μουσεία.

Λαμβάνοντας όλα μαζί, οι απεικονίσεις πορτογαλικών μαχητών μπορεί να διαβαστούν ως οπτικοί κόμβοι μέσα σε έναν πρώιμο Ατλαντικό κόσμο. Υποδεικνύουν εμπορικές σχέσεις, τεχνολογία και διπλωματία, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνουν την αισθητική κυριαρχία ενός αφρικανικού δικαστηρίου που δεν κατέγραφε παθητικά το ξένο, αλλά το διαμόρφωνε ενεργά και το μετέφραζε σε ένα δικό του σύστημα τάξης. Η πιστοποίηση της τεμάχιας μας και η ημερομηνία της είναι καθορισμένες από το εύρος της γνώσης μας και ισχύουν μόνο για αναφορά. Χωρίς δοκιμή TL, το έργο παραμένει υπό αυθεντικοποίηση.