Ελλάδα. 10 Euro 2025 "Ptolemy’s Astrolabe" Proof (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Το αστρολάβεος του Πτολεμαίου, ή σφαιρικός αστρολάβος, ήταν ένα ευφυές αστρονομικό όργανο της αρχαιότητας. Προσομοίωνε τη σφαίρα του ουρανού και την περιστροφή της και ονομάζεται επίσης Αρμηλανική σφαίρα επειδή, αντί για μια συμπαγή σφαιρική επιφάνεια που απεικόνιζε τα σημαντικότερα αστέρια και αστερισμούς, κατασκευαζόταν αποκλειστικά από δαχτυλίδια που αντιπροσώπευαν τους κύριους ουράνιους κύκλους, όπως ο ουράνιος ισημερινός και η εκλειπτική με τη ζώνη των αστερισμών του ζωδίου. Ρύθμιση για τον μεσημβρινό του παρατηρητή και τη γεωγραφική του γωνία γινόταν στα εξωτερικά δαχτυλίδια, ενώ στο κέντρο υπήρχαν διαβαθμισμένα δαχτυλίδια με ένα σύστημα σκόπευσης. Χάρη σε αυτό το σύστημα, ο αστρολάβος του Πτολεμαίου εξυπηρετούσε όχι μόνο ως κοινό διδακτικό όργανο αλλά και ως παρατηρητικό όργανο μέτρησης και καταγραφής των συντεταγμένων άστρων ή πλανητών. Δυστυχώς, κανένας από αυτούς δεν έχει διασωθεί, αλλά ο Κλαύδιος Πτολεμαῖος (100–170 μ.Χ.) το περιγράφει λεπτομερώς στο συγγράμματικό του έργο Μαθηματική Σύνταξις ή Μέγιστη, που έγινε γνωστό στη Δύση ως ο Αλμαγέστης.

Η απεικόνιση του αστρολάβου του Πτολεμαίου στην όψη του νομίσματος βασίζεται σε ανακατασκευή από το Μουσείο Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας «Κώστας Κοτσάνας».