Rijderschelling – Gelderland, Harderwijk, 1691 Noordelijke Nederlanden – Republiek der Verenigde Nederlanden (1581–1795) – Gelderland, geslagen te Harderwijk Muntmeester: Johan van Brienen (1690–1694) Stempelsnijder: Nicolaes Sluyter (1674–1718) Een Gelderse rijderschelling uit 1691, geslagen te Harderwijk tijdens het muntmeesterschap van Johan van Brienen. Een karakteristiek zilveren munttype uit de Republiek, genoemd naar de opvallende gewapende ruiter die een centrale plaats inneemt in het ontwerp. Gelderland bezat binnen het gedecentraliseerde muntstelsel van de Republiek een eigen muntrecht. De munt te Harderwijk was een belangrijke Gelderse muntplaats en vervaardigde munten namens de Staten van Gelre en het graafschap Zutphen. Op de voorzijde staat het gekroonde wapen van Gelderland, met het jaartal 1691 en de waardeaanduiding 6 – S, voor zes stuivers of 3/10 gulden. Het omschrift luidt MO • NO • ARG • ORD • GEL • ET • COM • ZVT, voluit Moneta Nova Argentea Ordinum Gelriae et Comitatus Zutphaniae. Vertaald: “Nieuwe zilveren munt van de Staten van Gelre en het graafschap Zutphen.” De keerzijde toont de karakteristieke ruiter te paard naar rechts, met het zwaard hoog geheven. Rondom staat CONCORDIA RES PARVÆ CRESCVNT, vertaald als “Door eendracht groeien kleine zaken”, en in betekenis bekend als “Eendracht maakt macht.” Deze Latijnse spreuk sluit nauw aan bij het politieke karakter van de Republiek. De afzonderlijke gewesten behielden een aanzienlijke zelfstandigheid, maar waren tegelijkertijd afhankelijk van onderlinge samenwerking. De combinatie van de gewapende ruiter en deze spreuk geeft de munt een krachtige symboliek die kenmerkend is voor de zeventiende-eeuwse Republiek. De stempels voor deze uitgifte werden vervaardigd door Nicolaes Sluyter, die van 1674 tot 1718 als stempelsnijder werkzaam was. De munt werd geslagen onder verantwoordelijkheid van muntmeester Johan van Brienen, die van 1690 tot 1694 aan de Gelderse munt verbonden was. Bij dit exemplaar komt de ruiter bijzonder duidelijk naar voren, met goed herkenbare details in zowel de ruiter als het paard. Aan de rand bevindt zich een klein materiaalverlies. Dit ligt buiten het centrale ruitermotief en doet geen wezenlijke afbreuk aan de uitstraling en herkenbaarheid van de voorstelling. Een historisch interessante Gelderse rijderschelling uit 1691, waarin het provinciale muntrecht, de gewapende ruiter en de betekenisvolle spreuk Concordia res parvae crescunt samenkomen. Referenties: CNM 2.17.168 | KM 60 | HPM Ge 102 | Verkade 16.2 | De Voogt 335