Ιταλική σχολή (XVII) - Il giudizio di Paride

Ιταλική Σχολή του 17ου αιώνα - Περιοχή Βενετο-Εμίλια

“ Η Κρίση του Παρίδης “

- Λάδι σε καμβά
- Περίοδος: 1670-1700
- Περιοχή: Βενετο-Εμίλια, τέλους του 17ου αιώνα
- Διαστάσεις: 77 x 59 cm σε αρχαίο κάδρο
- Καμβάς: 66,5 x 50 cm

ΘΕΜΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ

Η σκηνή απεικονίζει ένα από τα πλέον διακριτά επεισόδια της κλασικής μυθολογίας, ο Κρίση του Παρίδη, προοίμιο του πολέμου της Τροίας.
Σύμφωνα με τη διήγηση, ο Παρίδης, Τρωικός πρίγκιπας μεγαλωμένος ως βοσκός, καλείται να αποφασίσει ποια από τη Ίουνο, τη Αθηνά (Αθηναι) και τη Αφροδίτη είναι η ομορφότερη, απονέμοντά της το χρυσό μήλο. Η επιλογή θα καταλήξει στην Αφροδίτη, η οποία Promises him την αγάπη της Ελένης.
Στο πίνακα ο μύθος συμπυκνώνεται σε μια ομάδα τεσσάρων πρωταγωνιστών.

Δεξιά εμφανίζεται ο Παρίδης, κάθετος σε έναν βράχο και τυλιγμένος σε ένα ευρύ κόκκινο ρούχο. Το γυμνό στήθος και η κλίση του σώματος προς τις θεές τονίζουν τον ρόλο του ως κριτής.

Κέντρο-αριστερά αναγνωρίζεται αμέσως η Αθηνά/Μινέρβα, χαρακτηρισμένη από το φτερωτό κράνος και την μακριά ράβδο. Η παρουσία του κράνους αποτελεί ένα από τα παραδοσιακά εικονουργικά γνωρίσματα της θεότητας στο Κρίση Παρίδος.
Οι άλλες δύο γυναικείες μορφές αντιστοιχούν στη Ίουνο και τη Αφροδίτη. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η νεαρή γονατιστή στο πρώτο πλάνο, σχεδόν ολόκληρα γυρισμένη προς τα πίσω, η καμπυλότητά της αποτελεί το κεντρικό μορφολογικό στοιχείο της σύνθεσης.
Η μόνη μορφή γυναικεία στην αριστερή άκρη, συνοδευόμενη από ανοιχτό ρούχο, κλείνει τη σκηνή με μια σκηνή σχεδόν θεατρική.
Ένα μικρό σώμα επίσης εμφανίζεται στο βαθύ δεξί υπόβαθρο, ενσωματωμένο στο σκοτεινό τοπίο.

⸻

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Η κατασκευή της σκηνής είναι σαφώς μελετημένη.
Ο συνθέτης διατάσσει τους πρωταγωνιστές σε μια ημικυκλική ακολουθία που οδηγεί το βλέμμα:
Η κίνηση κορυφώνεται στη συνάντηση της γονατιστής μορφής με τον Παρίδη.
Πολύ αποτελεσματικό είναι το σύστημα διαγωνίων αντιθέσεων: ο σωρός της Αθηνάς/MιΝέρβας ανεβαίνει προς τα δεξιά, ενώ το σώμα της γονατιστής γυναίκας εισάγει μια αντίθετη διαγώνιο. Ο Παρίδης ολοκληρώνει αυτή τη δομή μέσω της έντονης χρωματικής μάζας του κόκκινου ρούχου.

Η γονατιστή μορφή συνιστά πιθανώς την πιο επιτυχημένη εφεύρεση του έργου: η φωτισμένη πλάτη, η στροφή του κορμού και το διαγώνιο προβάλλο σε χώρο το προβάλλουν σημαντική βάθος.

Δεν πρόκειται επομένως για μια αφελή σύνθεση: πίσω από την εικόνα είναι αναγνωρίστηκε μια καλλιτεχνική κουλτούρα μορφής που τρέφεται από τη Μανιεριστική παράδοση και τη μετα-μανιεριστική ιταλική περίοδο.
⸻

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΙΛΟΥ

Το έργο διατηρεί διάφορα στοιχεία που προέρχονται από τη κουλτούρα του ύστερου Μανιερισμού: εκτεταμένες γυναικείες σιλουέτες, μικροί κεφαλοί, τεχνητές στροφές, κομψότητα των πόζων και υπεροχή της γραμμής έναντι της φυσικής περιγραφής.
Ταυτόχρονα, ο ισχυρός φωτισμός-σκίαση, η μεγαλύτερη συνοχή των ανατομιών και το κόκκινο ρούχο του Παρίδη προσθέτουν στοιχεία που ανήκουν πλέον σε ένα καθαρό αιωνό διακοσμητικό του 17ου αιώνα.
Ιδιαίτερα σημαντικά εμφανίζονται:

- η εκτεταμένη ανατομία των γυναικείων μορφών;
- οι μικρές και κοφτερές γραμμές προφίλ;
- η γονατιστή μορφή κτισμένη μέσω μιας πολύπλοκης περιστροφής;
- η Μινέρβα σχεδόν αγαλματώδης;
- η παλέτα κυριαρχούμενη από ανοιχτές επιδράσεις σε φόντο πολύ σκούρο;
- η χρήση του κόκκινου ως κύριου χρωματικού τόνου;
- το τοπίο περιορισμένο σε θεατρικό φόντο.

Συνολικά, επομένως, μια καλλιτεχνική κουλτούρα ανάμεσα σε ύστερο μανιερισμό και κλασικισμό του 17ου αιώνα, πολύ περισσότερο από μια ωριμασμένη σατινική γλώσσα του 18ου αιώνα.
⸻

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ

Η σύνθεση δείχνει ωστόσο σχέσεις με ευρέως διαδεδομένη κουλτούρα ζωγραφικής που αναπτύχθηκε στη βόρεια Ιταλία από τα τέλη του 16ου μέχρι τον 17ο αιώνα, όπου συνέχισαν να κυκλοφορούν πρότυπα μανιερισμού πλάι στις νέες κλασιστικές λύσεις.
Είναι ενδιαφέρον να θυμηθούμε πόσο η Κρίση του Παρίδη διαδόθηκε μέσω ζωγραφιών, σχεδίων και κυρίως χαρακτικών. Ένα από τα βασικά πρωτότυπα ήταν το χαρακτικό του Μαρκονταόνιο Ραϊμούντι από τον Ραφαήλ, περίπου του 1513-14, που είχε τεράστια φαντασμαγορική απήχηση.
Ακόμη και τον 17ο αιώνα το θέμα παρέμεινε ιδιαίτερα διαδεδομένο: ο Φραντσέσκο Αλμπάνι, για παράδειγμα, δημιούργησε μια διάσημη εκδοχή γύρω στα 1650-60.

ΚΟΡΝΙΖΑ:

Κορνίζα: ξύλινη μοντερνισμένη και χρυσοψημένη κορνίζα, γούστο νεοκλασικό, με πλούσια οδοντωτή γλώσσα και εσωτερική διακοσμημένη με συνεχόμενο ανάγλυφο μοτίβο. Ιταλική κατασκευή, τέλος του 18ου αιώνα – αρχές του 19ου αιώνα, με το χρυσάρισμα επηρεασμένο από φυσικές φθορές, φθορές και μικρές ελλείψεις.

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΛΑΞΗΣ – ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Υποστήριξη:
Το έργο έχει υποβληθεί σε επανατυλίξεις/επανατυλίξεις καμβά. Ο καμβάς φαίνεται επί του παρόντος αρκετά σταθερός και τακτικά τεντωμένος. Το πλαίσιο είναι ξύλινο, κατασκευή παραδοσιακή, με κεντρικό οριζόντιο διαμερισματικό δομικό στοιχείο.

Επιφάνεια ζωγραφικής:
Από τις εικόνες η επιφάνεια φαίνεται ολόκληρα σταθερή. Διαπιστώνεται ευρεία κροκλοειδής ρωγμές, συνήθως συνεπείς με τη γήρανση της υλικής ύλης της ζωγραφικής.

Παρατηρούνται γρατζουνιές και τοπικές απώλειες, ειδικά στις σκοτεινές ζώνες και στα ευαίσθητα σημεία των δερματικών αποχρώσεων.

Είναι πιθανές επιδιορθώσεις και ενισχύσεις ζωγραφικής που οφείλονται σε προηγούμενες συντηρήσεις. Το βερνικί επιστρωμένο φαίνεται να παρουσιάζει ορισμένο βαθμό αλλοίωσης/οξείδωσης, με αποτέλεσμα την πτώση των αντιθέσεων και την τροποποίηση της αναγνωρισιμότητας των σκούρων τόνων.

Δεν παρατηρώ από τις φωτογραφίες μαζικά ανασηκώματα ή εκπεσόντα τμήματα της εσοχής ζωγραφικής.

Συνολική κατάσταση

Μετριο/καλή για την ηλικία και τις παρεμβάσεις συντήρησης.

*** Φωτογραφικό Σημείωμα
Ορισμένες φωτογραφίες του έργου έχουν ληφθεί με επαγγελματικό φωτισμό και φλας σε στούνιο επαγγελματικό, ώστε να διευκολύνεται η ανάγνωση της σύνθεσης, των λεπτομερειών και της ύλης της ζωγραφικής. Αυτή η φωτεινότητα μπορεί να προκαλέσει ελαφρές μεταβολές στην αντίληψη των χρωμάτων και στη φωτεινότητα σε σχέση με την άμεση θέαση του έργου. Οι φωτογραφίες σκοπό έχουν αποκλειστικά ως ενδεικτικές και τεκμηριωτικές.

Το κάδρο παρέχεται δωρεάν και ως δώρο με το έργο και πρέπει συνεπώς να θεωρείται στοιχείο πρόσθετο, μη περιλαμβανόμενο στην οικονομική αξιολόγηση του πίνακα. Λόγω της φυσικής αδυναμίας των αρχαίων και χρυσών κορνιζών, τυχόν ζημιές, αποκολλήσεις, ραγισμα ή απώλειες μερών της κορνίζας που συνέβησαν κατά τη μεταφορά ή την αποστολή δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο επιστροφής, αποζημίωσης ή αντίρρησης σχετικά με την αξία του έργου. Η συσκευασία θα εξασφαλιστεί με τη μέγιστη φροντίδα ώστε να εξασφαλίσει, όσο το δυνατόν, ασφαλή μεταφορά.

Ασφαλισμένη αποστολή
Αποτίμηση Ιδιοτήτων / Εμπειρογνωμοσύνη

*** Για ιστορικό ενδιαφέρον το έργο δεν μπορεί να σταλεί εκτός της ευρωπαϊκής κοινότητας / ασφαλισμένη αποστολή σε κιβώτιο από ξύλο