Ένα ξύλινο γλυπτό - Koussasse - Τόγκο (χωρίς τιμή ασφαλείας)

Ζεύγος ανθρωπομορφικών φιγούρων Κουσσασί ή Κουσάσι

Προέλευση: Περιοχή Savanes, βόρεια του Τογκό και βορειοανατολικά της Γκάνας

Ξυλόγλυπτο σε ξύλο· σύγχρονες βάσεις

Ημερομηνία άγνωστη

Πιθανώς χρησιμοποιήθηκαν σε ιερό ή για προAncestor rites

Περιγραφή

Ο σετ αποτελείται από δύο όρθιες ανθρωποειδείς φιγούρες, παρόμοιου μεγέθους αλλά όχι απολύτως ίδιες. Κάθε φιγούρα φαίνεται να έχει λαξευτεί από ένα μόνο κομμάτι ξύλου, με πολύ απλοποιημένο σχέδιο: ένα άφθονο κεφάλι, σώμα κυλινδρικό ή ελαφρώς διογκωμένο, και δύο κοντοί, ευθείς μηροί χωρισμένοι από μια κατακόρυφη σχισμή. Τα χέρια είτε δεν απεικονίζονται είτε ενσωματώνονται εξ ολοκλήρου στο όγκο του κορμού. Η μετάβαση μεταξύ κεφαλής και σώματος επισημαίνεται από μια στενότερη ζώνη που υποδηλώνει έναν πολύ σύντομο λαιμό. Τα κεφάλια είναι ωοειδή ή σχεδόν τετράπλευρα, με στρογγυλό στέμμα. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου είναι εξαιρετικά αδρομερή: τα μάτια έχουν τη μορφή μικρών, μερικές φορές άνισων κοιλοτήτων, και το στόμα υποδεικνύεται με μια βαθιά οριζόντια τομή. Η μύτη δεν σκαλίστηκε πραγματικά ή μπορεί να έχει φθαρεί. Δεν διατηρούνται σαφή λεπτομέρειες για τα χτενίσματα, τα αυτιά, τα ρούχα, τον χαρακισμό ή τα διακοσμητικά. Αυτή η έλλειψη λεπτομερειών καθιστά αδύνατη τη διάκριση του φύλου των φιγούρων: δεν υπάρχει τρόπος να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται αναγκαστικά για άνδρα και γυναίκα. Και οι δύο σωμοί αποτελούνται από μια συνεχή μάζα, ευρύτερη στο επάνω μέρος και ελαφρώς στενότερη προς τα κάτω. Τα πόδια, που είναι εξαιρετικά απλοποιημένα, θυμίζουν δύο σπονδύλους ή κάθετες επεκτάσεις περισσότερο από α ανατομικά λεπτομερείς άκρες. Μία εκ των δύο φιγούρων φαίνεται πιο ευθύγραμμη και καλύτερα ισορροπημένη, ενώ η άλλη εμφανίζει πιο έντονη ασυμμετρία καθώς και απώλεια υλικού στα πόδια και στον κορμό. Η επιφάνεια του ξύλου έχει ανοιχτό χρωματισμό, από γκρι-καφέ μέχρι μπεζ, με πολλές σημάδια τρυπάνων, εγκάρσιες ρωγμές, διάβρωση, οπές και τουύνελ πιθανώς από έντομα που τρώνε ξύλο. Οι άκρες είναι θαμμένες, και τα πρόσωπα μερικώς φθαρμένα. Δεν φαίνονται σε φωτογραφίες λεπτομερείς καταστάσεις θυσιαστικού υλικού, υφάσματα, σχοινιά, μεταλλικούς δακτύλιους ή ορατές ίχνη ιερού χρωματισμού. Οι σκοτεινές, τετράγωνες βάσεις είναι σύγχρονες βάσεις στήριξης, προστιθέμενες μετά την αφαίρεση των αντικειμένων από το αρχικό τους πλαίσιο.

Απολογιστικό Μορφολογικό Περιγραφή

Υλικό και Κατασκευή: Οι φιγούρες είναι μονόξυλες, δηλαδή λογοδοτούνται από ένα μόνο κομμάτι ξύλου. Οι μακροπρόθεσμες ατέλειες και οι ορατές επιφάνειες είναι σύμφωνες με αδόμητο σμίλεμα με χρήση ακούμπη και επακόλουθη βελτίωση με μαχαίρι ή στενότερο εργαλείο κοπής. Ο χαμηλός βαθμός λείανσης υποδηλώνει είτε συνειδητά τραχιά τελειώματα είτε σημαντική μετέπειτα φθορά. Κατάσταση Διατήρησης: Οι ρωγμές προέρχονται κυρίως από το κεφάλι και εκτείνονται κατά μήκος του κόρακα. Χαρακτηριστικές καταστάσεις ξήρανσης σε στέρεο ξύλο όταν αλλάζει η υγρασία του. Οι βαθιές κοιλότητες στον κορμό και τα πόδια συμφωνούν με προηγούμενη προσβολή εντόμων, αλλά απαιτείται στενή επιθεώρηση για να διακριθούν βιολογικοί χώροι από φυσικές ελαττώσεις του ξύλου ή τεχνητές κοιλότητες. Η ευρεία φθορά συνάδει με μακροχρόνια έκθεση σε αέρα, σκόνη, εποχικές βροχές ή μεταβολές θερμοκρασίας. Ωστόσο, αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει ιερή χρήση ή μεγάλη ηλικία. Ένα αντικείμενο που έχει εκτεθεί σε μακρύ χρονικό διάστημα σε μια σοφίτα, αυλή, εγκαταλελειμμένη οικία ή εμπορικό χώρο μπορεί να παρουσιάζει αντίστοιχη φθορά. Ομοίως, οι προηγούμενες προσπαθειες καθαρισμού μπορεί να έχουν αφαιρέσει οποιαδήποτε θυσιαστικά υλικά.

Ιστορική και Καλλιτεχνική Ανάλυση

Αυτές οι φιγούρες ανήκουν σε μια αισθητική ανθρωπομορφικής μείωσης. Το ανθρώπινο σώμα δεν απεικονίζεται μέσω της ανατομίας, της κίνησης ή της ενδυμασίας: περιορίζεται σε μερικές θεμελιώδεις μορφές—δηλαδή, ένα κεφάλι, ένα σώμα και δύο κάθετοι στηρίγματα. Το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα δεν φαίνεται να είναι ομοιότητα με ένα συγκεκριμένο άτομο, αλλά η δημιουργία μιας σταθερής, σιωπηλής και διαρκούς ανθρώπινης παρουσίας. Το κεφάλι, ασύμμετρο σε σχέση με τα πόδια, λειτουργεί ως επίκεντρο της εικονικής ταυτότητας. Ο κορμός θεωρείται ως κλειστή μάζα, χωρίς ξεχωριστά χέρια ή αφήγησιτκούς κινήσεις. Αυτή η κλειστή μορφή δίνει στα αντικείμενα την ιδιότητα ενός στύλου ή ενός σηματοδότη. Τα πόδια εξασφαλίζουν την αναγνώριση του ανθρώπινου σώματος και τη δυνατότητα κατακόρυφης στήριξης ή σταθεροποίησης. Η μορφή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως μια «ατελής» γλυπτοκειμή. Η παράλειψη λεπτομερειών είναι συνεπής και επαναλαμβανόμενη και στις δύο φιγούρες. Φαίνεται να αποτελεί συνειδητή μορφή επιλογής: το άτομο που απεικονίζεται ορίζεται από την κάθετη του παρουσία παρά από την φυσική του ιδιαιτερότητα. Η φθορά του καιρού έχει σίγουρα τονίσει αυτή την απομάκρυνση, αλλά πιθανώς δεν είναι ο μόνος λόγος. Συγκριτικά, αυτά τα έργα μοιάζουν με τις φιγούρες tchitcheri του βόρειου Τογκό και βορειοανατολικής Γκάνας. Οι tchitcheri είναι σκαλισμένες από ένα κομμάτι ξύλου, με ωοειδές κεφάλι, κάθετο σώμα, απλοποιημένα άκρα και ελάχιστα χαρακτηριστικά προσώπου. Το μέγεθος και το επίπεδο λεπτομερειών διαφέρει ανάλογα με την τοποθεσία και τη ιερή τους λειτουργία. Μεσαίου μεγέθους φιγούρες μπορεί να ανήκαν σε οικιακά ιερά, ενώ μαρμάρινες μορφές συνδέονταν με πιο αρχαίους προγόνους και μερικές φορές τοποθετούνταν στο έδαφος. Αυτή η σύγκριση δεν σημαίνει ότι και τα δύο αντικείμενα είναι αναγκαστικά Moba. Αντιθέτως, υποδηλώνει ότι πιθανώς ανήκουν σε μια περιφερειακή γλυπτική παράδοση, κοινή, προσαρμοσμένη ή μετασχηματισμένη από διάφορους γειτονικούς λαούς. Τα τρέχοντα σύνορα μεταξύ Τόγκο, Γκάνας και Μπουρκίνα Φάσο δεν αντιστοιχούν πάντα στις ιστορικές κινήσεις οικογενειών, γλυπτών, μάντεων και ιερών μορφών. Η απομόνωση της πολιτιστικής απόδοσης ενός αντικειμένου πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται with προσοχή.

Συμβολισμός

Η στυλιζαρισμένη μορφή του προσώπου μπορεί να ερμηνευθεί ως μετάβαση από το συγκεκριμένο άτομο σε μια ευρύτερη προγόνη ή πνευματική ταυτότητα. Μια φιγούρα χωρίς ακριβές ομοίωμα δεν προίσταταισαν για να μνημονεύει φυσικά χαρακτηριστικά ενός αποθανόντος· μπορεί να τονίζει τη θέση του ατόμου μέσα από τη γενεαλογία, την εξουσία ή τον ρόλο του ως διαμεσολαβητή. Μελέτες Kusasi δείχνουν ότι τα ιερά ενσωματώνουν τις σχέσεις μεταξύ των ζωντανών, των προγόνων, και των δυνάμεων της γης. Αυτά τα ιερά χαράζουν τη μνήμη της οικογένειας και της κοινότητας στο χώρο, υπενθυμίζουν την αρχαιότητα μιας γραμμής και βοηθούν στον καθορισμό των δικαιωμάτων και ευθυνών που σχετίζονται με το έδαφος. Οι πρόγονοι «τιμώνται» μέσω ρευμάτων και θυσιών, ενώ τα ιερά λειτουργούν ως τόποι μεσολάβησης μεταξύ κοινωνικής τάξης, ιστορίας και αόρατων δυνάμεων. Η παρουσία δύο φιγούρων μπορεί να υποδηλώνει δυαδικότητα ή συμπληρωματικότητα: δύο πρόγονοι, δύο κλαδιά μιας γραμμής, δύο φύλα επιτήρησης ή δύο συνδεόμενες δυνάμεις. Ωστόσο, μια ερμηνεία ως ζευγάρι άνδρα-γυναίκα παραμένει αβέβαιη, καθώς δεν διακρίνονται σεξουαλικά χαρακτηριστικά. Είναι επίσης πιθανό ότι οι δύο αγαλμάτινες, αν και κατSimon στυλ ομοιάζον, ήρθαν μαζί μετά την ανακάλυψή τους και δεν συνιστούσαν αρχικά αδιαίρετο ιερικό ζεύγος. Η κάθετη και σταθερή σιλουέτα μπορεί συμβολικά να εκφράζει ριζωμένοτητα, μόνιμοτητα, επιτήρηση ή συνέχεια διαχρονικά γενεές. Τα κοντά, ευθεία πόδια δίνουν στις φιγούρες την εικόνα όντων «σταθεροποιημένων» αντί για κινούμενες μορφές. Αυτή η ακινησία ταιριάζει ιδιαίτερα σε μια προστατευτική ή μνημειακή λειτουργία.

Δυνητή Ριτυολειτουργική Λειτουργία

Η εθνο-αρχαιολογία Kusasi διακρίνει αρκετές κατηγορίες ιερών βασισμένες στις δυνάμεις με τις οποίες συνδέονται: πρόγονοι, προσωπικη μοίρα, θεότητες ή πνεύματα της γης, δυνάμεις του θάμνου και άλλοι πνευματικοί παράγοντες. Αυτά τα ιερά μπορεί να χρησιμοποιούνται για προστασία, αναζήτηση ίασης, διαχείριση φαύλων, έλεγχο ορισμένων φυσικών δυνάμεων και επικοινωνία με τους νεκρούς. within this general framework, the two figures could have been: material objects associated with family ancestors; components of a domestic or lineage-based sanctuary; protective entities placed in a courtyard, a vestibule, or near a sacrificial space; objects prescribed following a ritual consultation; representations of non-individualized spiritual powers.

Ωστόσο, καμία από αυτές τις λειτουργίες δεν μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα με βάση τις φωτογραφίες. Έρευνα για τον λαό Kusasi δείχνει ότι τα ιερά μπορεί να κατασκευάζονται από διάφορα υλικά—γη, πέτρα, αγγείο, μεταλλικά στοιχεία, οστό ή άλλα αντικείμενα—και ότι δεν λαμβάνουν συστηματικά τη μορφή ανθρωπομορφικών αγαλμάτων. Άρα η ακριβής ιερουργική λειτουργία εξαρτάται από το πλαίσιο εγκατάστασης και όχι μόνο από την εμφάνιση του αντικειμένου. Για σύγκριση, μεσαίες φιγούρες Moba διατάσσονται από μάντεις για οικιακά ιερά και μπορούν να συνεισφέρουν σε υγεία, οικογενειακή ειρήνη, ευημερία ζωικού κεφαλαίου και επιτυχημένες σοδειές. Δεν ήταν απλώς διακοσμητικές εικόνες: η αποτελεσματικότητά τους depended on τοποθέτηση, τα ιερά λόγια που μιλούνταν και οι θυσίες που γίνονταν σε αυτά. Αυτή η Moba τεκμηρίωση παρέχει ένα χρήσιμο συγκριτικό μοντέλο, αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται αυτόματα στα αντικείμενα που παρουσιάζονται εδώ. Φθορά στα πόδια και βιολογικές ζημιές μπορεί να συμβαδίζουν με παρατεταμένη έκθεση σε ημιδιαφανές χώρο ή κοντά στο έδαφος. Ωστόσο, καμία γραμμή ταφής, παχιές θυσιαστικές επιδερμίδες ή τοπική συσσώρευση ορατές στις φωτογραφίες δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι οι φιγούρες είχαν άμεση εδραίωση στο έδαφος.

Ιστορική και Καλλιτεχνική Εκτίμηση

Η οπτική δύναμη αυτού του συνόλου βρίσκεται στην εξαιρετικά περιορισμένη μορφή του. Λίγες βασικές μορφές αρκούν για να μεταδώσουν την ανθρώπινη εικόνα: ένα κλειστό κεφάλι, ένα συνεχές σώμα, και δύο πόδια. Η απλότητα δεν μειώνει την παρουσία των φιγούρων· αντίθετα, την επαναλαμβάνει. Οι κολώνες μοιάζουν ταυτόχρονα ανθρώπινες και αρχιτεκτονικές, υπενθυμίζοντας το σώμα, ένα στύλο, και ένα οριακό σηματοδότη. Τοποθετημένες δίπλα-δίπλα, δημιουργούν έναν οπτικό ρυθμό βασισμένο στην επανάληψη και τη διαφορά. Τα παρόμοια ύψη και αναλογίες τους δημιουργούν ένα αίσθημα ενότητας, ενώ οι ατέλειες στα κεφάλια, τους κορμούς και τα πόδια αποφεύγουν οποιαδήποτε μηχανική συμμετρία. Οι χώροι ανάμεσα στα πόδια και ανάμεσα στις δύο φιγούρες παίζουν ρόλο εξίσου σημαντικό με τα στερεά μορφώματα. Η φθορά της επιφάνειας παίζει πλέον σημαντικό ρόλο στην αισθητική τους αντίληψη. Ρωγμές, σημάδια εργαλείων, διαδρομές εντόμων και αλλαγές χρώματος προσδίδουν στο ξύλο μια αίσθηση χρονικής βάθους. Αυτές οι ενδείξεις, ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούνται μόνο ως “ωραία πατίνα”; είναι επίσης δείκτες διαφθοράς υλικού, μετακίνησης και απώλειας του αρχικού τους πλαισίου. Για ένα σύγχρονο μάτι, η μείωση των Form μπορεί να εγείρει ορισμένες τάσεις στη σύγχρονη ή μινιμαλιστική γλυπτική. Αυτή η οπτική σύγκριση μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά δεν πρέπει να μετατρέψει τις φιγούρες σε ανώνυμους προδρόμους του ευρωπαϊκού μοντερνισμού. Η πιθανή αφαίρεσή τους βασίζεται κατά κύριο λόγο στην τοπική αντίληψη της παρουσίας, του ιερού, του προσώπου και του προγόνου. Η προβολή τους σε μαύρους βάθρους τώρα τις παρουσιάζει ως αυτόνομες εργασίες που προορίζονται να παρατηρούνται από όλες τις πλευρές. Στο αρχικό τους πλαίσιο, όμως, ίσως να ήταν μερικώς καλυμμένες, ομαδοποιημένες με άλλα αντικείμενα, τοποθετημένες κατά μήκος αρχιτεκτονικών στοιχείων, καλυμμένες με ιερές ύλες ή παρατηρούμενες μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Η μετάβαση σε βάθρο μουσείου επομένως αλλάζει ριζικά το οπτικό τους καθεστώς.

Βιβλιογραφία

Mather, Charles M. An Ethnoarchaeology of Kusasi Shrines, Upper East Region, Ghana. Ph.D. διατριβή, University of Calgary, 1999. Αυτή η μελέτη προσφέρει μια τυπολογία ιερών Kusasi και αναλύει τις οικιακές, εδαφικές και πνευματικές τους λειτουργίες.
Mather, Charles. Shrines and the Domestication of Landscape. Journal of Anthropological Research, τόμ. 59, αρ. 1, 2003, σελ. 23–45.
Mather, Charles. Shrines and Compound Abandonment: Ethnoarchaeological Observations in Northern Ghana. Στο Allan Charles Dawson και Judith Sterner (επιμ.), Shrines in Africa: History, Politics, and Society. Calgary: University of Calgary Press, 2009.
Mather, Charles. The Ethnoarchaeology of West African Ancestors: Kusasi Shrines and Domestic Space. Στην Erica Hill και Jon B. Hageman, επιμ., The Archaeology of Ancestors: Death, Memory, and Veneration. Gainesville: University Press of Florida, 2016, σελ. 124–146.
Rattray, R. S. The Tribes of the Ashanti Hinterland, 2 τόμοι. Oxford: Clarendon Press, 1932. Αυτή η παλαιότερη αποικιοκρατική πηγή πρέπει να χρησιμοποιείται κριτικά και σε σχέση με σύγχρονες μελέτες.

Οι παρατιθέμενες δημοσιεύσεις υπηρετούν για συγκριτική ιστορική τέχνη. Δεν καθορίζουν την ειδική πολιτισμική απόδοση, χρονολόγηση ή αρχική χρήση του γλυπτού αντικειμένου.

Περί δικαιωμάτων και Επιστημονική Τεκμηρίωση

Μερικές από τις πληροφορίες και οι φωτογραφίες έχουν παραχθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίζονται σε δημοσιευμένες πηγές στην εθνογραφία, αρχαιολογία και επιστήμη της τέχνης. Οι αρχικές κειμενικές και φωτογραφίες ενδέχεται να είναι προστατευμένες από πνευματικά δικαιώματα. Διατηρούνται όλα τα δικαιώματα από τους αντίστοιχους κατόχους.

Inv. Αρ. MAZ32642

Ανώνυμος πληροφοριοδότης: Ouro

Ύψος: 34 cm / 33 cm
Βάρος: 750 g / 730 g (συνήθ. βάση)