Αρχαία Αίγυπτος, ελληνορωμαϊκή εποχή Κοπτικά Υφάσματα - 25 cm

Ιδιωτική οικογενειακή συλλογή

Αυτό το κυκλικό υφαντικό απόθεμα, γνωστό ως ορβικούλος, αποτελεί ζωντανό δείγμα της Υστεραρχίας της Ρωμαϊκής/Βυζαντινής περιόδου από τον Χριστιανικό Αιγύπτο. Τοποθετημένο σε μια πλούσια περιοχή από μαδεργιωτό κόκκινο μαλλί, ο μεντάλιον περιβάλλεται από ένα λεπτό, κυματιστό περίγραμμα που υφαίνεται σε φυσικό λινό. Στο κέντρο στέκεται μια μορφή σε θρόνο, με άγιο πρόσωπο και ακτινοστάτη, αποτυπωμένη σε ιερατικό, μετωπικό προ posture, χαρακτηριστικό της πρώιμης χριστιανικής εικόνας. Η μορφή φοράει διακοσμητικά ενδύματα σε γήινους ώχρες, πράσινους και κρεμ/ws tones, καθώς κάθεται σε ένα πλούσιο, μαξιτιδωτό κάθισμα. Στο ένα χέρι, ο κεντρικός χαρακτήρας κρατά έναν μακρύ σταυροειδή ράβδι, που σηματοδοτεί πνευματική εξουσία, κοσμική νίκη ή θεϊκή κυριαρχία.

Περιμετρικά της κεντρικής θρόνας βρίσκεται μια συμπαντική συμπάθεια συμβολικών πλασμάτων που συνδέει τη γλωσσική οπτική της κλασικής Μεσογείου με το χριστιανικό αλληγορικό νόημα. Αριστερά κολυμπά ένας κυρτός δελφινός, ένα κλασικό Ελληνιστικό θέμα που συχνά υιοθετείται στην πρώιμη χριστιανική τέχνη ως έμβλημα σωτηρίας, καθοδήγησης μέσα από επικίνδυνα ύδατα ή της ψυχής το ασφαλές πέρασμα προς την αιώνια ζωή. Από την αντίστοιχη πλευρά πηδά ένα χάρης quadruped, συντροφευμένος από στυλιστικά φυτικά σχήματα. Κάτω από τον θρόνο, δύο αντικριστά θηρία, πιθανώς λέοντες ή όφιες, ανάκλυνται σε δουλεία με εκτεταμένα πόδια και εκφραστικές, ογκοειδείς ματιές. Αυτή η οπτική διάταξη προσηλώνει τη νοηματοδότηση της νίκης επί του χάους, υπενθυμίζοντας τη βίβλική υπόσχεση για το περπάτημα πάνω σε λέοντες και φίδια, ή τη νίκη της πίστης επί της θνητότητας.

Τεχνολογικά, το κομμάτι αντιπροσωπεύει την περιβόητη τεχνική του σφαιρικού υφασίματος, όπου τα έγχρωμα μαλλιά και οι αμβλύνοικοι λινά υφαίνονται με το χέρι πάνω σε ζευγαρωμένα λινά υφάσματα για να δημιουργήσουν λεπτές εικονικές σχεδιάσεις. Στην καθημερινή ζωή, τέτοιες ροδαλικές κυκλωτίες δεν προορίζονταν να κορνιζώνονται ή να κρεμιούνται στους τοίχους όπως οι πίνακες· αντ’ αυτού, υφάδονταν στους ώμους, στα γόνατα ή στις κάτω ράφες των απλών λινών χιτώνων, λειτουργώντας ως φορετές διακηρύξεις καταστάσεων, πολιτιστικής ένταξης και πνευματικής προστασίας.

Από ιστορική σκοπιά, τα κοπτικά υφάσματα ανήκουν σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο που εκτείνεται περίπου από τον τέταρτο έως τον όγδοο αιώνα, όταν η Αίγυπτος μετακινούταν από τη λατινική ρωμαϊκή/βυζαντινή κυριαρχία προς την πρώιμη ισλαμική περίοδο. Η λέξη Κοπτικός προέρχεται αρχικά από το ελληνικό όνομα για την Αίγυπτο, Αιγύπτιος, και αργότερα ήρθε να αναφέρεται ειδικά στον αυθεντικό χριστιανικό πληθυσμό. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αστικές εργαστηριακές μονάδες σε πόλεις κατά μήκος της κοιλάδας του Νείλου, όπως η Ακίμη και η Αντινοόπολις, συνέθεσαν Ελληνιστικο-Ρωμαϊκή φυσιολογία, περσικές διακοσμητικές ευαισθησίες και χριστιανικά θεολογικά θέματα σε μια εκφραστική, λαϊκή-εμπλουτισμένη οπτική παράδοση.

Η αξιοσημείωτη επιβίωση τέτοιων εύθραυστων, οργανικών αριστουργημάτων οφείλεται κυρίως στις ταφικές πρακτικές και την ευνοϊκή περιβαλλοντική τύχη. Η ευλαβική χριστιανική κοινότητα στην Αίγυπτο ετάφη τα αγαθά τους πλήρως ντυμένα με τα καλύτερα τους ενδύματα, και το εξαιρετικά ξηρό, ξερό κλίμα της κοιλάδας του Νείλου διατήρησε αυτά τα βαμμένα ψηφία για πολύ πέρα από μια χιλιετία, επιτρέποντας στους σύγχρονους θεατές να μαρτυρούν τη ζωηρή παλέτα χρωμάτων, την ιερή αφοσίωση και την υφαντική τέχνη του αρχαίου κόσμου.