Antonio Morato (1903–1989) - Composizione con Volti 2

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ

Ο Antonio Morato (Este, 17 marzo 1903 – Padova, 13 marzo 1989) διαμορφώθηκε στη ζωντανή Padova της δεκαετίας του 1920, έξω από τις παραδοσιακές ακαδημαϊκές διαδρομές. Αρχικά κοντά στις επιδιώξεις του «Novecento», ξεχώρισε για την έντονη εικαστική ευαισθησία του, που βασιζόταν σε μια ενστικτώδη προσήλωση στην πραγματικότητα. Του άρεσε, μάλιστα, να χαρακτηρίζει τους καλλιτέχνες «ζώα με γυαλιά», ικανά να συλλαμβάνουν εκ των προτέρων όσα κυκλοφορούσαν στην ατμόσφαιρα. Στους πρώτους πίνακές του, με θέματα νεκρές φύσεις, μάσκες και τοπία, συνδύασε ένα γνήσιο λαϊκό πνεύμα με εξαιρετική φροντίδα στη μορφή και τη σύνθεση.

Μετά τον πόλεμο, η εικαστική του γλώσσα εξελίχθηκε, αφομοιώνοντας τις πικασικές χωρικές αποσυνθέσεις και τη χρωματικότητα του Matisse, για να οδηγηθεί, από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, σε μια πιο εσωτερική και αποστασιοποιημένη δημιουργία. Αποφεύγοντας τις παροδικές μόδες, η όψιμη περίοδός του απέκτησε πιο εσωστρεφή χαρακτηριστικά: το πρωτόγονο, ειδυλλιακό τραγούδι του βενετικού τοπίου έδωσε τη θέση του σε μια ζωγραφική που εξέφραζε την έκδηλη δυσφορία για την επέκταση της αστικοποίησης και του βιομηχανικού πολιτισμού. Τα χαρακτηριστικά του θέματα αποδόθηκαν έτσι με πιο λιτή και ουσιαστική χρωματική πινελιά, διατηρώντας το χρώμα ως κεντρικό στοιχείο στη διαμόρφωση των όγκων.

Από τεχνική άποψη, πέρα από ικανότατος ζωγράφος που εργαζόταν σε καβαλέτο και μπορούσε να κινηθεί από την ελαιογραφία έως τη χρήση παστέλ, ο Morato υπήρξε εξαιρετικός νωπογράφος. Ανάμεσα στα σημαντικότερα δημόσια έργα του ξεχωρίζουν οι διακοσμήσεις της «Sala delle studentesse» στο Palazzo del Bo και οι κύκλοι τοιχογραφιών, μεταξύ των οποίων η «Via Crucis», στην εκκλησία της Sacra Famiglia στην Padova (1939-1940). Σήμερα, τα έργα του, πολύτιμη μαρτυρία ολόκληρης της καλλιτεχνικής του πορείας, φυλάσσονται και προβάλλονται στις δημοτικές συλλογές της πόλης της Padova, ενώ ανήκουν και σε σημαντικές ιδιωτικές συλλογές, επιβεβαιώνοντας τη σπουδαιότητα αυτού του ξεχωριστού και μοναχικού εκφραστή του βενετικού Novecento.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

«Composizione con Volti 2», ελαιογραφία σε καμβά, 84x104cm με κορνίζα, 80x100cm ο καμβάς, 1971, υπογραφή και χρονολογία στο κάτω περιθώριο.

Στο έργο ξεδιπλώνεται μια μαγνητική θεατρική πολυφωνία, φιλτραρισμένη μέσα από το αίνιγμα της μάσκας. Αριστερά, μέσα σε έντονο φως, ξεχωρίζει η μορφή ενός Pierrot με λευκή μπλούζα και μαύρα κουμπιά, με το κεφάλι γερμένο και τα χέρια στο στήθος σε μια χειρονομία έκπληξης. Γύρω του, στο επάνω μέρος και κατά μήκος της δεξιάς πλευράς, παρατάσσεται μια ομάδα πέντε μορφών με αυστηρά πρόσωπα, σμιλεμένα σαν τραγικές μάσκες. Στο κέντρο συνδέονται με ένα πυκνό πλέγμα μεγάλων τεντωμένων χεριών, που συγκλίνουν προς έναν ζωηρό κυκλικό πυρήνα κίτρινου και κόκκινου, το συμβολικό επίκεντρο της παράστασης.

Η σύνθεση αντιπαραθέτει τη φωτεινή ανάπτυξη της μορφής του Pierrot με την επίσημη κατακόρυφη διάταξη των προτομών στο φόντο, βρίσκοντας στη ρυθμική κινησιολογία των χεριών έναν ισχυρό δυναμικό άξονα. Η πυκνή και σθεναρή πινελιά πλάθει τους όγκους με πολυεδρικά επίπεδα και αιχμηρές γραμμές. Ιδιαίτερη σημασία έχει η χρωματική κατασκευή και αρμονία, όπου το ίδιο το χρώμα δημιουργεί την πλαστική δομή και το βάθος: ένας παλλόμενος ιστός από τιρκουάζ και σμαραγδί πράσινο περιβάλλει τις μορφές σαν ενοποιητική αύρα, αντιπαραβάλλοντας το κιμωλώδες λευκό του ενδύματος στα αριστερά με τους θερμούς τόνους του καστανού, του καρμινίου, της ώχρας και του μοβ στα χιτώνια. Πάνω σε αυτή τη βάση ξεδιπλώνεται η πολυφωνία των προσώπων —με αποχρώσεις από την ώχρα έως το κυκλάμινο, από το γαλάζιο έως το λαδί και έως το πορφυρό— που συνομιλεί με την ηλιακή λάμψη του κεντρικού δακτυλίου, σε μια τονική παρτιτούρα σπάνιας μορφολογικής ισορροπίας.

Χρονολογημένος το 1971, ο πίνακας ανήκει πλήρως στην όψιμη, πιο εσωτερική και αποστασιοποιημένη περίοδο του Antonio Morato. Το ευρωπαϊκό δίδαγμα που αφομοίωσε μετά τον πόλεμο —εμφανές στην πικασικής καταγωγής πλαστική αποσύνθεση των προσώπων-μασκών και των εκφραστικών χεριών, καθώς και στην ηχοχρωματική ελευθερία που παραπέμπει στον Matisse— οδηγεί εδώ σε μια λιτή και ουσιαστική σύνθεση, όπου το χρώμα παραμένει ο απόλυτος άξονας στη διαμόρφωση των όγκων. Μακριά από τις παροδικές μόδες, ο Morato ανανεώνει το αγαπημένο του θέμα των μασκών, επιβεβαιώνοντας πως είναι εκείνο το «ζώο με τα γυαλιά», προικισμένο με ενστικτώδη δεκτικότητα, ικανό να συλλαμβάνει εκ των προτέρων τις ανησυχίες που κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα και να μεταμορφώνει την ανθρώπινη κωμωδία σε ένα έντονο ζωγραφικό όραμα.

ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Η γενική κατάσταση είναι καλή. Το έργο είναι ακέραιο σε όλα τα μέρη του, με ζωντανή χρωματικότητα και πινελιά ευδιάκριτη. Η κορνίζα προσφέρεται ως δώρο.

Η φωτογραφία του πίνακα ενταγμένου σε περιβάλλον έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη και είναι αποκλειστικά ενδεικτική. Ισχύουν μόνο οι υπόλοιπες φωτογραφίες, οι οποίες απεικονίζουν πιστά το αντικείμενο και τα χαρακτηριστικά του, τόσο συνολικά όσο και στις λεπτομέρειες.

Αποστολή με δυνατότητα εντοπισμού και ασφάλιση, σε κατάλληλη συσκευασία.