Angeli - [Post Incunable] De Re Rustica - 1521

ODNOWA TECHNIKI ROLNICZEJ: Z WILLI ROMANEJ DO ODŁADU RENESANSOWEGO
Wersja florencka z 1521 r. z Libri de re rustica, wydana przez spadkobierców Filipa Giunta, stanowi jedno z najbardziej autorytnych kompendiów renesansowej wiedzy agronomicznej w starożytnej tradycji rzymskiej. Redagowana przez Niccolò Angeli, gromadzi w jednym zbiorze podstawowe dzieła tradycji rolniczej łacińskiej – Warrona, Columellę, Palladiego oraz traktat De arboribus przypisywany Ciceronowi – oferując spójny system wiedzy technicznej, ekonomicznej i moralnej. Ta druga edycja jiuntina nie jest jedynie repliką, lecz filologiczną stabilizacją tekstu przeznaczonego do nowej funkcji: stać się operacyjnym narzędziem do zarządzania ziemią w renesansie, w momencie gdy rolnictwo, własność i rząd kojarzą się z budowaniem bogactwa i ładu społecznego.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Egzemplarze kompletne zazwyczaj mieszczą się między 1 200 a 4 000 euro; szczególnie świeże kopie lub pochodzące z istotnych źródeł mogą przekroczyć tę granicę.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Książka oprawiona później w pół sklejkę z niskim rysunkiem; grzbiet ozdobny z bordiury i tytułem w złocie na wstawce; dechy po błyszczące w niebieskim farbnie. Ex libris Sir Ernesta Ridley Debenhama, ważnego brytyjskiego zbieracza.
Karty z pewnym przebarwieniem i fioletowymi przebarwieniami. Znak drukarski Giunta na końcu tomu. Egzemplarz solidny, z oznakami użytkowania zgodnymi z typem i praktyczną konsultacją tekstu.
W starodrukach, mających historię wielowiekową, mogą występować pewne niedoskonałości, które nie zawsze są uwzględnione w opisie.
Kongruacja: Pp. (2); 40 nn.; 436; 250; 2 nn.; (2).

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Libri de re rustica a Nicolao Angelio viro consumatissimo nuper maxima diligentia recogniti.
Florentiae, per heredes Philippi Iuntae, 1521.
Niccolò Angeli (edytor)
Marcus Terentius Varro
Lucius Junius Moderatus Columella
Rutilius Taurus Aemilianus Palladius
Marcus Tullius Cicero (atrybuowany De arboribus)

KONTEKST I ZNACZENIE
Korpus de re rustica stanowi najpełniejszą syntezę agronomii antycznej dotarłej do renesansu. Varrone zajmuje organizację ekonomiczną willi jako jednostki produkcyjnej; Columella przedstawia najbardziej rozbudowany traktat techniczny o rolnictwie rzymskim; Palladio układa wiedzę rolniczą w formie kalendarzowej, czyniąc ją od razu zastosowalną; De arboribus uzupełnia system o szczegółowe traktowanie arborikultury.

W kontekście humanistycznym te teksty nie są obchodzone jedynie jako starożytne świadectwa, lecz jako żywe narzędzia. Rolnictwo postrzegane jest jako fundament stabilności społecznej, wzór cnot obywatelskich i ekonomiczna baza państwa. Idealny właściciel ziemski XVI wieku jednocześnie czytelnik klasyków i świadomy administrator, zdolny zintegrować wiedzę teoretyczną z praktyką codzienną.

Wydanie jiuntinowskie z 1521 r. w pełni wpisuje się w tę wizję: dzięki filologicznemu przeglądowi Niccolò Angeli tekst staje się wiarygodny i użyteczny, przekształcając się w operacyjny podręcznik dla wybranej elity intelektualnej. W tym sensie tom stanowi jedno z najważniejszych miejsc spotkania między kulturą klasyczną a renesansową rzeczywistością ekonomiczną.

BIOGRAFIA REDAKTORA
Niccolò Angeli (Nicolao Angelio), humanista czynny w pierwszych dekadach XVI w., wyróżnił się jako kurator łacińskich tekstów technicznych i literackich. Jego działalność edytorska odzwierciedla dojrzałą kompetencję filologiczną i jasną świadomość praktycznej funkcji tekstów. W przypadku Libri de re rustica Angeli nie ogranicza się do przekazania samego tekstu, lecz go stabilizuje i czyni przystępnym dla publiczności obejmującej badaczy, właścicieli ziemskich i administratorów. Jego praca wpisuje się w szerszy ruch humanistyczny mający na celu odzyskanie i zastosowanie antycznej wiedzy w rzeczywistości współczesnej.

HISTORIA DRUKU I KRĄŻENIE
Wydanie z 1521 r. stanowi drugą florentyńską edycję tego korpusu, drukowaną przez spadkobierców Filipa Giunta, jednej z najważniejszych dynastii typograficznych renesansu włoskiego. Warsztat jiuntin był kluczowy w szerzeniu klasyków, wyróżniając się wysoką jakością typograficzną i filologiczną starannością.

Tekst cieszył się szerokim rozpowszechnieniem nie tylko w środowiskach akademickich, ale także wśród właścicieli ziemskich i elit administracyjnych. Fortunę dzieła kontynuowano przez cały XVI wiek, z nowymi edycjami w Wenecji i na obszarze francuskim, co świadczy o rosnącym znaczeniu agronomii jako dyscypliny.

BIBLIOGRAFIA I ŹRÓDŁA
EDIT16 – CNCE, rekord dotyczący edycji: Libri de re rustica, Firenze, Heredes Philippi Iuntae, 1521.
ICCU/OPAC SBN, spisy narodowe edycji jiuntin z 1521 r.
Adams, Herbert M., Catalogue of Books Printed on the Continent of Europe 1501–1600, Cambridge, 1967, R-258.
Mortimer, Ruth, Harvard Italian 16th Century Books, Cambridge (MA), 1974, vol. I, pp. 280–283 (wydania Giunta).
Renouard, Philippe, Annales de l’imprimerie des Giunta, Paris, 1891, pp. 112–115.
White, Kenneth D., Roman Farming, London, Thames and Hudson, 1970, pp. 95–140 (dot. treści agronomicznej korpusu).
Doody, Aude, The Transmission of Technical Knowledge in Antiquity and the Renaissance, Cambridge, 2010, pp. 167–189.