Petrucelli - Aritmetica e Geometria Pratica - 1768

KSIĘGA HANDARZOWA PISAŁA SIEDEMNASTOWIEC: MIĘDZY PRZYDATNOŚCIĄ, MIERZENIEM A PROJEKTOWANIEM
Rzadki i fascynujący rękopis z zakresu matematyki i praktycznej geometrii, przeznaczony do konkretnego i codziennego użytku bardziej niż akademickiego, gdzie teoria i zastosowanie współistnieją w bezpośredniej formie, niemal rzemieślniczej. Tom wyróżnia się obfitością diagramów wykonanych długopisem, przykładami zastosowań (pomiar powierzchni, beczek, terenów, wielokątów) oraz żywą notacją, która zdradza kontekst dydaktyczny lub zawodowy. Jest to cenny dokument kultury technicznej między XVI a XVIII wiekiem, w którym matematyka wychodzi z uniwersytetów i zakorzenia się w zawodach, wśród geodetów i architektów.
MARKET VALUE
Dla podobnych rękopisów technicznych o charakterze matematyczno-praktycznym rynek odnotowuje wartości zazwyczaj mieszczące się między 800 a 2 000 euro, przy wyższych wartościach w obecności bogatej ikonografii, dobrej konserwacji i bardziej precyzyjnego autorstwa/atrybucji.

PHYSICAL DESCRIPTION AND CONDITION
Koperta oprawy z epoki całożywą, w całości oprawiona w pergamin prawdziwy, ślady użytkowania; grzbiet z rękopisem. Tekst całkowicie ręcznie pisany tuszem brązowym, z licznymi figurami geometrycznymi narysowanymi piórem w tekście (diagramy, schematy proporcji, bryły i praktyczne zastosowania). Karty z lekkimi plamami i brunatnieniem. W starych księgach, o wieloletniej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, które nie zawsze są uwzględnione w opisie. Strony: (8); 572; 16 nn; (24); 6 nn; (2); 10 nn; (6).

FULL TITLE AND AUTHOR
Instytucje arytmetyki i praktycznej geometrii.
Castelfranco, 1768.
D. Giovanni Petrucelli.

CONTEXT AND SIGNIFICANCE
Rękopis wpisuje się w tradycję włoskiej matematyki praktycznej, rozwijającej się między XVI a XVIII wiekiem, przeznaczonej dla kupców, techników, geodetów i architektów. W odróżnieniu od traktatów teoretycznych, tu wiedza jest ukierunkowana na użycie: obliczanie powierzchni, pomiary pośrednie, proporcje, konstrukcje geometryczne zastosowane do rzeczywistych obiektów (jak beczki i grunty). Szczególnie interesujące są tu obecność konkretnych przykładów i operacyjne wyjaśnienia, które odzwierciedlają empiryczną dydaktykę, prawdopodobnie związaną z kontekstem lokalnym lub zawodowym. Rysunki wykonane ręcznie nie są jedynie ozdobami, lecz narzędziami pracy, znakiem przekazywania wiedzy poprzez praktykę.
Tego rodzaju rękopisy stanowią źródło pierwotne dla historii rozpowszechniania matematyki poza środowiskami uniwersyteckimi, dokumentując przejście od wiedzy teoretycznej do zastosowanej, często w kontekście rzemieślniczym lub kościelnym.

BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
Giovanni Petrucelli, kapłan aktywny na początku XVIII wieku, jest postacią słabo udokumentowaną, lecz rękopis sugeruje rolę nauczyciela lub kompilatora tekstów dydaktycznych przeznaczonych dla studentów lub praktyków. Jego praca wpisuje się w włoską tradycję matematyki zastosowanej, w której duchowieństwo często odgrywało kluczową rolę w przekazywaniu wiedzy technicznej.

PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Ponieważ mamy do czynienia z rękopisem, dzieło nie należy do tradycji druku, lecz raczej do ograniczonej i selektywnej dystrybucji. Prawdopodobne jest, że tekst był przeznaczony do użytku wewnętrznego (nauczanie, szkolenie techniczne) i że istnieje niewiele egzemplarzy, jeśli nie jedyny. To zwiększa jego wartość historyczną i kolekcjonerską, zwłaszcza w odniesieniu do historii dydaktyki naukowej.

BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
Cajori, F., A History of Mathematical Notations, Chicago, 1928, s. 150–180
Kline, M., Mathematical Thought from Ancient to Modern Times, New York, 1972, vol. II, s. 395–420
Grendler, P., Schooling in Renaissance Italy, Baltimore, 1989, s. 210–245
ICCU/OPAC SBN: żadna bezpośrednia identyfikacja nieznaleziona (rękopis nieskanizowany)
Smith, D.E., History of Mathematics, Boston, 1923, vol. I, s. 320–345