[Post Incunable] - Vigerio - Decachordum - 1507

DEKAKORDO ZAPRZPIEŻENIA: MIĘDZY MISTYCZNĄ IKOLOGIĄ A WŁASTRYNOŚLĄ ROVERESKĄ NA POCZĄTKU XV WIEKU
Il Decachordum Christianum Marco Vigerio dominuje jako jedna z najbardziej fascynujących i złożonych syntez teologii, obrazu i propagandy kościelnej wczesnego renesansu. Opublikowana w 1507 roku przez warsztat Girolamo Soncino, ta wspaniała edycja princeps łączy wyrafinowaną konstrukcję doktrynalną z aparatem ikonograficznym o niezwykłej siły wizualnej, w którym życie i tajemnice Chrystusa zostają przemienione w sekwencje symboliczne i narracyjne. Dzieło, dedykowane Giulio II, odzwierciedla splot pobożności, polityki i reprezentacji sacrum, ukazując się jako prawdziwy przedmiot prestiżu kulturowego i duchowego. Bogactwo rycin drzeworytniczych oraz wysoka jakość typografii czynią z niego książkę totalną, w której słowo i obraz wspólnie budują język teologiczny o silnym charakterze sugestii, będący również wpływowym na sztuki plastyczne ówczesne.
MARKET VALUE
Kopie princeps z 1507 roku, zwłaszcza jeśli kompletne i z integralnym aparatem ilustracyjnym, są niezwykle poszukiwane. Rynek szacuje je zwykle na od 12 000 do 30 000 euro, przy okazjonalnych, doskonałych egzemplarzach przekraczających tę granicę. Kopie uszkodzone lub z dodatkami, jak w omawianym przypadku, mieszczą się raczej w przedziale od 7 000 do 15 000 euro, nadal utrzymując silne zainteresowanie kolekcjonerów ze względu na jakość ikonograficzną i historyczną wagę.
FIZYCZNY OPIS I STAN
Oprawa skórzana w pełnej pergaminowej oprawie z XIX-wiecznym grzbietem, żłobienia na narożach z ozdobami złotymi w sześcianach i tytuł na płozy; barwione cięcia stron, okładki z ornamentyką; Frontispis w eleganckiej ramie rycina z motywem roślinnym na czarnym tle z dużnym herbem kardynalskim w centrum. Ilustrowany zestaw składa się z 8 z dziesięciu pełnostronicowych rycin w ozdobnych ramach i licznymi vignette w tekście przedstawiającymi epizody z życia Chrystusa. Obecność marginalnych gore, bardziej wyraźnych na ostatnich kartach; frontispis lekko pożółkły; wzmocnienia na połączeniach A1, C8 i tomiku E; kilka zacieków i plam; restauracja na rozdarciu na n1 bez utraty tekstu; niektóre kartki pożółkłe. W starych księgach, o plurisecularnej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględniane w opisie. S. 2; 14 nn; 492; 32; (2).

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Decachordum Christianum Iulio II Pont. Max. dicatum
Fano, Hieronymus Soncinus, 1507.
Marco Vigerio.

KONTEKST I ZNACZENIE
Decachordum składa się z dziesięciu ksiąg, z których każda rozpoczyna się od wielkiego ryciny drzeworytniczej, według struktury symbolicznej nawiązującej do liczby doskonałej i harmonii „dekakordu”, metafory porządku boskiego. Dzieło podejmuje tematy centralne teologii chrześcijańskiej — od życia i męki Chrystusa po naturę aniołów — poprzez krótkie traktaty łączące erudycję scholastyczną z napięciem wizjonerskim. Aparat ikonograficzny nie jest jedynie dodatkiem, lecz integralną częścią teologicznego dyskursu: obrazy przekładają koncepcje na formę wizualną, tworząc ciągły dialog między tekstem a figurą. W tym sensie tom wpisuje się w linię myśli, która wyprzedza ważne rozwinięcia w sztuce renesansu; niektórzy badacze sugerowali pośrednią relację z programem ikonograficznym michelangelezowskim w Kaplicy Sykstyńskiej, zwłaszcza jeśli chodzi o genealogię Chrystusa. Dzieło stanowi ponadto potężne narzędzie auto-reprezentacji rodu della Rovere, osadzając się w politycznym i kulturalnym kontekście pontyfikatu Giulio II.

BIOGRAFIA AUTORA
Marco Vigerio della Rovere (1446–1516), kardynał i arcybiskup, był wybitną postacią kurii rzymskiej w pełnym renesansie. Krewny papieża Giulio II, odegrał znaczącą rolę w życiu politycznym i kościelnym swoich czasów. Humanista i teolog, wyróżnił się dorobkiem literackim łączącym doktrynę i retorykę, wpisując się w klimat odnowy i wspaniałości promowanych przez Rovere’ów w Rzymie.

HISTORIA WYDANIA I OBIEG
Wydrukowano w Fano przez Girolamo Soncino, członka sławnej rodziny drukarskiej, przekształconej w żydowską rodzinę. Edycja z 1507 roku reprezentuje pierwsze i najważniejsze pojawienie się dzieła. Druk, wykonany z dużym nakładem finansowym (tradycyjnie podawany jako 181 dukatów), świadczy o wysokim poziomie technicznym i artystycznym osiągniętym przez warsztat Soncino. Nakład nie mógł być szeroki, przeznaczony dla wyselekcjonowanej publiczności duchownych i humanistów, co dziś przyczynia się do rzadkości tego dzieła na rynku.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
EDIT16 (ICCU): CNCE 63347 (egzemplarze zarejestrowane w bibliotekach włoskich)
Essling, Les livres à figures vénitiens, I, s. 145
Mortimer, Harvard Italian 16th Century Books, nr 537
Sander, Le livre à figures italien, nr 7589
WorldCat: rekord edycji Fano 1507 z lokalizacjami instytucjonalnymi
Treccani, hasło „Marco Vigerio della Rovere” (dla kontekstu historycznego i interpretacyjnego)
ISTC (dla porównania z produkcją coeval Soncino, dane do weryfikacji dla konkretnej edycji)