Tito Livio - [Post-Incunable] Codice Moguntin - 1518

LIVIO ODKRYTY W LASACH MAGONZY: PIERWSZE WYDANIE, JUŻ NIE WIELKIE WZNOWIENIE
Wydarzenie o niezwykłym znaczeniu dla humanistów XVI wieku: ponowne odkrycie w Moguncji nowych ksiąg Ab urbe condita Tytusa Lwviusza, dotąd nieznanych, kulminuje w tym rzadkim, pierwszym wydaniu drukowanym z filologiczną pieczołowitością przez Johanna Schöffera między 1518 a 1519 rokiem. Dzieło stanowi decydujący krok w odzyskaniu pamięci historycznej starożytnego Rzymu. Ozdobione wspaniałymi inicjałami xilograficznymi przypisywanymi mistrzowi Hannsa Holbeina, druk ten jest dzisiaj nie do odnalezienia w katalogach i bibliotekach online. Wybitne wydanie, zarówno pod względem treści, jak i wartości bibliograficznej i dekoracyjnej.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Wyjątkowo rzadkie wydanie, nieobecne w głównych katalogach międzynarodowych i w bibliotekach cyfrowych. Wzmianki tylko w specjalistycznych repertoriach antykwarycznych (Vetraio 1682–1982, katalog wystawy UB Amsterdam, 97; Geerebaert CXV, 3). Obecność elementów dekoracyjnych wysokiej klasy oraz odkrycie ksiąg nieznanych aż do renesansu nadają temu egzemplarzu wyjątkową wartość historyczną i kolekcjonerską. Kopie kompletne tego nakładu pojawiają się na rynku antykwarycznym bardzo rzadko.
OPIS FIZYCZNY I STAN
pp. [2]; 730; [2]. Oprawa tylna półskórzana z twardymi płytami; tytuł ręcznie pisany na grzbiecie na kostce. Frontispis osłonięty xilografią, nieczytelny niebieski znak własnościowy. Wielkie inicjały xilograficzne przypisywane Hansowi Lützelburgerowi. Wewnętrzne kartki dobrze zachowane, ślady zabrudzeń, ale żadnych braków. Dobry stan ogólny, autentyczny egzemplarz. Ex libris Jean Jacobs.
PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
T. Liuius Patavinus Historicus duobus Voluminibus Recens Ex Vetusto Codice Moguntin Bibliothecae
Drukowano w Moguncji, w wydawnictwie Johanna Schöffera, 1518–1519
Tito Liviusz
KONTEKST I ZNACZENIE
To wydanie stanowi punkt zwrotny w studiach klasycznych: księgi 33,17 ss. aż do księgi 40,37, które od wieków były utracone, zostały odnalezione w klasztorze w Magonzo i od razu przekazane drukarni Johanna Schöffera, spadkobiercy wielkiej tradycji gutenbergbia. Wydanie zostało skomponowane z niezwykłą starannością, zarówno pod kątem precyzji tekstu, jak i jakości druku, z eleganckimi inicjałami xilograficznymi zaprojektowanymi przez jednego z najważniejszych niemieckich grawerów tamtych czasów, Hansa Lützelburgera, współpracownika Holbeina. Odzyskanie tych tekstów zostało uczczone jako filologiczny i patriotyczny triumf humanistów, którzy uznali w nim odrodzenie republikańskich i obywatelskich wartości starożytnego Rzymu.
KRÓTKA BIOGRAFIA AUTORA
Tytus Liviusz Patavinus urodził się w Padwie w 59 p.n.e. i tam zmarł w 17 n.e. Po edukacji w rodzinnym mieście przeniósł się do Rzymu, gdzie przebywał w otoczeniu Augusta, nie pełnił jednak urzędów publicznych. Autor monumentalnego Ab urbe condita, dzieła z 142 ksiąg, z których dotarło do nas około 35 kompletnych, wychwalał cnoty republiki rzymskiej w stylu uroczystym, moralizującym i silnie patriotycznym. Utrzymywał bliskie relacje z Augustem, mimo swoich sympatyków pro-pompejańskich, a jego praca była przez wieki uważana za niezastąpiony model historii.
HISTORIA DRUKU I OBIEG
Wydanie Schöffer z 1518–1519 jest pierwszym, które obejmuje księgi 33,17–40,37, odkryte w manuskrycie moguncinse. Druk wpisuje się w kontekst drugiej generacji niemieckiego humanizmu, następcy Poggia i renesansowej filologii włoskiej. Wybór Schöffera, drukarza związanego z dziedzictwem Gutenberga, oraz aparat dekoracyjny Lützelburgera nadają tomowi znaczenie także artystyczne, obok filologicznego. Ta edycja pozostaje unikatowa pod względem wartości krytycznej, dekoracji i rzadkości bibliograficznej.
BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Vetraio 1682–1982, Cat. mostra UB Amst., 97; Geerebaert CXV, 3. Brak skatalogowanych kopii w głównych online katalogach (OPAC, WorldCat, KVK na 2025 rok).