Hugone - Pia Desideria - 1636

PŁONĄCE SERCE I MISTYCZNA DISCPLINA: POKŁADA WIERZE W NAPARCI BAROKOWEJ
Le Pia Desideria Hermana Hugoa stanowią jeden z wierzchołków literatury nabożnej ilustrowanej z sześciowieku: dzieło, w którym słowo i obraz łączą się, by prowadzić duszę po duchowej ścieżce ustrukturyzowanej i głęboko emocjonalnej. Poprzez wymownych emblematów i medytacyjne wiersze tekst buduje prawdziwą pedagogikę pobożności, opartą na kontemplacji wizualnej i wewnętrznym afektywnym internalizacji. Ta edycja antwerska z 1636 roku oddaje całą pierwotną siłę projektu: mała, intensywna księga, zaprojektowana do noszenia, medytowania i niemal codziennego przeżywania. Serce w płomieniu na antyporta to nie tylko symbol, ale program: rozpalić, zdyscyplinować i ukierunkować ludzkie pragnienie ku Bogu.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Wydania sześciogrodowe Pia Desideria, zwłaszcza gdy zawierają karty z wytłoczonymi tablicami i w oprawie współczesnej, zwykle mieszczą się w przedziale od 300 do 800 euro; egzemplarze w dobrym stanie, z kompletną ikonografią i dobrą świeżością wewnętrzną, mogą osiągać wyższe wartości, zwłaszcza ze względu na silny popyt na rynkach duchowości ilustrowanej barokowej.

WZORÓW FIZYCZNY I STAN
Oprawa w całości z pergaminu współczesnego z gładkim grzbietem; ogólne zużycie i odkształcenia okładki. Tytułowy frontypis z miedziorytem przedstawiający serce płonące nad aniołem i sceną nabożną. Dzieło ilustrowane licznymi emblematycznymi wklęsłymi rycinami w tekście, każda z wersami i medytacjami. Tekst łaciński. Wnętrze kart z physiologicznym żółknięciem i śladami użytkowania. W starych księgach, mających plurisecularną historię, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze ujawniane w opisie. Stron 4; 24 nn; 190; 2 nn; (2).

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Pia Desideria.
Antverpiae, apud Henricum Aertssens, 1636.
Hermanno Hugone.

KONTEKST I ZNACZENIE
Pia Desideria zajmują serce kultury kontrreformacyjnej i stanowią jedno z najdelikatniejszych narzędzi duchowości jezuitów. Dzieło składa się z sekwencji emblematów łączących obraz, motto i poezję, według modelu wywodzącego się z renesansowej tradycji emblematycznej, lecz przekształconego w klucz nabożny. Czytelnik nie jest pasywny: jest wezwan do medytacji, interpretacji i interiorizacji każdej sceny. Użycie obrazu jako nośnika przemiany duchowej wyprzedza nowoczesne sposoby komunikowania, czyniąc z księgi narzędzie pedagogiczne złożone. W tym sensie Hugo konstruuje maszynę symboliczną, która dyscyplinuje wyobraźnię i ukierunkowuje ją ku dobru.

BIOGRAFIA AUTORA
Herman Hugo (1588–1629), flamandzki jezuita, był teologiem, poetą i kaznodzieją. Wykształcony w zakonie Jezusowym, jego twórczość w pełni odzwierciedla ideał edukacyjny i duchowy zakonu, oparty na połączeniu retoryki, obrazu i wewnętrznej dyscypliny. Pia Desideria, wydane po raz pierwszy w 1624 roku, odniosły w całej Europie ogromny sukces, były tłumaczone i wielokrotnie wznawiane.

HISTORIA WYDANIA I ROZSZĄDZENIE
Od pierwszego wydania z 1624 roku Pia Desideria miały szeroki zasięg, stając się jednym z nabożnych ksiąg czytanych w XVII wieku. Wydania antwerskie, takie jak to z 1636 roku, są szczególnie cenione ze względu na wysoką jakość typografii i introligatorską. Dzieło krążyło w kręgach religijnych, lecz także wśród świeckich erudytów, przyczyniając się do rozpowszechniania duchowości wizualnej i emocjonalnej, typowej dla baroku.

BIBLIOGRAFIA I ODNOSZENIA
ICCU/OPAC SBN: do weryfikacji (Hugo, Pia Desideria, Antwerpia, 1636)
WorldCat: Hermann Hugo, Pia Desideria, Antwerp editions XVII w.
Landwehr, Emblem and Fable Books Printed in the Low Countries, odpowiednie odniesienia do Hugo
Praz, Studies in Seventeenth-Century Imagery, s. 350–360
Brunet, Manuel du libraire, III, kol. 384–386
Graesse, Trésor de livres rares, III, s. 334