[Manuscript] - Institutiones Philosophicae - 1750

Institutiones Philosophicae – rękopiśmienny manuskrypt o logice, metafizyce, epistemologii i prawie naturalnym.

Latynowy rękopis, Europa (prawdopodobnie środowisko katolickiego kolegium / jezuita), ok. 1750–1780

Obszerne, starannie napisane dzieło filozoficzne w języku łacińskim, które oferuje pełny kurs podstawowy wczesnonowożytnej filozofii szkolnej: od logiki (pojęcia, sądy, wnioski, rodzaje dowodów) przez naukę o zmysłach i poznaniu aż po metafizyczne kwestie i zasady prawa naturalnego. Rozdziały takie jak „Logica”, „De variis sensibus” czy „De oppositione propositionum” świadczą o tym, że jest to klasyczny kurs szkolny z filozofii, budowany krok po kroku jak na lekcjach w kolegium.

Rękopis pracuje z jasno podzielonymi „Propositiones”, „Dubia” i przeciwargumentami, jak to znane z jezuitów‑ i kolegialnej filozofii: zdanie zostaje sformułowane, wątpliwości są formułowane („Objicitur…”), a następnie następuje odpowiedź („Respondeo…”). W części dotyczącej prawa naturalnego np. wyjaśniono, że pewne zasady działania zostały wdrukowane przez Stwórcę w naturę człowieka i dlatego są powszechnie wiążące – typowy motyw katolickiej nauki o prawie naturalnym XVIII wieku.

Oprawiony w ówczesny pergaminowy tom z jedynie lekkimi uszkodzeniami użytkowania; blok jest sztywny, papier przeważnie czysty z lekkimi przebarwieniami na brzegach i pojedynczymi drobnymi śladami użytkowania. Atrament dobrze czytelny, bez silniejszego wyblaknięcia, pismo równomierne i wyćwiczone – widocznie praca wykształconego kopisty lub bardzo dobrego studenta. Doniosły dokument dotyczący historii nauczania filozofii w katolickich szkołach i na uniwersytetach. Rękopis obejmuje 304 strony.