Plannck (incunable) - Mirabilia Rome - 1490

Plannck Stephan

Mirabilia Urbis Romae
Roma - 1490 (?) -

(8) c. - (c. 8 bianca).
In 12o - 14 X 10 cm. -

No signature - No date - Car. goth. - 26/28 ll.

JEDNA Z PIERWSZYCH PRZEWODNIKÓW TURYSTYCZNYCH DLA PIELGRZYMÓW DO RZYMU.
COPINGER, 4045.

Urzekający, sugestywny i bardzo rzadki incunabuł, w pięknej epokowej oprawie, najprawdopodobniej amatorskiej, z wytłoczoną suchą kalką figury jednorożca na płatach, w misternych roślinnych dekoracjach ramowych.

Egzemplarz tej samej edycji, ale z nowoczesną oprawą, niedawno sprzedany za 7000 € w renomowanej włoskiej domu aukcyjnym.

Mirabilia Urbis Romae to zbiór setek manuskryptów i incunabułów łacińskich opisujących wybitne dzieła architektury i zabytki historii miasta Rzymu.
Prawie wszystkie te opracowania były przeznaczone jako przewodniki dla pielgrzymów i zwiedzających.
Przed XIV wiekiem jednak tekst centralny wydaje się służyć jako spis dóbr architektonicznych miasta, „Decus Urbis”.

To dziedzictwo stanowiło siłę Rzymu i władzę instytucji, które go kontrolowały.
Pierwsza compilacja w tradycji Mirabilia, opracowana między 1140 a 1143 rokiem, jest dziełem kanonika bazyliki Świętego Piotra w Watykanie o imieniu Benedetto.

Mirabilia zaczynają się od opisu murów Rzymu, ze szczegółami wież, fortyfikacji i bram; potem łuki tryumfalne, wzgórza, term, starożytnych budynków, teatrów, miejsc związanych z męczeństwem świętych; następnie mosty, cmentarze i kilka ważnych zabytków antycznych oraz opowieści historyczne.
Następuje trasa od Watykanu do Trastevere, chociaż przewodnik koncentruje się prawie wyłącznie na zabytkach antycznych.
Innymi słowy, opisuje starożytne dziedzictwo miasta, nie wszystkie punkty zainteresowania.

Pierwsza istotna drukowana oprawa powstała około 1475 roku pod tytułem
„Mirabilia Romae vel potius Historia et descriptio urbis Romae”.
Na przykład roku jubileuszowego 1500 r., rzymscy drukarze wydali edycje w łacinie, włoskim, niemieckim, francuskim i hiszpańskim.
Podczas gdy wcześniejsze wydania zawierały fantazyjne relacje historii starożytnej i błędne identyfikacje przedmiotów statua, wiedza zgromadzona przez humanistów w renesansie umożliwiła coraz bardziej oparte i realistyczne przedstawienie przeszłości Rzymu.
Krytyka nowoczesna została po raz pierwszy skierowana na różne wersje Mirabilia Urbis Romae przez archeologa chrześcijańskiego Rzymu XIX wieku, Giovanniego Battistę de Rossi.

Od XV wieku Mirabilia były drukowane wielokrotnie.
Można je zatem uznać za najstarsze incunabula drukowane w rzymskich drukarniach niemieckiego pochodzenia.

Stephan Plannck (1457/1501) jest kuratorem niniejszego wydania (1490?).
Urodzony w Bawarii i działający w rzymskim środowisku wydawniczym w ostatnich dwudziestu latach XV wieku, stał się jednym z najbardziej aktywnych uczestników.

W trakcie różnych wydań Mirabilia zachowają oryginalny tytuł, chociaż będą poddawane ciągłemu unowocześnianiu i modyfikacjom treści.
W XVI wieku, wraz z narodzinami zainteresowania antykiem, sprzyjanymi odkryciami archeologicznymi, część fantastyczna została wyeliminowana i Mirabilia stały się prawdziwym przewodnikiem po ruinach miasta.
Korzystając z Mirabilia, obcy podróżnik mógł więc zwiedzić miasto w trzy dni, prowadząc go przewodnik.
Służyć będą do baroku.

Niniejsze wydanie, wolne od sygnatury i daty drukarskiej, trudno skatalogować, gdyż w okresie pojawiało się szereg różnych wydań, wszystkie różne od siebie, choć tekst praktycznie identyczny.
Jednakże wydanie wydaje się należeć do Stephana Planncka z drukiem 1490.
Pierwsza karta, z frontem, wydaje się pochodzić z innego wydania, być może będącego późniejszym, choć z identyczną ilustracją na frontispisie i tekstem na odwrocie (o innej interlinii). Pozostałe karty są KOLEKCJONOWANE.

WSZYSTKIE KARTY TEKSTU ZOSTAŁY ZANOTOWANE NA ZDJĘCIACH W PORZĄDKU UMIESZCZENIA.

Rzadka oprawa z epoki w pełnej skórze,
z tłoczonymi suchymi ornamentami w złożonych, roślinnych ramach, w których znajdują się dwa jednorożce, z ogonem lwa i rozdzielonymi kopytami, symbol mądrości.
Widoczne drobne pęknięcia i mikropęknięcia.

Piękny obraz na okładce z pełnobarwną sceną na froncie, przedstawiającą Rheię Sylvię klęczącą, w pierwszym planie wilkołka (wilczycę) karmiącą Romulusa i Remusa, a w tle widać Kopułę Nerona, Panteon i Piramidę Cestia.
Zbrązowienie i plamy na kartach, z tekstem nadal czytelnym.
Oryginalna karta 8 biała.

Pierwsza karta z frontem prawdopodobnie pochodzi z innego wydania.
KOLACJONOWANE. KOMPLETNE