AA. VV. - Danse Macabre - 1862

TANIEC SzkieLETÓW, KTÓRY ROZKREŚLA WŁADZĘ KRÓLÓW, PAPIEŻY I CEZARÓW
Wśród najsłynniejszych ilustrowanych ksiąg późnego średniowiecza europejskiego, Danse Macabre stanowi jedną z najbardziej potężnych medytacji na temat kruchości ludzkiego losu, które kiedykolwiek powtłoczyły się w druk. Narodzona we Francji XV wieku i uświęcona przez sławną edycję Guyota Marchanta, dzieło ukazuje uniwersalną procesję, w której Śmierć wzywa mężczyzn i kobiety z każdej warstwy społecznej, przypominając, że każda władza ziemska jest przeznaczona do rozpadu. Dzięki niezwykłej kombinacji moralnej poezji, chrześcijańskiej duchowości i obrazów o zdumiewającej sile, Danse Macabre stał się jednym z najważniejszych zjawisk kulturowych renesansowej Europy. Jego drzeworyty na wieki ukształtowały zachodni wyobraźnia o śmierci, podczas gdy tekst nadal był czytany, przeglądany i reinterpretowany aż po wiek nowożytny.
RYNEK WARTOŚCI
Wydania Danse Macabre figurowały wśród najbardziej poszukiwanych dzieł całej francuskiej produkcji ilustrowanej. Stare, kompletne egzemplarze, zwłaszcza te pochodzące z tradycji zapoczątkowanej przez Guyota Marchanta, cieszą się stałym zainteresowaniem kolekcjonerów, instytucji i badaczy kultury średniowiecznej. Ta osiemnastowieczna reedycja, filologicznie nienaganna, szacowana jest między 800 a 1 200 euro.
OPIS FIZYCZNY I STAN
Tom zawiera jedną z najsłynniejszych redakcji francuskiej wersji Danse Macabre. Typograficzny tytuł z ornamentalnym obrazem na froncie. Papier dobrej jakości z naturalnie płynącymi śladami czasu. Księga oprawiona w półskórę. Ogólny stan dobry. Stron 72.
W starych książkach, z plastycznie długą historią, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględnione w opisie.
PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
La Grande Danse Macabre des Hommes et des Femmes.
Précédée du Dict des Trois Morts et des Trois Vifs, du Débat du Corps et de l'Âme et de la Complainte de l'Âme Damnée.
Tekst anonimowy francuski z XV wieku.
Lille, wydrukowane przez Horemans dla Baillieu, ok. 1862.

HISTORIA WYDAWNICTWA I KROPKI CZASOWE
Dzieło stanowi rzadką reedycję antykwaryczną urzeczywistnioną około 1862 roku przez księgarza-wydawcę Baillieu. Projekt edytorski narodził się z pragnienia ożywienia jednej z najsłynniejszych średniowiecznych francuskich dzieł ilustrowanych poprzez użycie starych drewnorytów zachowanych w troyesowskiej tradycji drukarskiej, uznanych za pochodne od ikonograficznych wzorców Danse Macabre z XV wieku.
Baillieu celowo starał się odtworzyć wygląd dawnych edycji francuskich, zachowując układ stron, obrazy i typografię. Druk wykonano w Lille w pracowni Horemansa na papierze ręcznie cerszonym, z licznymi wplecionymi w tekst drzeworytami.
Wzorem odniesienia pozostaje jednak słynna edycja wydana w Paryżu przez Guyota Marchanta w 1485 roku i rozszerzona w 1486 roku o Danse Macabre des Femmes. Te edycje stanowią prawdziwy początek tradycji wydawniczej Tańca Śmierci i stanowią jedne z najwybitniejszych osiągnięć drzeworytu incunabu europejskiego. Obrazy reprodukowane w edycji Baillieu świadczą o niezwykłej trwałości tego dziedzictwa ikonograficznego przez niemal cztery wieki historii książki.
Kontekst i znaczenie
Chociaż wydanie powstało w XIX wieku, jest filologicznie bez zarzutu. Stanowi jedno z najistotniejszych prób odzyskania wyobraźni średniowiecznej Francji w erze romantycznej i historyzującej. Dzięki reprodukcji starych drzeworytów tom umożliwia zbliżenie się do słynnego tańca śmierci, który zdobił Cimetière des Innocents w Paryżu, zniszczony pod koniec XVIII wieku.
Według tradycji, wielki paryski cykl malowideł powstał na początku XV wieku i szybko stał się jedną z najsłynniejszych ikon kultury europejskiej. Z niego wywodziły się edycje Guyot Marchant i pośrednio cała zachodnia ikonografia Tańca Śmierci. Edycja Baillieu zatem stanowi cenny ogniwo łączące kulturę średniowiecza z romantycznym odkrywaniem ponownie średniowiecza.
BIOGRAFIA AUTORA
Dzieło przypisywane jest anonimowemu francuskiemu autorowi XV wieku. Jej niezwykła popularność wydawnicza i ikonograficzna przetrwała jednak tożsamość kompilatora, przekształcając Danse Macabre w wspólne dziedzictwo kultury europejskiego. Tekst wpisuje się w wielką tradycję literatury moralnej późnego średniowiecza i stanowi jedno z najwyższych wyrazów wrażliwości religijnej i symbolicznej Francji czternastego wieku.
HISTORIA WYDAWNICTWA I KROPKI CZASOWE (kontynuacja)
Danse Macabre osiągnęła swoją najsłynniejszą formę wraz z edycją ilustrowaną wydaną przez Guyot Marchant w Paryżu w 1485 roku, a następnie w 1486 roku Danse Macabre des Femmes. Te edycje stanowią jedne z najwybitniejszych w incunabulach francuskich i w historii ilustracji drzeworytowej europejskiej.
Dzieło rozpowszechniało się niezwykłe już pod koniec XV wieku, było szybko drukowane i naśladowane w licznych krajach europejskich. Jego obrazy stały się fundamentem ikonograficznym dla późniejszych przedstawień śmierci i miały głęboki wpływ na artystów, rytowników, pisarzy i kaznodziejów. Danza Macabre pozostaje dzisiaj jednym z najsłynniejszych przykładów kultury figuratywnej i duchowej późnego średniowiecza.
BIBLIOGRAFIA I ODNIESIENIA
GW 8220-8227.
ISTC id00362000.
Brunet, Manuel du Libraire, II, s. 487-489.
Graesse, Trésor de Livres Rares et Précieux, II, s. 339-341.
Douce, Francis, The Dance of Death, Londyn, 1833.
Huizinga, Johan, L'Autunno del Medioevo, rozdziały o duchowości śmierci.
Rosenfeld, Hellmut, The Dance of Death in Western Art.
Hind, Arthur M., An Introduction to a History of Woodcut.
BnF, Réserve des Incunables, edycje Guyot Marchant Danse Macabre.
ISTC, Incunabula Short Title Catalogue, hasła odnoszące się do paryskich edycji z 1485 i 1486.
GW, Gesamtkatalog der Wiegendrucke, Guyot Marchant, Danse Macabre.
ICCU / OPAC SBN, inwentarze egzemplarzy przetrzymywanych w bibliotekach włoskich.
WorldCat, międzynarodowe rekordy bibliograficzne najważniejszych historycznych wydań Danse Macabre.