Lacroix / Babbage [Computing Pioneer] - Differential and Integral Calculus - 1816

BABBAGE, PIONIER KOMPUTERÓW : UMYSŁ MATEMATYCZNY KTÓRY STAŁ NA POCZĄTKU ERY CYFROWEJ
Rzadka pierwsza edycja angielska jednego z najbardziej wpływowych podręczników matematycznych XIX wieku, dzieło mające na celu przekształcenie nauczania różniczkowego obliczania w świecie anglosaskim.
Babbage, matematyk, wynalazca i filozof nauk angielskich, powszechnie uważany za ojca współczesnego komputera. Podczas studiów w Cambridge założył wraz z Herschelem i Peacockiem Towarzystwo Analityczne (Analytical Society).
Znany traktat Sylvestre François Lacroix, już uważany za tekst odniesienia z analizy matematycznej we Francji, został przetłumaczony w 1816 roku przez trzech młodych uczonych, którym przyszło zmienić dzieje nauk: Charlesa Babbage’a, Johna Fredericka Williama Hershela i George’a Peacoka. Ich inicjatywa zapoczątkowała tak zwaną „Analytical Society” w Cambridge, ruch wprowadzający do Anglii nowoczesny leibnizowski formalizm i przyczyniający się do odrodzenia brytyjskiej matematyki. Tom ten stanowi zatem nie tylko fundamentalny traktat z rachunku różniczkowego i całkowego, lecz także jeden z dokumentów założycielskich matematyki nowoczesnej i, pośrednio, przyszłej rewolucji informatycznej zapoczątkowanej przez Babbage’a.
WARTOŚĆ RYNKOWA
Trzej tłumacze byli nieco poniżej dwudziestki, gdy opracowywali tę dzieło. To jeden z nielicznych tomów, które w jednym frontispisie łączą trzy postacie, które miały zmienić historię matematyki, astronomii i informatyki. Dla kolekcjonera historii nauki nazwisko Charlesa Babbage’a na okładce często stanowi najważniejszy element o wysokiej wartości rynkowej.
Pierwsze angielskie wydania traktatu Lacroixa przetłumaczone przez Herschela, Babbage’a i Peacocka zawsze cieszą się zainteresowaniem kolekcjonerów historii matematyki i nauk ścisłych. Egzemplarze z kompletem tablic złożonych i w dobrym stanie konserwatorskim zwykle mieszczą się w zakresie od 800 do 1500 euro, osiągając wyższe ceny za egzemplarze wyjątkowo świeże, o pochodzeniu akademickim lub związane z historią Analytical Society.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Pięć TABEL PARAFKTOWANYCH (kalkograficznych) poza tekstem. Oprawa tylna w półskórze z marmurowymi płytami, grzbiet gładki z czerwonym tesselą i złotym tytułem. Delikatne przebarwienia i sporadyczne plamy użytkowe. Egzemplarz kompletny i dobrze zachowany. xvi, 420 str. W antykwariatach posiadających długą historię mogą występować pewne drobne imperfekcje, które nie zawsze są ujawnione w opisie.

ORYGINAŁ TYTUŁU I AUTOR
An Elementary Treatise on the Differential and Integral Calculus. Translated from the French. With an Appendix and Notes. Translated by John Frederick William Herschel, Charles Babbage and George Peacock. Cambridge: Printed by J. Smith, Printer to the University; for J. Deighton and Sons, Cambridge; and Law & Whittaker, London, 1816. Lacroix, Silvestre François.

KONTEKST I ZNACZENIE
Niewiele książek matematycznych może poszczycić się tak wielkim wpływem historycznym jak traktat Lacroixa. Na początku XIX wieku matematyka brytyjska była uważana za zacofaną w porównaniu z rozwojem na kontynencie, nadal oparta na notacji Newtona, podczas gdy we Francji kwitły badania Eulera, Lagrange’a i Laplace’a. W reakcji na tę sytuację Herschel, Babbage i Peacock założyli w Cambridge Analytical Society, by unowocześnić tę dyscyplinę.
Tłumaczenie podręcznika Lacroixa stanowiło programowy manifest tej intelektualnej rewolucji. Dzięki jego stronom studenci angielscy zetknęli się z nowoczesnym językiem symbolicznego zapisu i z analitycznymi metodami, które zdominowały matematykę XIX wieku. Praca ta systematyzuje granice, pochodne, różniczki, całki, szeregi i zastosowania geometryczne i mechaniczne, oferując jedną z najpełniejszych wówczas introdukcji do rachunku.
Szczególnie znacząca jest obecność Charlesa Babbage’a w gronie tłumaczy. Kilka lat później wymyślił on Difference Engine i Analytic Engine, maszyny uznawane za teoretyczne precursors współczesnego komputera. Tom ten stanowi więc bezpośrednie świadectwo kulturowych początków informatyki współczesnej.

CHARLES BABBAGE (1791–1871)
Matematyka, wynalazca i filozof nauk angielskich, powszechnie uznawany za ojca współczesnego komputera. Podczas studiów w Cambridge założył wraz z Herschelem i Peacockiem Analytical Society. Rozczarowany błędami obecnymi w ówczesnych tablicach matematycznych, zaprojektował Difference Engine i później Analytic Engine, pierwszą programowalną maszynę w historii, wyposażoną w pamięć, jednostkę obliczeniową i system sterowania. Choć nie ukończono ich za jego życia, maszyny te wyprzedziły architekturę dzisiejszych tranzystorowych komputerów o ponad sto lat. Tłumaczenie traktatu Lacroixa stanowi jedno z jego pierwszych prac naukowych.

BIOGRAFIA AUTORA
Sylvestre François Lacroix (1765–1843) był jednym z najbardziej wpływowych matematyków francuskich pod koniec XVIII i na początku XIX wieku. Profesor École Polytechnique i autor licznych podręczników, przyczynił się istotnie do upowszechnienia nowoczesnej analizy matematycznej. Jego prace były adoptowane na wiodących uniwersytetach europejskich i amerykańskich przez dużą część XIX wieku, kształcąc pokolenia matematyków, inżynierów i naukowców.

JOHN FREDERICK WILLIAM HERSCHEL (1792–1871)
Astronom, matematyk, chemik i fizyk angielski, syn słynnego Williama Herschela, odkrywcy planety UrAN a. Studiował w Cambridge, gdzie wraz z Charlesem Babbage’em i George’em Peacokiem założył Analytical Society, by unowocześnić brytyjską matematykę poprzez wprowadzenie kontynentalnych metod Leibniza, Eulera i Lagrange’a. Był jednym z najwybitniejszych astronomów XIX wieku, stworzył ważne katalogi gwiazd i miał decydujący wkład w rozwój fotografii, wprowadzając terminy wciąż używane, takie jak „negative” i „positive”. Jego wpływ objął niemal każdą dziedzinę nauk przyrodniczych.

GEORGE PEACOCK (1791–1858)
Matematyk i teolog angielski, kluczowa postać w reformie brytyjskiej matematyki XIX wieku. Współzałożyciel Analytical Society razem z Herschelem i Babbage’em, był głównym teoretykiem wprowadzenia analizy kontynentalnej na angielskie uniwersytety. Profesor, a później Dean Ely, rozwijał tzw. „algebrę symboliczną”, przyczyniając się do przemiany algebry z narzędzia rachunkowego w język abstrakcyjny nowoczesnej matematyki. Jego działalność akademicka wywarła ogromny wpływ na kształtowanie kolejnych pokoleń brytyjskich matematyków.

HISTORIA W DRUKU I OBRÓT OBIEGU
Dzieło wywodzi się z słynnego Traité élémentaire du calcul différentiel et du calcul intégral, opublikowanego we Francji pod koniec XVIII wieku. Edycja Cambridge z 1816 roku stanowi pierwsze autoryzowane angielskie tłumaczenie i jeden z najważniejszych matematycznych tekstów wydanych w Anglii za Restauracji. Uczestnictwo Herschela, Babbage’a i Peacocka nadaje pracy niezwykłe znaczenie historyczne, ponieważ dokumentuje moment, w którym matematyka brytyjska zaczęła ponownie dopasowywać się do modeli kontynentalnych. Kopie z kompletnymi tablicami, w ostatecznie dobrym stanie, obecnie są znacznie rzadsze niż egzemplarze niekompletne.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
WorldCat/OCLC: liczne lokalizacje instytucjonalne edycji Cambridge 1816.
D.S.B. (Dictionary of Scientific Biography), hasła „Lacroix”, „Babbage”, „Herschel”, „Peacock”.
Grattan-Guinness, The Fontana History of the Mathematical Sciences, s. 348–355.
Koppelman, The Analytical Society and the Introduction of Continental Mathematics into Britain.
Hyman, Charles Babbage: Pioneer of the Computer.
Crowe, A History of Vector Analysis.
Rice, The Mathematics of the Victorian Age.
Oxford Dictionary of National Biography, hasła Herschel, Babbage i Peacock.
British Library Catalogue, edycja Cambridge 1816.
Cambridge University Library, kolekcje historyczne Analytical Society.