Plinio il Giovane - Epistolarum - 1599

PLINIO, TRAJAN I CZELOSTKA DOMU: REDUKCJE GUERRE DI RELIGIONE

Fascynująca i autentyczna edycja pięćsetnicowa Epistolae Pliniusza Młodszego, wzbogacona słynnymi notami filologicznymi Isaaca Casaubona, jednego z największych humanistów i krytyków tekstualnych Europy nowożytnej. Tomik, o małym formacie i bogato przeżywany, zachowuje niezwykłą aurę materialną: autentyczne oprawienie z pełnej skóry pergaminowej, zniekształcone użyciem i upływem czasu, z postrzępionymi marginesami, zużytymi kartami i imponującą patyną brązową, która odtwarza konkretny obraz księgi jako codziennego przedmiotu nauki, podróży i przetrwania. Obecność Panegyrici, listów między Pliniuszem a Trajanem oraz tekstów Klaudiusza czyni z dzieła mały kompendium retoryki rzymskiej epoki cesarskiej, czytanego i anotowanego w pełnym biegu erudycyjnej europejskiej reformy religijnej. Z pozoru skromny tom, ale o dużej sugestii historycznej i bibliograficznej, niemal filologiczny wrak pochodzący z czasów wojen confesjonalnych i wielkich warsztatów humanizmu.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Wydania sześćsetne Pliniusza Młodszego z notami Casaubon utrzymują stabilny rynek wśród kolekcjonerów filologii klasycznej i książek humanistycznych. Kopie podobne, kompletne lecz z widocznymi śladami użytkowania, zwykle wahają się między 400 a 600 euro. Egzemplarze całkowicie oryginalne, z autentycznym pergaminem niepodrójowanym i silnym charakterem materialnym, są obecnie poszukiwane częściej niż zbyt mocno restaurowane kopie.

FIZYCZNY OPIS I STAN
Oprawienie autentyczne z pełnej pergaminowej floski na żyłach przebiegających, zużyte, z deformacjami, brakami i rozdarciami na płytach, grzbiet nosi ślady użytkowania, szwy widoczne, restauracja z użyciem starej kartki na przedniej płaszczyźnie, częściowo rozerwany. Frontispis typograficzny z marką xilografii wydawniczej, rozerwienie na dolnym marginesie z minimalną utratą obrysu; tekst w czcionce rzymskiej i kursywie z bieżącymi tytułami, inicjały xilograficzne i marginesowe postille wytłoczone. Karty z brązowienie i naturalne przebarwienia, plamy, zagniecenia, marginesy sfalcone. W księgach starych, o kilkusetletniej historii, czasami mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze odnotowane w opisie. Str. 414; (2); 448; 28.

CAŁKOWITY TYTUŁ I AUTOR
C. Plinii Caec. Sec. Epist. Lib. IX.
S.L. 1599.
Gaio Pliniusz Cecylian II.

KONTEKST I ZNACZENIE
Listy Pliniusza Młodszego stanowią jedne z najbardziej niezwykłych świadectw rzymskiego społeczeństwa cesarskiego między I a II wiekiem n.e.: polityka, arystokratyczna przyjaźń, praktyka sądownicza, administracja provincia oraz budowanie pamięci osobistej przeplatają się w eleganckiej i wyważonej prozie, która stała się absolutnym wzorcem dla europejskiego humanizmu. Słynny jest korespondencja z Trajanem, fundamentalny dokument dotyczący zarządzania Imperium i pierwszej oficjalnej percepcji chrześcijan ze strony władz rzymskich. Ta edycja zyskuje dodatkowe znaczenie dzięki notom Isaaca Casaubona, postaci centralnej w filologii protestanckiej między XV a XVII wiekiem. Casaubon zastosował do tekstów klasycznych rygorystyczną metodę porównawczą i niemal „naukową”, opartą na systematycznym porównaniu rękopisów i analizie językowej. Jego anotacje na temat Pliniusza stanowią jeden z najwyższych momentów krytyki tekstualnej przed oświeceniem. Dodanie Panegyrici łacińskich i tekstów Klaudiusza przekształca tom w repertuar retoryki imperium tardolatynskiego: celebracja władzy, propaganda polityczna, budowanie publicznego wizerunku władcy i duchowa kontynuacja rzymskiej autorytetu. Księga staje się więc nie tylko klasykiem szkolnym, lecz prawdziwym laboratorium europejskiej pamięci politycznej.

BIOGRAFIA AUTORA
Gajusz Pliniusz Celizjusz II, znany jako Pliniusz Młodszy, urodził się około 61 n.e. i prawdopodobnie zmarł około 113 n.e. Adwokat, senator, gubernator Bitynii za Trajana i wyrafinowany literat, był wnukiem Pliniusza Starszego. Jego Epistulae stanowią jedno z najcenniejszych źródeł na temat życia kulturalnego i politycznego czasów flavijskich i Trajanów. Jego proza, jasna i elegancka, głęboko wpłynęła na renesansową i nowoczesną epistologografię.

BIOGRAFIA ISAACA CASAUBONA
Isaac Casaubon (1559–1614), filolog i humanista francuski pochodzenia hugonot, był jednym z największych erudytów europejskich swoich czasów. Działalność prowadził między Genewą, Paryżem i Londyną, współpracował z władcami i środowiskami akademickimi protestanckimi i rozwinął metodologię krytyczną, która miała przekształcić studia klasyczne. Jego edycje anotowane Atenae, Persjusza, Sekstusa i Pliniusza stały się wzorami rygoru filologicznego dla całej Europy XVII wieku.

HISTORIA WDRUKU I ODTWARZANIE W OBIEGU
Wydania Pliniusza z Casaubonem cieszyły się ogromną dysertacją w świecie akademickim Europy pod koniec XVI i XVII wieku, szczególnie w kontekstach uniwersyteckich protestanckich obszarów francuskiego, szwajcarskiego i niemieckiego. Małe formaty, łatwe do przenoszenia i przeznaczone do stałego studiowania, były często używane do wyczerpania materiałowego, co czyni dzisiaj relatywnie rzadkimi kopie pozostające w stanie nienaruszonym i nie zrestaurowane. Wyraźnie żywy wygląd tego egzemplarza potwierdza długą historię czytania i konsultacji codziennych, która stanowi jeden z najbardziej fascynujących elementów jego materialnej autentyczności.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Adams, P-1570 / P-1572 (edizioni affini di Plinio con Casaubon).
Brunet, Manuel du Libraire, IV, col. 706-709.
Graesse, Trésor de Livres Rares, V, s. 325.
Renouard, Annales de l’imprimerie des Estienne, passim.
Moss, Printed Commonplace-Books and the Structuring of Renaissance Thought, Oxford, 1996.
Reynolds & Wilson, Scribes and Scholars, Oxford University Press.
Cataloghi ICCU / OPAC SBN: edizioni seicentesche di Plinio con apparato Casaubon.
USTC – Universal Short Title Catalogue, registrazioni relative alle edizioni pliniane annotate da Casaubon.
WorldCat, edizioni europee di Pliniusza Młodszego z Panegyrici i notami filologicznymi.