VITRUVIUS - DE ARCHITECTURA -Fully illustrated, contemporary binding - 1522

(ARCHITEKTURA; ILUSTROWANA, PIĘKNE OPRACOWANIA KSIĄŻKOWE) Marcus VITRUVII POLLIUS (880-70 p.n.e. - po 15 p.n.e.); Sextus Julius FRONTINUS (30 p.n.e.-103)
M. Vitruvii De Architectura libri decem niedawno największą starannoscią skorygowani i obszernie opracowani, dodano Julij Frontinie o akweduktach, libri propter materiae affinitatem [Colophon: Impressum Florentiae, per haeredes Philippi Iuntae, 1522]
§ Dwie części w jednym tomie, 8vo (165x110); 192, 24, [20] kart. Drukarski znak w tle tytułowej strony, bogato ilustrowany 140 pięknymi drzeworytami. Współczesny brązowy skóra z tłoczeniami blind-tooled, wysoki egzemplarz, na ostrej, świeżej papierze, bardzo dobrze zachowany.
Zorganizowany w dziesięć ksiąg De Architectura był napisany między 30–20 p.n.e. Jako jedyny zachowany traktat architektoniczny z antyku służył jako wszechstronny przewodnik po projektach budowlanych dedykowanych cesarzowi Augustowi. Dzieło obejmuje wszystko, od obozów wojskowych i akweduktów po maszyny i urządzenia pomiarowe, łącząc grecką i rzymską wiedzę z praktycznym inżynierstwem. Jego słynne zasady użyteczności, siły i piękna wywarły wpływ na architektów przez wieki, chociaż wyprzedza największe innowacje architektoniczne Rzymu, takie jak kopuły i żelbetowe sklepienia. De Architectura przedstawia się jako traktat eklektyczny – próba stworzenia organicznej syntezy greckich i hellenistycznych teoretycznych wglądów oraz wyników praktycznej budowy – a jednocześnie jako kanonowy tekst, wszechstronny i wieloaspektowy, bogaty w niezliczone implikacje i spostrzeżenia, i jako jedyny istniejący zapis rozwoju teorii architektonicznych w klasycznej starożytności. Dzieło Witruwiusza rezonuje, w humanistycznym sensie, z centralnością postaci architekta i jego sztuki, a jako nieodzowny warunek stawia konieczność harmonijnej syntezy wiedzy i rozumienia, która uczyni go nie tylko organizatorem i skodyfikatorem przestrzeni, lecz jej interpretem i hermeneutą. Od piętnastego wieku traktat stał się źródłem interpretacji, modelem dialogu i inspirującą podstawą teoretycznych zasad sztuki architektonicznej, do tego stopnia, że Vincenzo Scamozzi, wenecki architekt i pisarz traktatów XVI wieku, po uważnym i wytrwałym przestudiowaniu dzieła stwierdził, iż Witruwius „omówił wszystkie, a przynajmniej najtrudniejsze i najważniejsze aspekty architektury i potrzeb architekta; gdyby wielu to zauważyło, nie chwaliliby się tak łatwo byciem architektami, nie wiedząc prawie, czego od nich wymaga.” Druzgokrotnie wydanie Jiangunti, ilustracja, nowe kursy po typach italic, z edycji 1513, redagowanej przez dominikańskiego brata Giovanniego Giocondo z Werony (1435-1515), ważnej postaci wśród wczesno renesansowych starożytników. Dzieło Witruwiusza jest przedłużone o De aquaeductibus urbis Romae Juliusza Frontinusa, „ouvrage d'une grande utilité pour la connaissance de l'architecture ancienne” (Hoefer XVIII, 913).; Cicognara 699: „Questa edizione non è dissimile da quella del 1513., se non in quanto che gli errori nella prima..., sono in questa corretti”;.. Pierwsze ilustrowane wydanie dzieła Witruwiusza ukazało się w Wenecji w 1511 roku autorstwa Giovanniego Tacuino, redaktora, Giovanni Giocondo wydał 136 drzeworytów ilustrujących tekst. W 1513 r. powtórnie wydano w Florencji przez braci Giunta, w małej kieszonkowej obj. z redukcją oryginalnych drzeworytów i dodatkowymi czterema ilustracjami oraz De aquaeductibus urbis Romae Frontinusa. W 1522 r., po śmierci Giocondo, Giunta wydała kolejne edycję, gdzie użyto nowych charakterów kursywy, zlikwidowano inicjały z brązu a tekst zaktualizowano, lecz użyto tych samych ilustracji co w poprzedniej edycji. Ta nowa kieszonkowa edycja była w owym czasie bardzo innowacyjna, stając się dostępna zarówno dla ludzi wykształconych czytających po łacinie, jak i dla szerszego kręgu odbiorców, którzy poprzez obrazy uzyskali dostęp do nowego języka antyczności. Brat Franciszkanin Fra Giovanni Giocondo (ok. 1433 - 1515) był włoskim humanistą, architektem i inżynierem. Dzieło Frontinusa to oficjalny raport napisany pod koniec I wieku dotyczący stanu akweduktów Rzymu; Frontinus został mianowany Komisarzem Wodnym przez cesarza Nerwę w 96 r. n.e.
 LUCIA A. CIAPPONI Fra Giocondo Da Verona i jego wydanie Vitruviusa. W: Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, tom. 47, 1984, s. 72-90; ADAMS V-904; Berlin Kat. 1800; Camerini 172 (błędny układ stron); FOWLER 396; SANDER 7697