Ovidio - Les Métamorphoses d’Ovide - 1732

“MAGNIFIQUE OUVRAGE”: MONUMENTALNA EDYCJA FOLIOWE METAMORFOZ DEL METAMORFORS Z 124 INCYZJAMI W TEKŚCIE I 6 DODATKOWYMI WYDRUKAMI
Perfekcyjna, ilustrowana edycja Metamorfoz Ovidia, z tekstem łacińskim w towarzystwie tłumaczenia na francuski, notatkami i szeroko rozwiniętymi wyjaśnieniami historycznymi Abbe’a Antoine’a Baniera. Jedna z najokazalszych edycji editorskich ovidian w XVIII wieku, chwalona przez Cohen-De Ricci krótkim sformułowaniem „Magnifique ouvrage”. Nadzwyczajny aparat ikonograficzny obejmuje antyporty allegoryczne, ryte inicjały na frontispisach drukowanych na czerwono i czarno, nagłówek, 124 duże ryty w miedzi osadzone w tekście oraz 3 tablice poza tekstem zawierające łącznie 6 figur. Kompozycje pochodzą z rysunków wybitnych artystów, wśród których znajdują się Charles Le Brun i Bernard Picart, a zostały przetłoczone w miedzi przez zręcznych rytowników, w tym Jana Puncta. Bojownicy, here, nimfy, metamorfose, miłości, zemsty i cuda świata klasycznego przekształcają się w ogromny, barokowy cykl figuratywny. Dwa tomy zachowane w oprawach z czasów, w bazanie, z czerwonymi cięciami; grzbiety były dawniej zmieniane. Obecny ex libris.

DLACZEGO KUPIĆ
WIELKI OVIDIUS ILUSTROWANY – jedna z najbardziej spektakularnych edycji siedemnastowiecznych Metamorfoz.
130 FIGUR RYSOWANYCH – 124 inkrustracje w tekście i 6 figur w tablicach poza tekstem.
FORMAT MONUMENTALNY – niezwykły in-folio 457 × 300 mm, znacząco wpływający na efekt scenograficzny.
„MAGNIFIQUE OUVRAGE” – słynne określenie Cohena-De Ricci dla tego arcydzieła europejskiej książki ilustrowanej.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Dla egzemplarza w dwóch tomach, kompletnego z ważnym aparatem ikonograficznym i zachowanego w oprawach czasów, choć z grzbietami dawniej odnawianymi i innymi opisanymi wadami, rozsądny przedział rynkowy wynosi około 1800–2500 EUR. Egzemplarze szczególnie świeże, z doskonałymi odbitkami i wczesnymi oprawami w pełni zachowanymi, mogą osiągać wyższe poziomy. Pełność 124 figur w tekście, 3 tablice poza tekstem z 6 figurami, antyporta i inne elementy ryte są decydujące dla wyceny.

FIZYCZNE / STAN
Dawne oprawy z bazzy, czerwone cięcia; grzbiety dawniej odrestaurowane, z defektami i normalnym zużyciem czasu. Ex libris. Frontispisy drukowane na czerwono i czarno z ryciną. Antyporta allegoryjna ryta, testatina i 124 figury w połowie strony w tekście, dodatkowo 3 tablice poza tekstem z łączną liczbą 6 figur, wszystkie w miedzi, na kompozycjach Charlesa Le Bruna, Bernarda Picarta i innych artystów, także z rytami Jana Puncta. Możliwe lekkie przebarwienia i zarysowania właściwe czasowi. Jak w przypadku wszystkich starych tomów, mogą wystąpić drobne wady lub niezdefiniowane restauracje.
Pp.:
Vol. I: (4); 12nn; 248; (2).
Vol. II: (6); 2nn; 276; 4nn; (4).

PEŁNE TYTULE I AUTORZY
Les Métamorphoses d’Ovide.
Amsterdam, U wydawców R. & J. Wetstein & G. Smith, 1732.
Publius Ovidius Naso.

BIOGRAFIA AUTORA
Publio Ovidio Nasone (43 p.n.e.–17/18 n.e.) to jeden z najwybitniejszych poetów literatury łacińskiej. Urodzony w Sulmonie w rodzinie z rangi rycerskiej, wychowany w Rzymie i początkowo przeznaczony do kariery publicznej, którą porzucił, by poświęcić się poezji. Po Amores, Heroides i Ars amatoria napisał swoje arcydzieło, Metamorfozy, rozległy poemat w piętnastu księgach, który poprzez ponad dwieście mitów buduje uniwersalną historię opartą na zasadzie przemiany, od początków kosmosu po wiek Augusta. W 8 r. n.e. Auguste zesłał go do Tomów nad Morzem Czarnym z powodów częściowo tajemniczych, sprowadzonych przez samego poetę w słynnej formule „carmen et error”. Ovidio zmarł na wygnaniu. Żaden inny starożytny poeta nie wywarł równie trwałego wpływu na mitologiczną wyobraźnię sztuki i literatury europejskiej.

BIOGRAFIA KOMENTATORA
Antoine Banier (1673–1741), duchowny, erudyta i mitograf francuski, poświęcił dużą część swojej działalności studiom religii i mitologii starożytnej. Jego interpretacja mitów miała na celu odnalezienie za opowieściami bajkowymi rdzenia wydarzeń i postaci historycznych, które później przemieniono przez tradycję. Jego notatki do Metamorfoz zyskały dużą popularność i przyczyniły się do przekształcenia poematu ovidian w narzędzie do badania mitologii w XVIII-wiecznej Europie. W tej edycji jego komentarz towarzyszy tekstowi łacińskiemu i francuskiemu tłumaczeniu, dostarczając wyjaśnień historycznych, mitologicznych i antykowych.

RARITĘ
Edytor Wetstein & Smith z 1732 r. jest jednym z najważniejszych i najbardziej poszukiwanych ilustrowanych wydań metamorfoz XVIII wieku. Jego wartość nie wynika z rzadkości samego tekstu ovidianiego, powszechnie rozpowszechnionego, lecz z monumentalności edytorskiej, ogromnego formatu i przede wszystkim z niezwykłej bogactwa aparatu figuracyjnego. Obecność ponad stu rycin czyni weryfikację kompletności szczególnie istotną: egzemplarze niekompletne mogły w czasie utracić najładniejsze obrazy dekoracyjne. Zestaw w dwóch tomach, który zachowuje cały cykl figuratywny, w tym antyporty i tablice poza tekstem, posiada zatem istotne zainteresowanie kolekcjonerskie.

HISTORIA IZNACZENIA
Metamorfozy to jeden z tekstów, które w największym stopniu zapewniły przetrwanie mitologii klasycznej w kulturze zachodniej. Dzięki Owidowi pokoleniom artystów i pisarzy znane były epizody takie jak Apollo i Dafne, Narcissus, Perseusz i Andrômeda, Orfeusz i Eurydyja, Piram i Tisbe, Fetonte, Europa, Diana i Acteon, Pigmalion i niezliczone inne mity. Od Średniowiecza po Renesans, od Baroku po Neoklasycyzm, poemat był jednym z głównych źródeł literackich sztuki europejskiej. Edycja z 1732 r. doskonale to potwierdza: tekst starożytny jest reinterpretowany poprzez język figuralny Siódmego i Oświeconego wieku i przekształca się w monumentalną encyklopedię wizualną mitu.

IKONOGRAFIA
Aparat ikonograficzny stanowi główny wyróżnik edycji. 124 figury w połowie strony towarzyszą systematycznie epizodom opisywanym, podczas gdy trzy dodatkowe tablice poza tekstem obejmują łącznie sześć figur. Do tego dochodzą antyporta allegoryczna, winietki na frontispisach i testatina. Kompozycje powiązane są z ważnymi postaciami kultury figuralnej Europy, wśród których znajdują się Charles Le Brun i Bernard Picart, a rytownikiem jest Jan Punt. Efekt to rozległy zasób boskości, bohaterów, pejzaży, architektur, potworów i przemian, w którym mit antyczny reinterpretowany jest zgodnie z teatralną i dekoracyjną wrażliwością Baroku i wczesnego XVIII wieku.

BERNARD PICART I ARTYŚCI
Bernard Picart (1673–1733), francuski rytownik osiadły w Amsterdamie, był jednym z najważniejszych ilustratorów europejskich swojego pokolenia. Słynął z niezwykłej precyzji rysunku i z umiejętności przekształcania złożonych kompozycji narracyjnych i alegorycznych w rysunek, co w znaczący sposób przyczyniło się do rozwoju wielkiego holenderskiego książki ilustrowanej z początku XVIII wieku. Udział artystów związanych z tradycją Charlesa Le Bruna i rytowników takich jak Jan Punt nadaje edycji charakter międzynarodowy i świadczy o najwyższym poziomie osiągniętym przez warsztaty wydawnicze Amsterdamu.

BIBLIOGRAFIA
Cohen, Henry – De Ricci, Seymour, Guide de l’amateur de livres à gravures du XVIIIe siècle, str. 768: “Magnifique ouvrage”.
Ovidius Naso, Publius, Les Métamorphoses, Amsterdam, Wetstein & Smith, 1732.
Brunet, Jacques-Charles, Manuel du libraire et de l’amateur de livres.
Graesse, Johann Georg Théodore, Trésor de livres rares et précieux.
Fürstenberg, Hans, Das französische Buch im achtzehnten Jahrhundert und in der Empirezeit.
Sander, Max, repertori dedicati al libro illustrato e all’incisione.
Repertori bibliografici dedicati a Bernard Picart e all’illustrazione ovidiana.
Cataloghi e studi sull’iconografia delle Metamorfosi di Ovidio nell’arte europea.