[POST INCUNABLE] – SALLUSTIUS - Opera Omnia - 1534

Wenecja: Johannes de Tacuino, 1534.

Folio (304×201 mm). [6], 151 liści (brak ostatniej pustej). Strona tytułowa w czerwieni i czerni w obrębie pełnokolumnowego borduru z drzeworytu. Drzeworytowe inicjały w całym tekście, 15 winiet drzeworytowych. Oprawa w półpergaminie z końca XIX wieku, okładki z marmoryzowanym papierem, ręcznie pisany tytuł na grzbiecie. Naprawa na dolnym rogu strony tytułowej nie wpływa na tekst, kilka przebarwień wodnych na górnym i dolnym marginesie, zwłaszcza na ostatnich kartach, nowoczesne naprawy z utratą słów na dolnym marginesie ostatnich 7 kart. Ogólnie w dobrym stanie wewnętrznym.

Wyrafinowane ilustrowane wydanie dzieł Sallusta z komentarzami czterech najbardziej autorytatywnych humanistów z początku XVI wieku: Lorenzo Valla, Ognibene Bonisoli, Josse Bade o Spisku Ks. Catyliny, oraz Pomponio Leto o Wojnie Jugurtyjskiej. To wydanie z 1534 roku jest znacznie rzadsze od powszechniejszego z 1539 roku, które jest kopią niniejszego egzemplarza. Pierwsze wydanie Sallustiusza z komentarzem Lorenzo Valla datuje się na początek XV wieku, lecz to edycje weneckie — począwszy od tej z 1511 wydanej przez Tacuino — doprowadziły do szerokiej dystrybucji dzieła. 15 drzeworytowych ilustarcji pochodzi z edycji z 1511 Tacuino. Wydanie z 1539 stanowi kluczowy krok w integracji komentarzy humanistycznych i w jakości druku. Drzeworytowe ilustracje, oparte na wcześniejszych modelach, ale tu zaktualizowane, ukazują zamiar wydawcy łączenia erudycji z estetyką wizualną.

Tom zawiera następujące pisma: List Pomponiusza do Augustyna Mapheusa; List Io. Badius Ascensius; Mowa Cycerona przeciw L. Katylinie; Wojna Gajusza Crispusa Sallustiusza przeciw Katylinie z komentarzami Laurentiusa Vallii Omnibonus Leonicenus, i Io. Badius Ascensius. Wojna Jugurtyńska Gajusza Crispusa Sallustiusza.

Tom gromadzi dwa z fundamentów historiografii łacińskiej: De coniuratione Catilinae, opis słynnego spisku przeciw Rzeczypospolitej, oraz Bellum Iugurthinum, kronikę wojny prowadzonej przez Rzym przeciw królowi Jugurcie z Afryki. Towarzyszą im komentarze wybitnych humanistów: Valla, Bonisoli, Bade i Pomponio Leto, którzy ponownie przejrzeli Sallustiusza w świetle kultury politycznej początku XVI wieku. Wydanie osadzone jest w tradycji filologicznej warsztatu Tacuino i wyróżnia się równowagą między tekstem, aparatem egzegetycznym a drzeworytowymi ilustracjami, skierowaną także do wykształconej i wrażliwej wizualnie publiczności. Połączenie treści klasycznych z renesansową interpretacją czyni z niego kluczowe źródło dla historii drukarstwa i recepcji dzieł klasycznych.

Gajusz Sallustiusz Crispus (Amiternum, 86 p.n.e. – Rzym, 34 p.n.e.) był historykiem, senatorem i zwolennikiem Cezara. Jego kariera polityczna naznaczona była napięciami i skandalami, prowadzącymi do wykluczenia go ze Senatu. Był gubernatorem prowincji Africa Nova, a później przeszedł na prywatne życie, zajmując się pisaniem dzieł historycznych, w tym De coniuratione Catilinae, Bellum Iugurthinum i Historiae. Jego zwięzły, moralizujący i politycznie zorientowany styl uczynił z niego jednego z najczęściej czytanych i komentowanych autorów łacińskich epoki humanistycznej.

Edit 16, CNCE34934 Essling, The Illustrated Venetian Books of the Renaissance, s. 47 VD16 S 232 Adams S 207 Brunet V, 60 Olschki Choix vol. V n 5256.