Sigmund Freud - Die Zukunft einer Illusion - 1927

FREUD (Sigm.). Przyszłość iluzji. Lipsk, Wiedeń, Zurych, Internationaler Psychoanalytischer Verlag, 1927. In-8, 91 s., [2] f. (katalog), miękka oprawa, oprawa beżowa z drukowaną okładką, grzbiet pęknięty z drobnym ubytkiem na początku. Wydanie oryginalne drukowane na papierze wysokiej jakości.

Freud (1856-1939) przedstawia tu swoją najbardziej radykalną tezę o religii: iluzję zbiorową wynikającą z potrzeby bezpieczeństwa dzieci bezbronnych wobec sił natury, utrwaloną przez dojrzałe społeczeństwo ludzkie poprzez pragnienie opiekuńczego ojca.

Ograniczony nakład do pięciu tysięcy egzemplarzy (wzmianka „Erstes bis fünftes Tausend” na odwrocie tytułu); dzieło ukazało się w czasie, gdy w Paryżu powstało Towarzystwo Psychoanalityczne (1926), a freudowskie dzieło, wciąż nie szeroko rozpowszechnione we Francji, budziło pierwsze kontrowersje w samym ruchu psychoanalitycznym.

Egzemplarz na pierwszej okładce i na stronie tytułowej nosi podpis autograficzny pierwszego właściciela, „Victor Walter”, datowany „Paryż, maj 1928”: książka została nabyta w Paryżu zaledwie kilka miesięcy po opublikowaniu wiedeńskim. Kartkowy wstęp zawiera tym samym ręcznie zapisane trzy odniesienia bibliograficzne odsyłające do tomu XIV (1928) periodyku Imago, założonego przez samego Freuda: artykuł Pfistera „Die Illusion einer Zukunft”, bezpośrednia odpowiedź na freudowski tekst, „Bemerkungen zu Freuds Zukunft einer Illusion” autorstwa Reika, oraz trzecie odniesienie częściowo ucięte przez oprawę.

Główna część tekstu jest następnie od początku do końca notowana: fragmenty podkreślone atramentem i fioletowym ołówkiem, a przede wszystkim na marginesie każdej strony—tłumaczenie lub glossa — a w rosyjskim tłumaczeniu freudowskiej tezy (Wissenschaft und Technik, Selbstgefühl, Gut und Böse, Leben und Tod), z osobistymi odsyłaczami, w tym cytat z „Ver” Puszkina dopisany na marginesie.

Egzemplarz ten stanowi zatem wyjątkowy dokument pierwszego kontaktu Freuda z odbiorcami poza światem niemieckojęzycznym pod koniec lat dwudziestych: Victor Walter, zamieszkały w Paryżu, lecz piszący glosy po rosyjsku, tłumaczy tekst niemiecki zdanie po zdaniu, w notach na marginesie cytuje dwie recenzje opublikowane w Imago od momentu pierwszej publikacji i wypełnia marginesy erudyjnymi komentarzami, doprowadza analizę do zbliżenia z Puszkinem, co świadczy o połączeniu dwóch kultur w służbie wyrafinowanej i śledzonej lektury. Ta praca tłumaczenia i komentowania, prowadzona najbliżej tekstu już od 1928 roku, stanowi rzadkie świadectwo natychmiastowego rozpowszechniania freudowskich idei w rosyjskiej emigracji w Paryżu. Unikatowy i wyjątkowy egzemplarz w historii psychoanalizy, który zasługiwałby na pogłębione opracowanie.

Grzbiet lekko przetarty i pęknięty, drobne otarcia i ślady na okładce, inne drobne wady.