Kielich - Srebro - Gioacchino Belli 1815–1822

KIELICH LITURGIUSZNY ZE SREBRA
Gioacchino Belli
Rzym, ok. 1815–1822
Główne przypisanie na podstawie punznowania, cech technicznych i układu stylistycznego

DANE KATALOGOWE
Artysta / warsztat: Gioacchino Belli, przypisanie główne
Miejsce wykonania: Rzym
Chronologia: ok. 1815–1822
Przedmiot: Kielich liturgiczny
Materiał: Srebro, z wewnętrznym złoceniem
Technika: Praca na płycie, tocznia, wytłaczanie, ciosowanie i złocenie
Wysokość: 26,5 cm
Średnica wazy: 8,5 cm
Średnica podstawy: 13 cm
Waga: 422 g
Punzonatura: pieczęć warsztatu G11B i papieski znak celniczy po 1815 r., wbite w kilku punktach dzieła
Stan zachowania: Dobry, z normalnymi śladami użytkowania, utlenienie; wewnętrzne złocenie zachowane

OPIS
Elegancki kielich liturgiczny ze srebra, o proporcjach harmonijnych i wydłużonych, charakteryzujący się wyszukanym ndurzym dekoracyjnym o smaku neoklasycznym, w którym surowość konstrukcji łączy się z ornamentyką pochodzącą z późnego wieku osiemnastego.

Dzwon (kielich) w formie trzonkowo-stożkowej, lekko rozszerzonej na dole, prezentuje na dolnym brzegu ciągłą wstęgę ornamentacyjną składającą się z lancetowatych liści, wypukłych i starannie zdefiniowanych ciosowo. Ozdoba rozwija się według regularnego i uporządkowanego rytmu, podkreślając powierzchnię metalową i prowadząc do przejścia do dolnej części kielicha. Modulus o krągłej, wyraźnie zaznaczonej krawędzi łączy kielich z konstrukcją podkielicha.

Podkielich powtarza język ozdobny kielicha i wprowadza przejście do trzonu poprzez serię odpowiednio dobranych elementów ornamentacyjnych i krążków.

Trzon, podzielony na wiele toczonych i profilowanych elementów, zbudowany jest z serii krągłych profili, łączników i wypukłych form, które nadają całości zrównoważony, wertykalny charakter. Ozdobne motywy roślinne, połączone z rygorystycznym rozmieszczeniem modnatur, podkreślają neoklasyczny charakter wyrobu.

Podstawa, szeroka, okrągła i schodkowa, posiada ciągłą paszę ornamentów z lancetowatych liści i motywów palmowych. Pole środkowe, gładkie i lekko wypukłe, tworzy skuteczny kontrast z ozdobną częścią i nadaje podstawie solidną, a jednocześnie elegancką strukturę wizualną.

Wewnętrzna część kielicha jest złocona, zgodnie z tradycyjnym przeznaczeniem liturgicznym wyrobu. Zewnętrzna powierzchnia nosi ślady użycia i widoczne ślady obróbki ręcznej, szczególnie czytelne w ozdobnych strefach, co przyczynia się do postrzegania autentyczności i jakości rzemieślniczej dzieła.

PUNZONATURA
Kielich nosi kilka punktów punzowych, wbitych na kielichu, podkielichu i podstawie, co jest szczególnie istotne dla identyfikacji i ustalenia chronologicznego dzieła.

Wśród znaków rozpoznawczych rozpoznawalny jest pieczęć warsztatu G11B, w towarzystwie papieskiego znaku celniczego wprowadzonego wraz z reformą punzonowania z 1815 r.

Obecność tego systemu znaków stanowi ważny element chronologiczny i pozwala umiejscowić wyrób w kontekście srebrnictwa rzymskiego powyżej 1815 r.

Należy podkreślić, że pieczęć G11B została udokumentowana w związku z warsztatem Gioacchino Belli i okazała się używana również przez syna, Pietro Bella, w okresie bezpośrednio po śmierci ojca.

Ta okoliczność teoretycznie czyni możliwą datę powstania egzemplarza aż do około 1825 r. Jednak w szczególnym przypadku niniejszego kielicha zestaw cech stylistycznych i technicznych — wysokiej jakości roślinnego ornamentu, neoklasycznego układu konstrukcji, skanowania modnatur i zrównoważonego stosunku między dekoracją a architektoniczną partyturą — wskazuje na bardziej prawdopodobną realizację w ramach produkcji Gioacchino Belli, a w szczególności w okresie od 1815 do 1822 r.

Proponowane przypisanie
Gioacchino Belli, przypisanie główne
Rzym, ok. 1815–1822

KRONIKA HISTORYCZNO-ARTYSTYCZNA
Kielich wpisuje się w produkcję rzymskiego srebra z wczesnych dekad XIX wieku, w fazie charakteryzującej się stopniowym wyrażaniem gustu neoklasycznego, przy jednoczesnym utrzymaniu motywów ozdobnych pochodzenia późnoosiemnastowiecznego.

Konstrukcja przedmiotu, ściśle zbudowana z modnatur i profili geometrycznych, została wzbogacona roślinnym repertuarem złożonym głównie z liści lancetowatych i motywów palmowych. Ozdoba nie przytłacza architektonicznej konstrukcji kielicha, lecz harmonijnie z nią współistnieje, zgodnie z zasadą równowagi, która była szczególnie istotna dla kultury neoklasycznej.

Budowa trzonu, szerokość podstawy i uporządkowana skanonizacja poszczególnych części nadają wyrobowi charakter jednocześnie elegancki, uroczysty i funkcjonalny dla celów liturgicznych.

Jakość wykonania wytłaczaniem i ciosowaniem, w połączeniu z toczniem elementów konstrukcyjnych i wewnętrznym złoceniem kielicha, wskazuje na produkcję na wysokim poziomie rzemieślniczym.

STAN ZACHOWANIA
Kielich prezentuje się w dobrym stanie zachowania, biorąc pod uwagę epokę i przeznaczenie.

Widoczne są normalne ślady użytkowania, utlenienia oraz naturalne ślady obróbki ręcznej. Dekoracja wytłaczana i ciosowa jest ogólnie czytelna i dobrze zachowana.

Wewnętrzne złocenie kielicha jest zachowane, pozostawiając rozpoznawalną funkcję liturgiczną oryginalnego przedmiotu.