E. Salustiano - Aphorismi Confessariorum - 1610

Aphorismi Confessariorum z myśli doktorów zebrane
Autor Emanuele Sa’ Lusitano, Doktor Teologii Towarzystwa Jezusowego.
Niedawno starannie oczyszczone przez Reverendus.
P. M. Sacri Palatii Apost. Wskazanych Doktorów miejscach, oraz anotacjami przez Andrzeja Victorella Bass. Theol. ilustrati & aucti.
Neapol, U Lucreti Nuccij, 1610. Sumptibus Lazari Scorigij.

In-16° (mm 105 × 75 przy oprawie). Str. (30), 904.
Oprawa ówczesna z pergaminu o miękkim grzbietem, z tytułem ręcznie zapisanym na grzbiecie ("Aphorismi Confess.").
Kamienie (fori) rozłożone po całej pracy, jak widać na fotografiach; karty z normalnymi śladami upływu czasu (plamy, żółknięcie, drobne marginesowe ubytki), ale tekst ogólnie czytelny i kompletny.

Dzieło teologii moralnej praktycznej przeznaczone dla spowiedników, zorganizowane alfabetycznie według lemm (od „Abbas” do „Xenodochium”). Zbiera i syntezuję sententiae głównych doktorów i teologów (Tomasz z Akwinu, Scoto, Navarro, Azor, Sánchez itp.) na tematy sumienia, grzechów, sakramentów, cenzury, darów, zapisów, wojen orderów kapłańskich, ekskomuniki i innych kazuistycznych przypadków. Jest jednym z najważniejszych i najpowszechniej używanych podręczników kazuistyki XVII wieku, zaprojektowanym jako praktyczne narzędzie do szybkiej konsultacji.

Wersja neapolitańska z 1610 r. jest jedną z pierwszych wersji „expurgate” po wpisaniu na Indeks (około 1603) niektórych propozycji uznanych za zbyt liberalne; zawiera poprawki Maestro del Sacro Palazzo oraz anotacje Andrzeja Vittorelli.

Manuel de Sá (Emanuele Sa Lusitano, ok. 1530-1596), jezuita portugalski, teolog i biblista cieszący się znaczną reag publiczną, był autorem dzieł szeroko rozpowszechnionych w Europie. Aphorismi Confessariorum (pierwsze wydanie Venezia 1595) stanowią jego najważniejsze i najczęściej dyskutowane dzieło: po wejściu na Indeks, były stale drukowane w całej Europie w poprawnych edycjach do końca połowy XVII wieku.

Wydanie o wielkiej rzadkości: neapolitańskie wydanie Lucrezio Nucci (na koszt Lazzaro Scoriggio) jest niezwykle rzadkie; w bibliotekach włoskich znana jest tylko jedna kopia. Egzemplarz w małym formacie, typowy dla edycji „do kieszeni” przeznaczonych do codziennego użytku duchowieństwa.

Interesujące świadectwo kazuistyki jezuickiej post-tradycji i historii cenzury kościelnej.