Sancti Cypriani - Opera - 1666

Dzieła Świętego Cypriana z Kartaginy
Paryż, Ioannes du Puis (pod znakiem Złotej Korony), 1666.

Wydanie pod redakcją Nicolasa Rigaulta (Nic. Rigaltii I.C.), z jego pełnymi annotations i komentarzami Pameliusa oraz innych komentatorów.

Tom łączy pełne dzieła Świętego Cypriana z Kartaginy, skorygowane „według najstarszych egzemplarzy”, i dodaje po raz pierwszy w tej kolekcji:
• Marci Minucii Felicis Octavius (De Idolorum vanitate);
• Arnobii Afri Adversus Gentes libri VII;
• Iulii Firmici Materni De Errore Profanarum Religionum;
• Commodiani Instructiones adversus Gentium Deos (pierwsze wydanie drukowane, redagowane przez Rigault).

Formato in-folio (cm 34 × 25).
Collazione: pp. 38 [i.e. 83], [1], 453, [11], 36, [16], 108, [32], 60.

Frontispiece w czerwonym i czarnym kolorze z wielką marką typograficzną (korona aurea podparta przez dwie putta), tytuły, inicjały i krótkie rysunki stalorytowe.

Jubiga z epoki w całości z skórzanej twardej oprawie, grzbiet z żebrami i ornamentami oraz tytułem w złocie («SCYPRIA. OPERA»), okładki gładkie.

Warunki
Luźne, kapitały nieco zużyte (zob. zdjęcie), krawędź tylnego boku.

To wydanie nazywane „Prioriańskim” (od imienia Philippe’a Le Prieur/Prioriusza, który w nim uczestniczył), oparte na krytycznym tekście Nicolasa Rigaulta (1577-1654), jedne z najpełniejszych i najwierniejszych filologicznie w XVII wieku.

Łączy w jednym tomie dzieła Świętego Cypriana z Kartaginy (Thascius Caecilius Cyprianus, ok. 200-258), biskupa i męczennika, jednego z najważniejszych Ojców Kościoła łacińskiego. Cyprian, nawrócony z pogaństwa i wyświęcony na biskupa Kartaginy około 248–249, stawił czoła wielkim kryzysom Kościoła afrykańskiego: prześladowaniu Decjusza i problemowi lapsów (chrześcijan, którzy wyrzekli się wiar y), kwestii chrztu heretyków i jedności Kościoła.

Wśród jego głównych dzieł tutaj zawartych:
• De Catholicae Ecclesiae Unitate (fundamentalne dla teologii jedności i primatu);
• De Lapsis;
• De Dominica Oratione;
• De Mortalitate;
• De Opere et Eleemosynis;
• De Bono Patientiae;
• De Zelo et Livore;
• liczne Epistolae (ponad 80);
• i sporne lub tradycyjnie przypisywane mu pisma (w tym Sodoma i inne).

Tom wzbogacony jest czterema ważnymi tekstami apologetyki wczesnego chrześcijaństwa, co czyni go zbiorem o dużej wartości:
1. Minucius Felix – Octavius
Jeden z najsubtelniejszych łacińskich dialogów apologetycznych II–III wieku, w którym chrześcijanin Octavianus obala zarzuty pogan o zabobon i immorality.
2. Arnobiusz z Siczy – Adversus Gentes (libri VII)
Żywiołowa obrona przed pogaństwem, napisana około 300 r. przez afrykańskiego retora nawróconego na chrześcijaństwo.
3. Tytus Firmus Maternus – De Errore Profanarum Religionum
Dzieło z IV wieku skierowane do cesarzy Konstantyna i Konstansa, atakuje misteria pogańskie i wzywa do ich całkowitego zniszczenia.
4. Commodian – Instructiones adversus Gentium Deos
Zbiór 80 acrostychów (pierwsza i druga część) chrześcijańskiego poety z III wieku (być może Afrykanin lub Gazańczyk).

Tekst, który długo pozostawał niewydany, stanowi jedną z najstarszych świadectw poezji chrześcijańskiej łacińskiej w formie acrostycznej.

Apparatu krytyczne Rigaulta (ze swoimi Observationes) oraz noty Jacobusa Pameliusa (1536-1587) i innych komentatorów czynią to wydanie wciąż punktem odniesienia dla studiów patrologicznych.

Egzemplarze kompletne i w oprawie z epoki są dość poszukiwane na rynku antykwarycznym.