Sacchi - Corde Musiche - 1761-1778

PIĘĆ DZIEŁ NA TEMAT MUZYKI, RYTMU I STAREJ GRECJI Z BIBLIOTEKI WNUKA PIETRA VERRI
Rara miscellanea settecentesca, która łączy pięć pism Giovenale Sacchiego na temat teorii muzyki, rytmu, poezji i muzyki starożytności. Zawiera ważny Del numero e delle misure delle corde musiche z 1761 oraz Della divisione del tempo nella musica, nel ballo e nella poesia z 1770. Trzeci traktat zawiera ponadto wielokrotnie zaginaną tablicę kalkograficzną poświęconą proporcjom muzycznym. Niezwykłe pochodzenie od hrabiego Alfonsa Castiglioni z Mediolanu, wnuka Pietro Verri, potwierdzone notą rękopiścią przy okładce. Tom o dużym znaczeniu dla kolekcjonerów historii muzyki, lombardzkiego Oświecenia, teoretycznej muzyki i kultury milaneskiej XVIII wieku.

ABSTRAKT
Ważny zbiór pięciu dzieł Giovenale Sacchiego, bernardynskiego zakonnika i teoretyka muzyki, jednych z czołowych postaci milaneskiej kultury XVIII wieku, wydanych w Mediolanie między 1761 a 1778 rokiem i zebranych w jedną, współczesną oprawę introligatorską. Miscellanea porusza kilka kluczowych tematów muzycznej refleksji w epoce siedemnastowiecznej: matematyczne określanie interwałów, miarę strun muzycznych, związek między czasem muzycznym, tańcem i poezją, naturę starożytnej muzyki greckiej i jej potencjalną wartość edukacyjną. Szczególnie znacząca jest obecność Del numero e delle misure delle corde musiche e loro corrispondenze, jednego z głównych prac teoretyczno-muzycznych Sacchiego, poświęconej zależności między długością strun, relacjami liczbowymi a konsonancjami. Następnie Risposta ad Andrea Draghetti, świadectwo kontrowersji teoretycznych, które tętniły intelektualnym środowiskiem milaneskim. Również duże znaczenie ma Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia, obszerna i uporządkowana praca uzupełniona schematami i wielokrotnie zaginaną tablicą kalkograficzną. Zamykająca zbiór Della natura e perfezione della antica musica de' Greci, w której Sacchi rozważa teorię muzyki greckiej także jako możliwy wzór kulturowy i edukacyjny dla własnego czasu. Szczególnie interesująca jest pochodzenie z biblioteki Alfonso Castiglioni — na przedniej okładce widnieje nota rękopiśmienna: „ALPHONSI OCTAVII F. CASTILLIONAEI MEDIOLANENSIS” przypisywana hrabiemu Alfonsowi Castiglioni z Mediolanu, synowi Ottavii Castiglioni i Teresy Verri, a więc wnukowi Pietro Verri. Obecne są także współczesne notatki rękopiśmienne przy przedniej okładce z listą dzieł zawartych w miscellanea.

POWÓD DO KUPNA
Tom łączy zestaw cech, które rzadko spotyka się w jednym egzemplarzu:
- pięć siedemnastowiecznych prac Giovenale Sacchi zespolonych razem, wszystkie poświęcone muzyce, poezji i estetyce;
- obecność fundamentalnego Del numero e delle misure delle corde musiche z 1761;
- obecność rzadkiego Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia z 1770;
- oryginalna tablica kalkograficzna wielokrotnie zaginana;
- istotne treści dotyczące matematycznej i akustycznej teorii muzyki;
- oprawa współczesna konserwowana;
- ręcznie pisane tytuły na grzbiecie;
- rękopiasty notas z XVIII wieku;
- pochodzenie udokumentowane, Alfonso Castiglioni, należący do rodziny związanej z kulturą Oświecenia w Lombardii;
- silne powiązanie z milaneskim środowiskiem kulturowym Oświecenia.
Kombinacja muzykologii, historii idei, aristokratycznego pochodzenia i integralności miscellanea czyni egzemplarz szczególnie interesującym zarówno dla kolekcjonerów specjalistów, jak i dla biblioteki historii muzyki.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Wartość handlowa nie zależy wyłącznie od rzadkości poszczególnych edycji, ale przede wszystkim od unikalnej konfiguracji egzemplarza: pięć spójnych prac tego samego autora, zebranych w antycznym oprawieniu, z tablicą kalkograficzną i możliwą do potwierdzenia historią pochodzenia. Dla pojedynczych egzemplarzy głównych dzieł Sacchiego wyceny mogą się znacznie różnić w zależności od rzadkości, kompletności i stanu zachowania. Mikstura na tym poziomie ma jednak wyższe znaczenie bibliograficzne niż sama suma poszczególnych tekstów. Dla niniejszego egzemplarza rozsądnie można przypuszczać w kolekcjonerskim i antykwarycznym kontekście, przedział cenowy około 900–1200 EUR, z możliwością wyższych wartości, jeśli pochodzenie Castiglioni-Verri zostanie odpowiednio uwypuklone i potwierdzone, a poszczególne dzieła będą bibliograficznie wyjątkowo rzadkie.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Oprawa współczesna z kartonu miękkiego, z tytułem ręcznie napisanym na grzbiecie. W tekście widoczne są pewne schematy i wielokrotnie zaginana tablica kalkograficzna umieszczona między str. 198–199 trzeciej księgi. Na okładce przedniej znajdują się współczesne notatki rękopiśmienne i ważna nota posiadania, Alfonsa Castiglioni. Papier z normalnymi śladami czasu, pewne physiological przebarwienia. W książkach starych, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze odnotowywane w opisie. Ta nota zawiera Wizualizacje AI. Odwołuj się do oryginalnych fotografii, aby zweryfikować faktyczny stan przedmiotu. Obrazy stanowią integralną część opisu. Strony (2); 126; (2); 36; 8nn; 248; 36; (2); 10nn; 208; (2).

CAŁKOWITY TYTUŁ I AUTOR
Del numero e delle misure delle corde musiche e loro corrispondenze, dissertazione del P. D. Giovenale Sacchi Bernabita.
Milano, 1761.
W połączeniu z:
Risposta del P. Giovenale Sacchi della Congreg. di S. Paolo professore di eloquenza nel Coll. Imperiale al P. Andrea Draghetti della Compagnia di Gesù professore di metafisica in Brera.
Milano, 1771.
Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia, dissertazioni III del P. D. Giovenale Sacchi Bernabita.
Milano, 1770.
Risposta del P. Giovenale Sacchi della Congreg. di S. Paolo professore di eloquenza nel Coll. Imperiale al P. Andrea Draghetti della Compagnia di Gesù professore di metafisica in Brera.
Milano, 1771.
Della natura e perfezione della antica musica de' Greci e della utilità che ci potremmo noi promettere dalla nostra applicandola secondo il loro esempio alla educazione de' giovani, dissertazioni III del P. D. Giovenale Sacchi Bernabita.
Milano, 1778.
Giovenale Sacchi.

Kontekst i znaczenie
W XVIII wieku muzyka stała się jednym z kluczowych pól spotkań między matematyką, fizyką, filozofią, estetyką a teorią sztuk. Od tradycji pitagorejskiej po nowożytne badania akustyki, związek długości strun i wysokości dźwięku stanowił fundamentalny problem dla naukowego zrozumienia konsonans i interwałów muzycznych. Sacchi wpisuje się w tę tradycję, starając się jednocześnie osadzić ją w szerszym dyskursie kulturowym Oświecenia. W Del numero e delle misure delle corde musiche analizuje relacje liczbowe rządzące strunami dźwiękowymi i ich harmoniczne odpowienienia. W traktacie Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia rozszerza badania na pojęcie rytmu, próbując wskazać wspólne zasady dla różnych sztuk opartych na mierze czasowej. Refleksja nad muzyką grecką ukazuje także typowe dla XVIII wieku zainteresowanie antykiem klasycznym jako źródłem wzorów estetycznych i edukacyjnych. Dwie Risposte ad Andrea Draghetti świadczą o żywym i polemicznym charakterze debaty filozoficzno-muzycznej milaneskiej. Szczególnego znaczenia nabiera pochodzenie tomu z biblioteki Alfonsa Castiglioni, członka jednej z rodzin ściśle związanych z lombardzkim kulturą oświeceniową poprzez pokrewieństwo z Pietro Verri.

KRÓTKIE BIOGRAFIA AUTORA
Giovenale Sacchi, urodzony w 1726, zmarły w 1789 roku, był zakonnikom bernardyńskim, literat i włoski teoretyk muzyki. Działalność prowadził przede wszystkim w Mediolanie, gdzie aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym miasta w okresie charakteryzującym się upowszechnianiem idei Oświecenia i rosnącą uwagą ku naukowemu badaniu muzyki. Jego badania dotyczyły zwłaszcza matematycznych podstaw interwałów, teorii konsonans, métriki, rytmu, związku między muzyką a poezją oraz starożytną muzykę grecką. Sacchi postrzegał teorię muzyki jako dyscyplinę łączącą liczbę, naturę, sztukę i edukację. Jego twórczość stanowi dziś istotne źródło do rekonstrukcji włoskiej kultury muzycznej drugiej połowy XVIII wieku.

HISTORIA WYDRUKU I OBIEG
Dzieła zawarte w tomie ukazały się osobno w ciągu prawie dwudziestu lat, a następnie zostały zebrane w tej miscellanea. Del numero e delle misure delle corde musiche e loro corrispondenze pojawiło się w Mediolanie w 1761 roku i stanowi jeden z pierwszych i najważniejszych samodzielnych wkładów Sacchiego w teorię muzyki. Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia, wydana w 1770 roku, jest jedną z jego najbardziej rozbudowanych prac i zawiera obszerną tablicę kalkograficzną ilustrującą proporcje. Risposte z 1771 roku należą do kontrowersji z Andre Draghetti i świadczą o krążeniu idei muzycznych i filozoficznych w milaneskim środowisku akademickim. Dzieło poświęcone muzyce greckiej zostało wreszcie opublikowane w 1778 roku, gdy Sacchi miał już bardziej rozwiniętą refleksję na temat związku muzyki, kultury klasycznej i edukacji. Jako pisma erudytyczne skierowane do wyrobionej, względnie wąskiej publiczności, ich oryginalny obieg musiał być z pewnością ograniczony w porównaniu z literaturą ogólną epoki. Obecność pięciu tekstów zebranych w jednej starożytnej oprawie nadaje tej kopii wyższe znaczenie bibliograficzne i kolekcjonerskie w porównaniu z oddzielnymi woluminami.

BIBLIOGRAFIA I ODNOŚNIKI
- Giovenale Sacchi, Del numero e delle misure delle corde musiche e loro corrispondenze, Milano, 1761.
- Giovenale Sacchi, Della divisione del tempo nella musica nel ballo e nella poesia, Milano, 1770.
- Giovenale Sacchi, Risposta [...] al P. Andrea Draghetti, Milano, 1771.
- Giovenale Sacchi, Della natura e perfezione della antica musica de' Greci, Milano, 1778.
- Katalogi Państwowej Służby Bibliotecznej – SBN, dla ustaw siedemnastowiecznych Giovenale Sacchi.
- RISM – Répertoire International des Sources Musicales, zestawy dotyczące traktatów muzycznych XVIII wieku.
- Biblioteka Muzeum Międzynarodowego i biblioteka muzyki w Bolonii, zbiory i katalogi historii muzycznej.
- Literatura historyczno-muzyczna dotycząca teorii proporcji, metryki i kultury muzycznej milaneskiej XVIII wieku.
- Repertoria genealogiczne i biograficzne dotyczące rodziny Castiglioni i rodziny Verri, dla pochodzenia egzemplarza.