Orlandi - Abcedario Pittorico - 1719

ALFABET STARYCH MISTRZÓW: WIELKIE SŁOWNICTWO ARTYSTÓW ORLANDI'ego
Monumentalne repertorium z XVIII wieku, obejmujące malarzy, rzeźbiarzy, architektów i rytowników, należące do pierwszych wielkich biograficznych słowników poświęconych historii sztuki. Ta druga edycja z 1719 roku, sprostowana i znacznie powiększona przez autora, zasadniczo rozszerza pierwszą boługą redakcję z 1704 roku. Ponad 500 stron gromadzi tysiące artystów europejskich, z ich szkołami, mistrzami, dziełami i odniesieniami do wcześniejszej literatury artystycznej. Egzemplarz zachowuje cechy stalorytowe z monogramami i znakami rytowników, a także dawne notatki badawcze. Szczególne fascynacje budzi pochodzenie brytyjskie, potwierdzone herbową ex libris Sir Williama Strachana, baroneta, na wewnętrznej okładce przedniej.

ABSTRACT
Abcedario Pittorico Pellegrino Antonio Orlandi jest jedną z najważniejszych przedsięwzięć repertuarowych w historiografii sztuki włoskiej między sześciem i osiemnastym wieku: duży alfabetowy słownik, w którym zebrano w syntetycznej formie informacje o malarzach, rzeźbiarzach, architektach i rytownikach, zarówno włoskich, jak i obcych. Pierwsza edycja ukazała się w Bolonii w 1704 roku; ta, którą tu przedstawiamy, wydrukowana w 1719 roku, jest drugą edycją, bezpośrednio przez autora „przeczytana, poprawiona i powiększona o wielu profesorów i inne wiadomości dotyczące malarstwa”. Źródła bibliograficzne potwierdzają, że to redakcja liczy 519, [1] stron i ma format in-4°. Orlandi znacznie poszerza repertuar oryginalny, integrując nowe informacje uzyskane także dzięki własnej sieci korespondencji i aktualizując biografie artystów. Pierwsza edycja deklarowała obejmowanie około czterech tysięcy profesorów malarstwa, rzeźby i architektury; redakcja z 1719 roku stanowi zasadniczą rewizję dzieła. Szczególnie interesująca jest sekcja poświęcona cyfrom, monogramom i znakom rytowników, ilustrowana stalorytami w tekście: element, który czyni tom użytecznym nie tylko jako słownik biograficzny, ale także jako dawne narzędzie identyfikacji odbitek.

DLACZEGO KUPIĆ
To książka szczególnie interesująca dla kolekcjonerów historii sztuki, malarstwa antycznego, rytownictwa, bibliografii i biograficznych słowników XVIII wieku. Ta edycja ma specyficzny charakter, ponieważ jest ostatnią wielką rewizją Abcedario opublikowaną za życia Orlandi: po pierwszej princeps z 1704 roku autor rozbudował i gruntownie poprawił tekst w 1719; następnie ukazały się kolejne edycje i adaptacje potrójne, m.in. Florencja 1731, Neapol 1733 i Wenecja 1753. Egzemplarz zawiera ponadto kilka elementów kolekcjonersko atrakcyjnych: starodawne oprawienie w pełną skórę z dorobionym złotem grzbietem, tablice z monogramami rytowników, dawne ręczne notatki badawcze i przede wszystkim herbowe ex libris Sir Williama Strachana, baronety na froncie przednim. Obecność ręcznych notatek odnoszących się do znaków artystów na końcowych kartach sugeruje ponadto, że tom był praktycznie używany jako repertorium do konsultacji, co jest spójne z pierwotną funkcją dzieła.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Rynek Abcedario Pittorico znacznie się różnicuje w zależności od edycji, oprawy, kompletności i pochodzenia. Dla tego egzemplarza, biorąc pod uwagę oprawę skórzaną, pozorną kompletność, pochodzenie z herbowym ex libris i dawne notatki, orientacyjna wycena antykwaryczna może wynosić około 600–850 euro.

OGÓLNY OPIS FIZYCZNY I STAN
Dawna oprawa w pełną skórę, grzbiet z żebrami, drobne ozdobne motywy florale złocone i czerwony marmoryn z tytułem złoconym „L’ABCEDARIO PITTORI”. Herbowe ex libris Sir Williama Strachana, baroneta, przymocowane do przedniej wewnętrznej okładki.
Stary podpis własnościowy ręcznie na tytule. Inicjały, fregi i małe grafiki stalorytowe. Liczne notatki ręczne i ołówkiem na kartach końcowych, z których niektóre reprodukują lub identyfikują monogramy i znaki artystów i rytowników. Oprawa nosi ślady użytkowania; przemieszczenia zintegrowane, rogi lekko zniszczone i normalne zarysowania powierzchni. Wewnątrz lokalnie brunatnienia, małe plamy i wykwity zgodne z wiekiem. W starych książkach, o wieloletniej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze podawane w opisie. Ta aukcja zawiera Wizualizacje AI. Odwołuj się do oryginalnych fotografii, aby zweryfikować faktyczny stan przedmiotu. Obrazy stanowią integralną część opisu. Strony: (4); 520; (4).

PEŁNY Tytuł I AUTOR
L’Abcedario Pittorico.
W Bolonii, w księgarni Costantino Pisarri pod szyldem św. Michała, 1719.
Pellegrino Antonio Orlandi.

KONTEXT I ZNACZENIE
L’Abcedario Pittorico należy do kluczowego etapu, w którym historia sztuki europejskiej zaczęła systematycznie organizować ogromne dziedzictwo biografii artystycznych przekazywanych przez Vasari’ego, Baglione, Bellori, Malvasia, Ridolfi, Soprani, Sandrart i liczne inne źródła regionalne. Wielką nowością Orlandi jest przekształcenie tego materiału w repertorium alfabetowe do konsultacji, stosunkowo szybkie i dostępne: pewnego rodzaju encyklopedia przenośna sztuki europejskiej przed narodzinami nowoczesnych słowników artystów. W jego stronach pojawiają się zarówno sławni malarze, jak i postacie drugoplanowe, mistrzowie, uczniowie, szkoły, miejsca działalności oraz odniesienia bibliograficzne. Dzieło pozwala zatem zaobserwować, jak na początku XVIII wieku był zbudowany i przekazywany kanon historii malarstwa. Szczególnie fascynująca jest część poświęcona znakom rytowników, mająca na celu pomóc czytelnikowi rozpoznawać autorów i drukarzy poprzez skróty i monogramy. Edycja z 1719 roku ma znaczenie, ponieważ stanowi powiększoną i bezpośrednio przez autora poprawioną wersję w stosunku do pierwszej edycji z 1704 roku.

KRÓTKA BIOGRAFIA AUTORA
Pellegrino Antonio Orlandi (1660–1727) był zakonnikiem karmelitą, erudytą, historykiem sztuki i bibliografem z Bolonii. Wstąpił do klasztoru San Martino w Bolonii, gdzie prowadził działalność naukową i dydaktyczną, a także objął funkcję przeora. Był także członkiem Akademii Clementina, jednej z głównych instytucji artystycznych Bolonii pierwszego wieku XVIII. Sława jego wiąże się przede wszystkim z Abcedario Pittorico, wydanym po raz pierwszy w 1704 roku i przeznaczonym do zostania jednym z najczęściej consulted repertoriów artystycznych XVIII wieku. Orlandi zajmował się również historią druku i typografią, publikując Notizie degli scrittori bolognesi i później Origin e progressi della stampa, dzieło świadczące o szerokości jego zainteresowań bibliograficznych.

HISTORIA WYDANIA I KOLUMNY
Pierwsze wydanie Abcedario Pittorico ukazało się w Bolonii w 1704 roku, wydane przez Costantino Pisarri i liczyło 426 stron. W 1719 Orlandi opublikował obecną wersję, gruntownie poprawioną i powiększoną, powiększając dzieło do 519 stron. To drugie wydanie skorzystało z dodatkowych informacji zgromadzonych przez autora i jego korespondencji z środowiskami artystycznymi poza Bolonią. Sukces repertorium był znaczny: po śmierci autora ukazały się nowe, powiększone edycje, wśród nich Florencja 1731, Neapol 1733 i Wenecja 1753, ta ostatnia dodatkowo powiększona przez Piotra Guarienti. Długoletnia obecność na rynku wydawniczym dowodzi, jak szeroko było używane przez kolekcjonerów, znawców, handlarzy odbitkami i badaczy do identyfikowania artystów i odtwarzania ich kariery oraz dzieł.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Pellegrino Antonio Orlandi, L’Abcedario Pittorico, Bologna, Costantino Pisarri, 1719, s. 519, [1]. Egzemplarze zdigitalizowane i opisy bibliograficzne potwierdzają tytuł, wydawcę, datę i zawartość edycji.
Biblioteca Nazionale Braidense, katalog historyczny: karta edycji bolońskiej z 1719 roku, z opisem fizycznym, układem typograficznym i wskazaniem znaku na frontispisie.
Google Books, egzemplarze zdigitalizowane drugiej edycji, 1719, 519 stron.
Finarte, sprzedaż 9-10 marca 2023: egzemplarz pierwszej edycji 1704, z obszerna notą bibliograficzną o fortunie dzieła i o późniejszej powiększonej edycji z 1719 roku.
Trafford Books, sprzedaż 11 października 2017: egzemplarz edycji 1719 opisany jako druga edycja, 519,[1] s., z pięcioma ilustracjami stalorytnymi dotyczącymi monogramów artystów.
AIB – Stowarzyszenie Bibliotek Włoskich, studia o Orlandi i jego działalności bibliograficznej, z odniesieniem do pionierskiej roli autora w systematyzowaniu źródeł i produkcji książkowej.