Castagna Maurizio 1961 - XL - Attrazione Instabile

Maurizio Castagna – „Niestabilne przyciąganie”

Niestabilne przyciąganie narodziło się w ramach najnowszych badań Maurizio Castagny, artysty z ponad pięćdziesięcioletnim doświadczeniem w malarstwie i wykształceniem zdobytym w Akademii Albertiny Sztuk Pięknych w Turynie. Długa droga artysty, podjęta w konfrontacji z figuracją i rozwinięta również poprzez dzieła o charakterze monumentalnym i religijnym – w tym Lapidazione di Santo Stefano, o wymiarach około 3,50 × 2,20 metra – przeszła w czasie ku stopniowej wolności obrazu, aż doszła do malarstwa, w którym materia, gest i znak odgrywają dominującą rolę. Jego działalność była także dokumentowana w latach w repertuarach i publikacjach sztuki, takich jak Bolaffi i Giorgio Mondadori.

To właśnie w świetle tej ewolucji „Niestabilne przyciąganie” może być odczytywane jako praca szczególnie reprezentatywna dla współczesnych badań Castagny. Jasna, mocno materialna powierzchnia nie stanowi jedynie tła, lecz staje się integralną częścią kompozycji: sedymentacje, zarysowania, wycieki i nakładania nadają płótnu wygląd materii przenikniętej przez czas. Na niej pojawiają się brunatne i czarne masy, zielone ścieżki i rzadkie, pomarańczowe rozświecenia, tworząc plamiste pole malarskie, w którym trwają napięcia.

Wiry, jądra promieniowe, linie i fragmenty geometryczne wyłaniają się i znikają w materii, generując różne punkty przyciągania, z których żaden nie udaje się na stałe zdominować środka kompozycji. Z tego stanu wynika tytuł: „Niestabilne przyciąganie” – każdy element stara się znaleźć równowagę z otoczeniem, lecz ta równowaga natychmiast zostaje ponownie poddana dyskusji przez kolejny gest.

Figuratywne wykształcenie Castagny nie zostało więc po prostu porzucone, lecz przekształcone poprzez proces malarski rozwijany przez dekady pracy. Do budowy odpowiada kasowanie, do geometrii – wyciekanie barw, do kontroli znaku – nieprzewidywalność materii. Wyłania się malarstwo zaliczane do obszaru gestualnej abstrakcji i materialnego ekspresjonizmu abstrakcyjnego, lecz charakteryzujące się swoistym słownictwem, w którym krążki, spirale, trajektorie i energetyczne jądra stają się narzędziami do badania ruchu, równowagi i transformacji.

Techniczna eksperymentacja towarzyszy od dawna tej ewolucji: pigmenty, akryle, emalie, żywice i różnorodne warstwy używane są przez Castagnę, by uzyskać powierzchnie, na których proces realizacji pozostaje widoczny. Zarysowania, nakładania, transparentność i nagłe koncentracje barw zachowują pamięć samego gestu malarskiego.

Z doświadczeń figuratywnych i z ważnych zamówień w jego długiej karierze aż po współczesne poszukiwania abstrakcji, droga Maurizio Castagny jawi się więc jako nieustanna transformacja relacji między obrazem a materią. Jego prace, dzisiaj obecne także w prywatnych kolekcjach włoskich i europejskich, świadczą o badaniach, które nie odrzucają własnej przeszłości, lecz wykorzystują ją jako fundament dla malarstwa coraz bardziej wolnego i bezpośredniego.

W „Niestabilnym przyciąganiu” ta długa praktyka koncentruje się na powierzchni, na której chaos nie jest jedynie przedstawiony, lecz zorganizowany i jednocześnie ponownie kwestionowany. Dzieło wydaje się na chwilę zatrzymywać system sił zanim nastąpi nowa transformacja: tymczasowe równowagę, w której każda forma przyciąga inną i żaden punkt nie może pozostawać nieruchomy.