Da Palma il Vecchio (XIX), Po - La Bella

XIX wiek, od Palma il Vecchio
La Bella
Olej na płótnie, cm 102 x 75
Z ramą, cm 119 x 93

Obraz będący przedmiotem analizy bezpośrednio nawiązuje do słynnego prototypu Jacopa Negretti, zwanego Palma il Vecchio (Serina, ok. 1480 – Wenecja, 1528), znanego jako La Bella, młodej kobiety widzianej na półprofilu, która odwołuje się do celebracji estetycznego ideału renesansu wenezyjskiego. Postać kobiety wyrasta na ciemnym tle i została uwieczniona spojrzeniem skierowanym lekko ku obserwatorowi, charakteryzując się bladej i jasnej cerą oraz miękkimi rudoczerwonymi włosami opadającymi na ramiona. Prawą dłonią kobieta delikatnie czesze gęste loki, podnosząc je do piersi, natomiast lewa dłoń spoczywa naturalnie na kamiennym fundamencie wysuniętym na pierwszy plan. Szata opisuje głęboki dekolt, który odsłania szyję i górną część torsu, uwydatniając biały, delikatnie pofałdowany kołnierz, na którym spoczywa wystawny mantyl w żywym czerwieni, ozdobiony wstawkami i podwinięciami z szafirowo-zielonej jedwabnej tkaniny oraz rękawami w marszczenia z wielobarwnymi wstawkami. Palma il Vecchio był w istocie jednym z protagonistów malarstwa wenezyjskiego renesansu. Przeprowadzony w młodości do Wenecji z Bergamasco potrafił przyswoić i przetworzyć naukę mistrzów takich jak Giorgione, Giovanni Bellini i Tizian. Jego styl cechował majestatyczny użycie koloru zmiękczonego, gładkość cer i niezwykłe wrażenie dotykowe tkanin. Był szeroko ceniony zarówno przez klientelę publiczną za Szkockie Rozmowy, jak i przez prywatnych kolekcjonerów za alegorie i portrety, tworząc słynny nurt ideału „Pięknych Kobiet” — postaci kobiecej o promiennej ślubnej urodzie i spokojnej zmysowości, które stały się prawdziwym modelem estetycznym epoki, w który wpisuje się nasz obraz. Wśród ciekawostek związanych z tym prototypem znajduje się wieczny spór o tożsamość postaci: w przeszłości dążyło się do utożsamiania tych zmysłowych wizerunków z słynnymi kurtyzanami epoki, podczas gdy nowoczesna krytyka historyczno-artystyczna interpretuje przedstawienie jako obraz alegoryczny lub idealny wizerunek piękna sakramentalnego, bogaty w odniesienia do płodności, powściągliwości i przygotowania do małżeństwa, gdzie gest czesania włosów nawiązuje do rytuałów toalety ślubnej. W autografie Palma il Vecchio (obecnie przechowywanym w Muzeum Thyssen-Bornemisza w Madrycie) na balustradzie z kamienia widnieje enigmatyczny napis napisany wielkimi literami, „A M B N D”, którego odczytania próbowali długo dokonać badacze jako akronimu motta miłosnego lub dedykacji, która nadal otacza dzieło aurą fascynacji i tajemnicy. Przetworzenie tej konkretnej pozy i monumentalnego ustawienia postaci ukazuje ścisłe i bezpośrednie odwołanie do języka figuratywnego Tiziana Vecellio, w szczególności do słynnego arcydzieła Amor Sacro i Amor Profano z 1514 roku. Palma il Vecchio naśladuje i przerabia postać żony ubranej, ustawionej po lewej stronie tury tizjańskiego sarkofagu, przejmując jej elegancję czerwonego drapowania, ciepłe kolorytowo cery, miękkość modelowania twarzy i obecność marmurowej balustrady użytej jako środek przestrzenny i kompozycyjny. Lekcja Tiziana w zakresie użycia zmięczonego koloru oraz w oddaniu dotykowym tkanin i drogich materiałów tutaj została przyswojona przez Palma, który przekształca skomplikowaną tizjańską alegorię w ikonę kuszącego spokoju i indywidualnej piękności. Krytyka i wykonanie tego tematu odniosły ogromny sukces, tak że z biegiem czasu powstało wiele kopii i wariantów wykonanych przez warsztaty i kolekcjonerów zafascynowanych mitem wenezyjskiego malarstwa. Dzieje kolekcjonerskie oryginalnego prototypu Palma il Vecchio świadczą o ogromnym znaczeniu, jakie od zawsze mu przysługiwało: płótno najpierw należało do prestiżowej kolekcji rzymskiej Sciarra-Colonna, historyczny epizod, w którym obraz był początkowo znany i katalogowany pod tytułem La Bella de Tiziano, co świadczy o silnym odczuciu tizjańskiej inspiracji wśród współczesnych. Następnie dzieło zostało kupione przez barona Edmonda de Rothschilda i wystawione w salach Zamku Ferrières, gdzie pozostawało do połowy XX wieku. Później sprzedano go Guyowi de Rothschildowi i przeniesiono na Villa Favorita, sławny rezydencja Castagnola nad jeziorem Lugano, związana z rodziną Thyssen-Bornemisza, a na koniec trafiło do obecnego i ostatecznego miejsca w kolekcjach Muzeum Thyssen-Bornemisza w Madrycie.

Rama została dodana gratis, w związku z tym nie może być przedmiotem zwrotu ani reklamacji.

Dla obrazów kupowanych za granicą: po dokonaniu płatności uruchomiona zostanie procedura uzyskania licencji eksportowej (ALC). Wszystkie sztuki antyczne wysyłane za granicę z Włoch wymagają tego dokumentu, wydanego przez Ministerstwo Dobrobytu Kultury. Procedura może potrwać od 3 do 5 tygodni od złożenia wniosku, więc zaraz po otrzymaniu dokumentu obraz zostanie wysłany.