José Zamora (1889-1971) - El Príncipe quiso ser princesa

DANE TECHNICZNE
Autor: José de Zamora (José Zamora Vaxeras, „Pepito Zamora”). Madryt, 1889 - Sitges (Barcelona), 1971.
Tytuł: Princ was chciał być księżniczką.
Rok: 1920.
Technika: czarna tinta na papierze. Oryginalny rysunek, unikatowy egzemplarz.
Wymiary kartki: 337 x 215 mm (33,7 x 21,5 cm).
Wymiary z ramą: 51 cm x 39 cm.
Prezentacja: oprawiony, z passe-partout w ciemnoszarym kolorze i ramą w odcieniu szarości z wykończeniem w srebrzystym złocie, pod szkłem.
Scena: para z nakryciem z piór.
Podpis: monogram i data napisane farbą na prawej stronie, na wysokości rąk: „J.Z. 20” [WERYFIKACJA: odczyt monogramu lupą]
Stan: dobry jak na wiek. Papier lekko żółtawy, z kilkoma drobnymi plamkami wilgoci i rdzy na dolnej połowie kartki. Brak widocznych uszkodzeń. [WERYFIKACJA: sprawdzić poza ramą i na odwrocie]
Pochodzenie: kolekcja prywatna, Madryt. [WERYFIKACJA: jak i kiedy nabyto]

DZIEŁO
Dwa półpostaciowe nagie postacie. Z lewej strony kobieta z wysoko nad głową piórowym nakryciem, długimi kolczykami i naszyjnikiem z frędlą, ręka na biodrze. Z prawej strony postać o cechach androginczych, z gładkim turbanem, otacza ją ramieniem i opiera dłoń na piersi. Reszta kartki pozostaje biała: Zamora skupił cały rysunek w górnym trzecim.

Jest to część zbioru rysunków czarną tuszą wykonanych przez Zamorę w 1920 roku pod tytułem „Princ won chciał być księżniczką”. Są oferowane w Catawiki oddzielnie, jako samodzielne loty.

autор
Najbardziej słynny projektant kostiumów art déco, Erté, wspominał o José de Zamora z emocją w swoich wspomnieniach Things I Remember (1975). Znali się w Paryżu, w warsztacie Paula Poireta, projektanta, któremu przypisuje się nowoczesny koncepcję haute couture, kiedy oboje jeszcze nie mieli imion.

José Zamora Vaxeras, który podpisał się jako José de Zamora i którego całe Madrid nazywało Pepito Zamorą, urodził się w Madrycie w 1889 roku i zmarł w Sitges (Barcelona) w 1971. Studiował pod kierunkiem malarza Eduarda Chicharro. Od 1910 publikował rysunki w Nuevo Mundo i La Esfera, dwóch najbardziej prestiżowych czasopismach ilustrowanych tamtej epoki. Gdy wybuchła I wojna światowa w 1914, wrócił do Hiszpanii, a w 1918 w San Sebastián, Serguéi Diáguilev i Anna Pawłowa zamówili mu figury do ich baletów. W tym samym roku otworzył dom mody na ulicy Núñez de Balboa w Madrycie, gdzie ubierał aktorki takie jak Catalina Bárcena i Gloria Laguna.

Brał udział w spotkaniach towarzyskich Ramóna Gómez de la Serna w kawiarni Pombo, a Gómez de la Serna portretował go w La sagrada cripta de Pombo. Ilustrował opowiadania dla wydawnictwa Editorial Calleja. Pisał także: jego opowiadanie Princesas de aquelarre ukazało się w 1915 roku w La Novela de Bolsillo, a wydawnictwo Renacimiento wznowiło je w 2012 z prologiem Luisa Antoniego de Villeny. W 1919 w Petit Casino w Madrycie wystawił sztukę Sueños de opio, napisaną w sześciu rękach z Tone i Tomásem Pellicerem.

W 1921 narysował figuriny do sztuki Farsa y licencia de la reina castiza, Valle-Inclán, na inscenizację przygotowaną przez Cipriano Rivas Cherifa, która nie została jednak premierowana. Trzynaście z tych figurines, techniką wash na kolorowej kartonie, zachowało się w Bibliotece Regionalnej w Madrycie.

Kariera Zamory w Paryżu jest najmniej znana w Hiszpanii, ale najdłuższa. Był projektantem kostiumów w Casino de Paris w latach 1920–1921, w Concert Mayol w latach 1922–1927, w Palace w latach 1923–1928, w Moulin Rouge w latach 1924–1927 i w Folies Bergère w latach 1926–1929. Po II wojnie światowej ponownie pracował dla Casino de Paris aż do 1961 i dla Théâtre Mogador w latach 1947–1957. Dramatik Francisco Nieva, który przybył do Paryża po wojnie, napisał, że plakaty Casino de Paris podpisane przez Zamorę były wszędzie i że można go porównać z Erté.

To porównanie nie wystarcza. W rysunkach czarną tuszą z 1920 roku linia Zamory jest bardziej nerwowa i bardziej swobodna niż linia Erté w tym samym okresie, przez co lepiej przetrwała upływ czasu. Jego styl był szeroko naśladowany za jego życia: odcisnął piętno na Antonio Juéz, Juliu Antonim i projektancie kostiumów Víctorze María Cortezo.

Jego dzieła znajdują się w kolekcjach publicznych po obu stronach Atlantyku. John and Mable Ringling Museum of Art w Sarasocie (Floryda, USA) przechowuje w Tibbals Circus Collection serię projektów kostiumów cyrkowych namalowanych przez Zamorę w latach 1968–1970. Biblioteka Regionalna w Madrycie przechowuje figurines Królowa castiza. W 2022 roku, w pięćdziesiątą rocznicę śmierci, muzea Sitges poświęciły mu wystawę w Museu de Maricel „Pepito Zamora, artysta czasopisma”, a w 2025 roku Biblioteka Regionalna w Madrycie zaplanowała wykład o jego twórczości prowadzony przez badaczkę Isabel Alba Nieva. Jego oryginalne figurines do paryskiego music-hallu lat dwudziestych dziś krążą między specjalistycznymi dealerami w Paryżu, a rysunki czarną tuszą z 1920 roku, takie jak ten, są najważniejszą częścią jego hiszpańskiej produkcji graficznej.