J. Collin de Plancy - Dictionnaire Infernal - 1863

Diategoria Infernale – Uniwersalny rejestr istot, postaci, ksiąg, faktów i rzeczy związanych z duchami, demonami, czarownikami, handlem piekłem, wróżeniem, urokami, kabałą i innymi naukami okultystycznymi, cudami, oszustwami, różnymi przesądami i przepowiedniami, bieżącymi faktami spiritizmu, a ogólnie wszystkimi fałszywymi, cudownymi, tajemniczymi i nadprzyrodzonymi przekonaniami.

przez Jacques’a Collina de Plancy’ego

Szóste wydanie, powiększone o 800 nowych artykułów i ilustrowane 550 ilustracjami, wśród których portrety 72 demonów, rysowanych przez M. L. Bretańskiego, według formalnych dokumentów.

Opublikowany po raz pierwszy w 1818 roku, Dictionnaire infernal stał się w miarę kolejnych wydań jednym z największych francuskich dzieł poświęconych demonologii i przekonaniom nadprzyrodzonym. Spisuje alfabetycznie demony, czarowników, grimoires, zjawy, wróżby i ludowe przesądy. Tekst, początkowo podzielony na dwa tomy, był wielokrotnie przerabiany: sześć wydań kolejno ukazało się aż do 1863 roku, każde korygowane i powiększane. Szóstemu wydaniu, drukowanemu w drukarni Henri Plon, przypisuje się największą sławę. Na jego okładce widnieje informacja o ośmiuset nowych artykułach i pięćset pięćdziesięciu rycinach, w tym portretach siedemdziesięciu dwóch demonów rysowanych przez Louisa Bretona. Te postacie, czasem groteskowe, czasem dziwnie nowoczesne, cieszyły się ogromną powszechną widownią: służyły do ilustrowania niezliczonych książek ezoterycznych i demonologicznych, aż po wydania współczesne, a także zainspirowały wielu artystów, na czele ze surrealistami. Dzieło to zachowuje zatem podwójną wartość: jako dokument o lękach i przekonaniach XIX wieku oraz jako kamień milowy w historii wyobraźni diabła.

Jacques Albin Simon Collin de Plancy (1793–1881) był najpierw duchowym wolterystą, sceptycznym wobec przesądów, które z ironiczną ciekawością gromadził. Następnie nawrócił się na katolicyzm w latach późniejszych, częściowo odwołał swoje wcześniejsze pisma i zrewidował Dictionnaire infernal, by dostosować go do teologii katolickiej, odtąd uznając realność diabła. Autor płodny, opublikował także prace o relikwiach, legendach i cudach, a także Le Diable peint par lui-même w 1825 roku. Louis Breton, grafik wydania z 1863 roku, miał wykształcenie medyczne i pasjonował się scenami morskimi; jego ryciny demonów pozostają jego najbardziej znanym dziełem.

Paryż, Henri Plon, 1863, in-4 (18 x 27 cm), 720 stron (wśród 723). Oprawa półskórą burgundową, grzbiet z pięcioma fałszywymi gardami, tytuł i nazwisko autora złocone. Oprawa zużyta, górny róg z przodu płyty oderwany na 5 cm. Braki na krawędziach przedniej strony tytułowej, która ma nalepkę na odwrocie. Ta sama nalepka znajduje się na stronie tytułowej–fałszywemu. Częściowe oderwanie kilku stron. Rozdarcie (bez braku) o długości 19 cm na stronie 582. Brak w dolnym rogu dwóch ostatnich stron. Książka kończy się na stronie 720. Brak więc trzech ostatnich stron: 721, 722 i 723.