Bettinelli - Giuoco delle Carte - 1775

GRA LOSU I LUDZKIE NAMIĘTNOŚCI - KIEDY KARTY STAJĄ SIĘ POEZJĄ
Oryginalny siedemnastowieczny poemat, poświęcony grze w karty, fortunie i namiętnościom, które kierują ludzkim zachowaniem. Napisał go słynny intelektualista iluminizmu, Saverio Bettinelli, jeden z najważniejszych głosów włoskiej kultury XVIII wieku. Druga edycja, wydana w Cremonie w 1775 roku, osobiście poprawiona przez autora i wzbogacona komentarzami. Zadziwiające świadectwo historii gry, życia społecznego i zabaw w Europie czasów ancien régime.

ABSTRAKT
> Gra w karty Saverio Bettinelli to interesujący poemat dydaktyczno-satyryczny, który przekształca jedną z najpowszechniejszych rozrywek społeczeństwa XVIII wieku w materiał do refleksji poetyckiej, moralnej i społecznej. Autor bada przede wszystkim gry oparte na szczęściu i hazardzie, w których nieprzewidywalność układów i naprzemienność zwycięstw i przegranych budzą namiętności, nadzieje, rywalizację i rozczarowania. Dzięki eleganckiemu i żywemu pismu Bettinelli obserwuje zachowania graczy i sprzeczności natury ludzkiej, ukazując, jak zwykła talia kart może stać się lustrem społeczeństwa. Dzieło należy do tradycji dydaktycznej poezji XVIII wieku, która potrafiła podjąć codzienne tematy przy użyciu wyrafinowanych środków literackich. Ta druga edycja z 1775 roku, poprawiona przez autora i wzbogacona przekładem wyjaśniającym, stanowi znaczące świadectwo popularności poematu i iluministycznego zainteresowania obyczajami, rozrywkami i ludzkimi słabościami.

DLACZEGO KUPIĆ
> Dzieło o szczególnym zainteresowaniu dla kolekcjonerów starych książek poświęconych grom, kartom do gry, historii hazardu i literaturze włoskiej XVIII wieku. Urok pochodzi z niecodziennego połączenia poezji i kultury zabawy, którego autorstwa jednego z najwybitniejszych intelektualistów włoskiego Oświecenia. Druga edycja, wyraźnie zatwierdzona przez autora, stanowi istotną wersję tekstu, opublikowaną ledwie rok po pierwszym wydaniu w Cremonie w 1774 roku. Obecność komentarzy pozwala docenić literacko-moralny charakter dzieła, czyniąc je interesującym także dla badaczy społeczeństwa XVIII wieku. Dawne pochodzenie biblioteczne, widoczne na etykiecie na przedniej ławie, dodaje elementu do materialnej historii egzemplarza. Ciekawostka bibliograficzna, która może wzbogacić kolekcje specjalistyczne w historii gier, w poezji satyrycznej i kulturze ancien régime.

WARTOŚĆ RYNKOWA
> Cremona 1775 stanowi niszowy sektor kolekcjonerski, w którym spotykają się zainteresowanie literaturą oświeceniową i historią gier kartami. Za kompletne, nienaruszone i dobrze zachowane egzemplarze, detaliczny zakres cenowy 200–300 euro wydaje się rozsądny. Druga edycja, poprawiona przez autora, oraz specyficzny temat hazardu stanowią główne elementy zainteresowania handlowego.

OPIS FIZYCZNY I STAN
> Oprawa w całości kartonowa w odcieniu szarości z etykietą biblioteczną przy przedniej skrzydle. Egzemplarz z mankamentami oprawy i śladami użytkowania. Strona tytułowa z typograficznym układem tytułu na kilku linijkach, ornamentalne frezy, vignette z herbem zwężającym koronę i redakcyjne wskazania u dołu. Karty z nienaruszonymi marginesami. W starych księgach, z wieloletnią historią, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględnione w opisie. Ta oferta zawiera wizualizacje AI. Odwołuj się do oryginalnych fotografii, aby zweryfikować rzeczywisty stan przedmiotu. Obrazy stanowią integralną część opisu. Strony 58; (2).

CAŁKOWITY TYTUŁ I AUTOR
>Saverio Bettinelli.
> Il giuoco delle carte.
> W Cremonie, u Lorenzo Manini i Compagnia w San Niccolò, 1775.

KONTEXT I ZNACZENIE
> W XVIII wieku gra w karty zajmowała centralne miejsce w europejskim życiu społecznym. W salonach arystokracji, w kawiarniach, klubach prywatnych i w towarzyskich rozmowach, karty były powszechną rozrywką i sposobem spotkania ludzi z różnych środowisk kulturowych. Obok gier zręcznościowych kwitły te oparte na fortunie, często towarzyszone zakładami i prawdziwymi namiętnościami. Bettinelli dostrzega właśnie w tym wymiarze bogaty materiał poetycki o znaczeniu moralnym i psychologicznym. Gra staje się symbolicznym przedstawieniem ludzkiej egzystencji, w której przypadek może nagle odwrócić oczekiwania i zmienić los uczestników. Dzieło należy do ducha Oświecenia, gdy pisarze i filozofowie zwracali rosnącą uwagę ku społeczeństwu współczesnemu, jego obyczajom i zachowaniom. Wybór poematu poświęconego pozornie lekkomyślnej działalności świadczy o pragnieniu rozszerzenia literatury o nowe tematy, przekraczając tradycyjne granice poezji chwalebnej i mitologicznej. Poprzez połączenie ironii, obserwacji społecznej i refleksji moralnej, Il giuoco delle carte stanowi istotne świadectwo włoskiej kultury zabawowej oraz związku między rozrywką, fortuną i dyscypliną namięt w epoce Świateł.

KRÓTKA BIOGRAFIA AUTORA
>Savero Bettinelli (Mantua, 1718–1808) był jezuitą, poetą, krytykiem literackim, historykiem i włoskim intelektualistą, jednym z protagonistów kultury oświeceniowej XVIII wieku. Wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, prowadził zajęcia i przebywał w ważnych środowiskach kulturalnych Włoch i Europy. Zyskał dużą rozpoznawalność dzięki Listom Wirgiliusza, opublikowanym w 1757 roku, w których wygłaszał krytyczne sądy na temat włoskiej tradycji literackiej, wywołując ostre polemiki, zwłaszcza za swe uwagi na temat Dantego. Autor Listów angielskich, tragedii, utworów poetyckich i dzieł historycznych, w tym Del risorgimento d'Italia negli studi, nelle arti e ne' costumi dopo il Mille. Jego twórczość świadczy o stałym zainteresowaniu odnową kultury włoskiej, smakiem literackim i krytyczną obserwacją ludzkich zachowań. W Giuoco delle carte te cechy objawiają się w nietypowej materii, podejściu z ironia i moralną wrażliwością charakterystyczną dla literatury siedemnastowiecznej.

DRUK I OBIEG
> Pierwsze wydanie Giuoco delle carte ukazało się w Cremonie w 1774 roku, u Lorenzo Manini. Pozycja ta zdobyła wystarczające zainteresowanie, by uzasadnić nowe wydanie już w kolejnym roku. Drugie wydanie z 1775 roku na frontyspizie nosi wyraźnie zapis «Edizione seconda riveduta dall'Autore», co stanowi ważny element bibliograficzny, bo świadczy o bezpośredniej ingerencji Bettinelliego w redakcję tekstu. Dzieło ukazało się w okresie, gdy poezja dydaktyczna i satyryczna cieszyła się szczególną popularnością wśród włoskiej inteligencji. Wybór nietypowego tematu, jakim jest gra w karty, pomógł odróżnić utwór od konwencjonalnej poezji. Tekst wpisuje się także w rynek wydawniczy, zdominowany przez krótkie dzieła skierowane do czytelników zainteresowanych obyczajami współczesnymi i ciekawostkami literackimi. Nie ma pewności co do nakładu edycji Cremona z 1775 roku ani liczby egzemplarzy pierwotnie dystrybuowanych. Obecność dzieła w zbiorach bibliograficznych i w handlu starociami świadczy o przetrwaniu tej ciekawostkowej, mniej znanej produkcji Bettinelliego, dziś cenionej głównie za niezwykły temat i interes w historii społecznej gry.

BIBLIOGRAFIA I REFERENCJE
>Dzieło należy do twórczości poezji minorowej Saverio Bettinelli'ego oraz do tradycji literatury dydaktycznej i satyrycznej włoskiej XVIII wieku. Pierwsze wydanie opublikowano w Cremonie w 1774 roku; drugie, poprawione przez autora, Cremona, Lorenzo Manini, 1775. Poematem interesuje się szczególnie bibliografia historyczna poświęcona grom w karty, zabawom ancien régime i kultus literackiem iluministów. Wskazanie na autorską rewizję nadaje drugiemu wydaniu szczególną wagę filologiczną, podczas gdy anotacje świadczą o charakterze objaśniającym i moralnym dzieła. Publikacja stanowi istotny dokument recepcji literackiej hazardu w Italii XVIII wieku i odnajduje naturalne miejsce w zbiorach poświęconych historii obyczajów, literaturze włoskiej i kultury zabawowej Europy.