Amelia Pelaez (1896-1968) - Maternidad

Rzadki obraz kubańskiej malarki Amelii Pelaez. Jest to obraz olejny na płótnie o wymiarach 71 x 50,5 cm. Obraz jest sygnowany i datowany w prawym dolnym rogu.

Proweniencja

Kolekcja prywatna, Hawana, Kuba
Sarracino Gallery, Coral Gables, Floryda, USA
Fernando Duran Auctions, Arte Contemporaneo, 28 grudnia 2020, numer katalogowy 40

Amelia Pelaez
Amelia Peláez y de Casal urodziła się w drugim roku ostatniej kubańskiej wojny wyzwoleńczej przeciwko Hiszpanii, 5 stycznia 1896 roku w Yaguajay, w prowincji Las Villas na Kubie. Jej rodzina należała do kubańsko-kreolskiej klasy średniej i cieszyła się zarówno zamożnością, jak i wysokim statusem społecznym, ponieważ jej ojciec, Manuel Peláez y Laredo, był lekarzem okręgowym. Ponadto jej matka, Maria del Carmen del Casal y Lastra, była siostrą wybitnego latynoamerykańskiego poety modernistycznego Juliana del Casala. Dzięki tym koneksjom rodzina Peláez należała do najwyższych kręgów intelektualnych Kuby.

Peláez urodziła się w wielodzietnej rodzinie i wszyscy rozpoczęli naukę pod okiem pani Carmen del Casal y Lastra, która uczęszczała do Covenant and Academy of Visitation w Mobile w Alabamie. Ze względu na pozycję Kuby pod panowaniem hiszpańskim edukacja była zdominowana przez hiszpańską elitę rzymskokatolicką. Nauczanie w domu prawdopodobnie zapewniło dzieciom Peláez mniej stronnicze wychowanie i pozwoliło ich matce uczyć je według własnego uznania, bez hiszpańskiego programu nauczania. Pierwszy kontakt Peláez ze światem sztuki nastąpił za sprawą malarki Doñi Magdaleny, która wcześniej działała w ruchu niepodległościowym związanym z wojną z lat 1895–1898.

W 1915 roku doktor Manuel Peláez y Laredo zachorował i przeprowadził się z rodziną do Hawany, gdzie mogli żyć w większym komforcie. Zmarł jednak w ciągu roku, a dom, w którym osiedlił rodzinę, miał pozostać z nią przez całe życie. Dom przy Estrada Palma 261 w dzielnicy La Vibora stał się zarówno miejscem zamieszkania, jak i źródłem inspiracji dla Peláez w późniejszych latach. Dom, nazwany Villa Carmela na cześć matki Peláez, został zbudowany w 1912 roku i łączył elementy architektury neoklasycznej oraz bardziej tradycyjnej kubańskiej architektury kreolskiej. Wysoka, biała fasada i kolumny wprowadzały elementy neoklasycznego wzornictwa; kolumny takie można dostrzec w tle wielu obrazów Peláez. Architektura kreolska wnosiła więcej elementów dekoracyjnych, a żelazne ogrodzenie i ozdobne okna są tego najlepszymi przykładami w La Villa Carmela. Pawilon w ogrodzie, otoczony roślinami i ptakami, miał stać się główną pracownią Peláez, a inspiracja przyrodą znalazła również odzwierciedlenie w niektórych jej obrazach. Dzieła Peláez zdobiły ściany i korytarze La Villa Carmela, wypełniając dom obrazami, które powstały pod jego wpływem.

W 1916 roku Peláez rozpoczęła naukę malarstwa w Szkole Sztuk Pięknych San Alejandro, gdzie edukację rozpoczynało wielu kubańskich malarzy jej pokolenia. Większość wykładających tam artystów uprawiała francuski styl neoklasyczny, czerpiący inspirację z podobnych nurtów greckich i rzymskich. Praktyki te nie odpowiadały Peláez ani jej własnemu podejściu do sztuki, znalazła jednak kulturowego i artystycznego mentora na zajęciach z koloru w 1918 roku, prowadzonych przez wykładowcę Leopolda Romañacha (Gómez-Sicre, s. 13). Romañach, choć uprawiał romantyczny realizm, był tolerancyjny i otwarty na znacznie szersze formy ekspresji artystycznej. Jego wpływ na sztukę Peláez można dostrzec w jej obrazie Veleros z 1925 roku, przedstawiającym tematykę morską, podobnie jak cała twórczość Romañacha, a także wykorzystującym jego paletę barw i delikatne pociągnięcia pędzla. W 1924 roku Peláez spędziła wakacje, studiując w Arts Students League w Nowym Jorku pod kierunkiem profesora Bridgmana. Ta podróż była wyjątkowym etapem jej edukacji, ale pozostawiła ją w dużej mierze niezadowoloną z ograniczonej liczby stylów artystycznych, z którymi się zetknęła. Wzięła sprawy w swoje ręce i w 1927 roku, dzięki stypendium macierzystej uczelni, wyjechała do Paryża, podobnie jak wielu jej kolegów ze studiów.

Wraz z równie ambitną artystką Lydią Cabrerą Peláez uczęszczała na zajęcia w kilku paryskich akademiach sztuki, między innymi w Académie de la Grande Chaumière, École des Beaux-Arts i École du Louvre. Po czterech latach studiowania francuskich nurtów artystycznych Peláez wciąż nie odnalazła swojego powołania w malarstwie, więc zapisała się do Académie Moderne Fernanda Légera. Studiowała tam scenografię i dynamikę koloru pod kierunkiem Alexandry Exter, kobiety, która wywarła ogromny wpływ na sztukę i życie Peláez. Exter wprowadziła Peláez w świat modernizmu, abstrakcji oraz nowych i wyjątkowych sposobów wyrażania form i posługiwania się kolorem. Od Exter Peláez nauczyła się także pewności siebie i determinacji jako profesjonalna artystka.

W 1933 roku Peláez wystawiła 33 prace w Galerie Zak przy Rue de l’Abbaye w Paryżu. Jej kolekcja obejmowała 21 martwych natur, dziewięć pejzaży i osiem portretów kobiet. Wystawa spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem, a w następnym roku, po tym sukcesie, artystka wróciła na Kubę.

W wieku 38 lat Peláez wróciła na Kubę, gdzie znalazła się w kraju pogrążonym w zawirowaniach gospodarczych i politycznych. Jej pierwsza indywidualna wystawa w ojczyźnie odbyła się w 1935 roku w Lyceum, organizacji kobiecej, której celem było promowanie kubańskiej kultury poprzez sztukę, muzykę i literaturę. Po powrocie Peláez dołączyła także do kubańskiego ruchu awangardowego, Vanguardia.

Jednym z czynników napędzających działalność polityczną na Kubie było dążenie do autonomii i nadzieja na nowy system rządów. Vanguardia przyczyniała się wówczas do krzewienia nacjonalizmu, wykorzystując sztukę do poznawania i definiowania kubańskiej kultury jako odrębnej całości. Podczas gdy inni artyści zgłębiali afrocubanismo i criollismo, badające odpowiednio pochodzenie afro-kubańskie i euro-kubańskie, Peláez skupiała się na swoim doświadczeniu cubanidad, w ramach którego badała rolę odizolowanych i często kontrolowanych kobiet z wyższych sfer, do czego pozwalały jej związki rodzinne z rdzenną kulturą Kuby.

Marapacifico, 1936
Jej obrazy nabrały bardziej kobiecego i feministycznego charakteru, gdy Peláez wróciła na Kubę. Jej prace ukończone w ojczyźnie ukazują rozwój jej charakterystycznego stylu, inspirowanego owocami, architekturą i tradycyjnymi kubańskimi witrażami.

W miarę rozwoju swojego stylu artystycznego Peláez pracowała również przez dłuższe okresy wyłącznie w jednej technice. W latach 1935–1936 tworzyła niemal wyłącznie ołówkiem, z niewielkimi przerwami na wykonanie dwóch fresków. Podobny okres nastąpił na początku lat pięćdziesiątych, kiedy skupiła się na ceramice i stworzyła ceramiczny mural dla Krajowego Urzędu Rachunkowego.

Chociaż obrazy Peláez mogą dziś osiągać ceny tysięcy dolarów, zarabianie na życie jako artystka było dla niej niezwykle trudne. Jej pierwsza wystawa na Kubie po powrocie z Paryża nie przyniosła żadnej sprzedaży, a Peláez poświęcała dużo czasu na prowadzenie lekcji sztuki na Kubie, by uzupełnić nieregularne dochody ze sprzedaży prac. Kolejną trudnością, z którą się mierzyła, było zaakceptowanie sztuki nowoczesnej. Był to rozwijający się nurt, ale wiele osób nie akceptowało jego podejścia stylistycznego. W latach czterdziestych kubańscy moderniści w końcu zdobyli uznanie dzięki objazdowej wystawie nowoczesnej sztuki kubańskiej, która odwiedziła Stany Zjednoczone, Europę i Amerykę Łacińską. W 1941 roku prace Peláez po raz pierwszy pokazano w Nowym Jorku na łamach czasopisma Norte, co w kolejnych latach doprowadziło do kilku zakupów jej dzieł przez Museum of Modern Art.

Jako kobieta Peláez zajmowała szczególne miejsce w świecie awangardy, ponieważ mogła patrzeć na kubańskie życie i tradycję z innej perspektywy. Żyła znacznie bardziej na uboczu niż jej koledzy malarze z awangardy i była jedną z niewielu kobiet uczestniczących w latynoamerykańskim ruchu artystycznym. Wizja cubanismo Peláez w wyjątkowy sposób przyczyniła się do realizacji kubańskiej tradycji, a jej niepowtarzalny język wizualny przekazywał odbiorcom jej społeczne troski i emocje.