Sancti Thomae - Opera Omnia - 1740

ŚWIEŁO NIEDOBCYCH: CAŁOŚĆ DŁUŻNYCH ARCHIWISTYKA V VALENCIA
PIERWSZE WYDANIE WENECKIE
Jest to prestiżowy siedemnastowieczny zbiór pism św. Tomasza z Villanovy, słynnego kaznodziei dominikanina i arcybiskupa Valencii, który przeszedł do historii ze względu na swoją niezwykłą miłosierdzie wobec ubogich. Opublikowany w Wenecji w 1740 roku, to monumentalne wydanie w dużym formacie skrywa duchową i teologiczną myśl jednego z liderów hiszpańskiej reformy katolickiej. Urozmaicone przez frontispis z portretem wyrytym przez Pietra Monako, prezentuje elegancki red frontispisie w czerwieni i czerni oraz bogatą składnię typograficzną. Szczególnie interesująca jest kontekst konwentualny potwierdzony dawnymi rękopisami notarialnymi.

STRESZCZENIE
Ważne pierwsze weneckie wydanie Opera Omnia św. Tomasza z Villanovy, urodzonego Tomása García Martínez (około 1488–1555), opublikowane w 1740 roku w weneckiej drukarni Santo Pecori. Dzieło gromadzi znane wówczas pismy słynnego teologa, kaznodziei i arcybiskupa Valencii, postaci kluczowej dla duchowości augustiańskiej i odnowy religijnej Hiszpanii XVI wieku. Tom mieści obszerne zbiory kazań, refleksji teologicznych i nauk moralnych poświęconych wierze, życiu chrześcijańskiemu, pokucie, miłości bliźniego i zbawieniu duszy. Szczególnie znacząca jest rola przypisywana kaznodziejstwu jako narzędziu edukacji religijnej i duchowej przemiany. Wydanie wyróżnia się łacińskim układem na jednej i dwóch kolumnach, marginesowymi notatkami, frontispisem w czerwieni i czerni oraz piękną antyportą litograficzną z portretem świętego, autorstwa Piotra Monako. Obecność dawnego zapisu posiadania i darowizny odnoszącego się do zakonnika dominikańskiego z Reggio dodaje interesujący element historii egzemplarza, dokumentując jego krążenie w środowisku kościelnym we Włoszech.

DLACZEGO KUPIĆ
Dzieło o szczególnym znaczeniu dla kolekcjonerów ksiąg religijnych, teologii katolickiej, duchowości augustiańskiej i wielkich zbiorów kazań z XVIII wieku. Pierwsze wydanie weneckie z 1740 roku łączy w jednym tomie pisma dostępne wówczas św. Tomasza z Villanovy, jednego z najważniejszych przedstawicieli kaznodziejstwa katolickiego w Hiszpanii XVI wieku. Duży format, antyporta sygnowana przez Piotra Monako i frontispis drukowany w czerwonym i czarnym nadają publikacji godny uwagi wartość bibliograficzną i dekoracyjną. Dodatkowy element interesujący stanowi oprawa w twardej pergaminowej oprawie z tytułem ręcznie napisanym na grzbiecie i posrebrzanymi brzegami, charakterystycznymi dla bibliotek kościelnych wieku XVIII. Notatki o pochodzeniu, odnoszące się do Fra Domenico Maffei i klasztoru San Domenico w Reggio, stanowią materialne świadectwo krążenia książki w środowiskach religijnych. Dzieło oferuje również ważne źródło do studiów nad kaznodziejstwem, miłosierdziem i społeczną wrażliwością Kościoła XVI wieku. Tom nadaje się do specjalistycznych zbiorów historii Kościoła, hagiografii, kultury hiszpańskiej i duchowości chrześcijańskiej.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Pierwsze wydanie weneckie Opera Omnia z 1740 roku reprezentuje rynek kolekcjonerski specjalistyczny, napędzany znaczeniem autora, ikonografią i jakością wydań religijnych wenecjańskich XVIII wieku. Biorąc pod uwagę stan egzemplarza opisany, z drobnymi urwiskami pergaminu, otworami sarny i kilkoma literami uszkodzonymi przez galerii, orientacyjna wartość handlowa mieści się w granicach 500–700 euro. Zachowany antyporta oraz ręczne notatki pochodzenia stanowią czynniki sprzyjające.

SYTUACJA FIZYCZNA I STAN
Oprawa w pełnym twardym pergaminie z wygiętymi żebrami i tytułem ręcznie napisanym na grzbiecie; posrebrzane brzeg i barwione cięcie. Tekst łaciński ustawiony naprzemiennie w jednej i dwóch kolumnach, z chizami i marginalnymi odniesieniami. Frontispis drukowany w czerwieni i czerni, ozdobiony ornamentami typograficznymi. Antyp porta grawerowana przez Pietro Monaco, przedstawiająca św. Tomasza z Villanovy. Dodatkowy ornament na początku sekcji numerowanej. Inicjały zdobione i finiale wytłoczone. Na recto karty tzw. guardii przód znajduje się ręcznie zapisany zapis darowizny: «F. Domenico Maffei presidente in S. Domenico di Reggio quae dono dedit librum hunc Fr. Domenico...». Oprawa z śladami użytkowania i czasów, ślady korniki wygasłe. W książkach dawnych, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględnione w opisie. Niniejsza insertacja zawiera Wizualizacje AI. Odwołuj się do oryginalnych fotografii, aby zweryfikować faktyczne warunki przedmiotu. Obrazy stanowią integralną część opisu. Kolacja: (10) stron wstępnych; XXXVII stron ponumerowanych w numeracji rzymskiej; (2) stron nieponumerowanych; 866 kolumn ponumerowanych, odpowiadających 433 stronom drukowanym w dwóch kolumnach; (26) stron końcowych nieponumerowanych.

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Sancti Thomae a Villanova.
Opera Omnia.
Venetiis, Excudebat Sanctes Pecori, 1740.

KONTEKST I ZNACZENIE
Św. Tomasz z Villanovy był jedną z najbardziej reprezentatywnych postaci odnowy duchowej katolickiej Hiszpanii w XVI wieku, okresie charakteryzującym się potrzebą wzmocnienia formacji duchowieństwa, poprawy opieki nad ubogimi i promowania życia religijnego bardziej zgodnego z naukami ewangelicznymi. Działalność jego miała miejsce w kontekście wcześniejszym i równoczesnym do soboru trydenckiego, gdy Kościół katolicki był w trakcie głębokich przemian duchowych i instytucjonalnych. Wstępując do Zakonu Braci Augustianów, Tomasz wykształcił duchowość opartą na modlitwie, pokorze, kaznodziejstwie, a przede wszystkim na konkretnym praktykowaniu miłosierdzia. W 1544 roku został arcybiskupem Valencii, i wiele zasobów kościelnych poświęcał na pomoc ubogim, sierotom i osobom w trudnościach, zyskując przydomek „ojciec ubogich”. Jego kazania stanowią ważne świadectwo katolickiej duchowości renesansowej Hiszpanii. W jego przemówieniach teologia często łączy się z morałem, zwracając szczególną uwagę na odpowiedzialność bogatych wobec potrzebujących, wartość jałmużny, na nawrócenie osobiste i godność człowieka. Jego nauczanie wpisuje się w tradycję augustiańską, która przypisuje fundamentalną rolę łasce Bożej, przemianie wewnętrznej i miłości do Boga i bliźniego. Zbiory Opera Omnia zachowują zatem wartość wykraczającą poza sferę wyłącznie religijną, oferując świadectwa kultury społecznej, kaznodziejstwa i moralnej wrażliwości Kościoła katolickiego w XVI wieku.

KRÓTKA BIOGRAFIA AUTORA
Tomás García Martínez, znany jako San Tommaso di Villanova, urodził się około 1488 roku w Fuenllanie, w Kastylia hiszpańska, i zmarł w Valencia 8 września 1555 roku. Pochodząc z rodziny zamożnej, otrzymał solidne wykształcenie humanistyczne i teologiczne na Uniwersytecie w Alcalá de Henares, jednym z głównych ośrodków kultury w renesansowej Hiszpanii. W 1516 roku wszedł do Zakonu Braci Augustianów w Salamance, a w 1518 został wyświęcony na księdza. Dzięki swoim zdolnościom intelektualnym i duchowym pełnił ważne stanowiska w Zakonie, wyróżniając się jako kaznodzieja, przełożony zakonny i formator. W 1544 roku został mianowany arcybiskupem Valencii, stanowisko to objął z oporem i sprawował aż do śmierci. Podczas swojego episkopatu promował formację duchowieństwa, odnowę dyscypliny kościelnej i liczne inicjatywy pomocowe. Jego sława wynikała przede wszystkim z niezwykłej hojności wobec ubogich, którym przeznaczał znaczną część dochodów archidiecezji. Był szczególnie wrażliwy na los porzuconych dzieci, chorych i ubogich rodzin, promując zorganizowane formy pomocy i wsparcia. Jego kazania, charakteryzujące się głębią doktry­nialną i żywiołową ekspresją, szeroko się rozpowszechniały także po śmierci. Beatyfikowany przez papieża Piusa V w 1618 roku, kanonizowany przez papieża Aleksandra VII w 1658 roku. Jest uznawany za jednego z największych świętych tradycji augustiańskiej i wzorzec pastoralnej miłości w Kościele katolickim.

HISTORIA DRUKU I OBIEG
Pisma i kazania Św. Tomasza z Villanovy zaczęły krążenie po jego śmierci w zbiorach rękopiście­nskich i kolejnych wydaniach drukowanych, przyczyniając się do szerzenia jego sławy kaznodziei i duchowego przewodnika. W XVII wieku ukazywały się zbiory jego dzieł, często zorganizowane w tomy kazań i religijnych mów, które szeroko krążyły w środowiskach augustiańskich i kościelnych bibliotekach europejskich. Kanonizacja w 1658 roku jeszcze bardziej zwiększyła zainteresowanie konserwacją i publikacją jego pism. Weneckie wydanie z 1740 roku, wydane przez Santo Pecori, przedstawia Editio prima Veneta, czyli pierwsze wydanie weneckie, a nie pierwszą ogólną publikację dzieł autora. Tytuł Opera Omnia quae hactenus reperiri potuerunt podkreśla intencję zebrania wszystkich wówczas dostępnych pism, zgodnie z formułą często stosowaną w wielkich teologicznych zbiorach nowożytnych. Tom wyróżnia się dużym formatem, złożoną numeracją kolumnową i obecnością aparatu ikonograficznego o szczególnym znaczeniu. Antyporta wyryta przez Piotra Monako, artystę działającego w Wenecji w XVIII wieku, stanowi istotny element produkcji litograficznej religijnej wieku. Zastosowanie czerwieni i czerni w frontispisie nadaje publikacji majestatyczność, podczas gdy układ typograficzny w dwóch kolumnach pozwala skondensować znaczne ilości tekstu w jednym dużym tomie. Nie ma pewności co do oryginalnej liczby egzemplarzy. Obecność notatek pochodzeniowych w proponowanym egzemplarzu potwierdza funkcję tych publikacji jako narzędzi badawczych, kaznodziejskich i religijnego kształcenia.

BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Pierwsze weneckie wydanie Opera Omnia z 1740 roku stanowi znaczące świadectwo rozpowszechnienia pism Św. Tomasza z Villanovy w katolickiej Europie XVIII wieku. Tom ma szczególne znaczenie dla historii Zakonu Augustianów, renesansowej kaznodziejstwa hiszpańskiego i duchowości Reformy Katolickiej. Zbiór dokumentuje fortunę dzieł świętego na prawie dwa wieki od jego śmierci i osiemdziesiąt lat od kanonizacji. Antyporta wyryta przez Piotra Monako stanowi unikalny element bibliograficzny i artystyczny, podczas gdy frontispis w czerwieni i czerni oraz szeroka numeracja kolumn potwierdzają cechy wielkich edycji teologicznych Wenecji. Godne uwagi są także dawne notatki posiadania i darowizny, które pozwalają powiązać egzemplarz z historią bibliotek religijnych włoskich i konwentowego obiegu książek w XVIII wieku. Wydanie zostało odnotowane w historycznych katalogach bibliotek europejskich, potwierdzając jego ważność w tradycji edytorskiej dzieł augustiańskich."} } };