Antonio Morato (1903–1989) - Composizione Anatomica

AUTOR

Antonio Morato (Este, 17 marca 1903 – Padwa, 13 marca 1989) kształcił się w tętniącej życiem Padwie lat dwudziestych, poza tradycyjnymi ścieżkami akademickimi. Początkowo bliski założeniom ruchu „Novecento”, wyróżniał się wyjątkową wrażliwością figuratywną, opartą na instynktownym przylgnięciu do rzeczywistości. Lubił bowiem określać artystów mianem „zwierząt w okularach”, zdolnych wcześniej wyczuć to, co unosiło się w powietrzu. Na swoich pierwszych płótnach, poświęconych martwym naturom, maskom i pejzażom, łączył autentycznie ludowy temperament z niezwykłą dbałością o formę i kompozycję.

Po wojnie jego język artystyczny ewoluował, przyswajając picassowskie rozbicie przestrzeni oraz kolorystykę Matisse’a, by od końca lat pięćdziesiątych zwrócić się ku bardziej intymnej i pozbawionej złudzeń twórczości. Stroniąc od przemijających mód, w późnym okresie nadał swoim pracom bardziej introspektywny ton: pierwotna, idylliczna pieśń weneckiego pejzażu ustąpiła miejsca malarstwu wyrażającemu wyraźną niechęć wobec postępującej urbanizacji i cywilizacji przemysłowej. Typowe dla niego motywy przedstawiał za pomocą oszczędniejszego i bardziej syntetycznego opracowania barwnego, zachowując kolor jako centralny element budowania brył.

Pod względem technicznym Morato był nie tylko znakomitym malarzem sztalugowym, swobodnie posługującym się zarówno farbami olejnymi, jak i pastelami, lecz także wybitnym freskantem. Do jego najbardziej prestiżowych realizacji publicznych należą dekoracje „Sali studentek” w Palazzo del Bo oraz cykle fresków, w tym „Droga Krzyżowa”, w padewskim kościele Świętej Rodziny (1939–1940). Dziś jego prace, będące cennym świadectwem całego przebiegu jego ewolucji stylistycznej, są przechowywane i eksponowane w miejskich zbiorach Padwy, a także znajdują się w prestiżowych kolekcjach prywatnych, potwierdzając znaczenie tego oryginalnego i samotnego przedstawiciela weneckiego Novecenta.

OPIS

„Kompozycja anatomiczna”, technika mieszana na płótnie, 100 × 70 cm, datowana na lata 60. XX wieku. Choć obraz nie jest sygnowany, z całą pewnością wyszedł spod ręki Morata, co potwierdzają zarówno porównania, jak i pochodzenie dzieła — pochodzi ono od spadkobierców samego malarza. Do obrazu dołączony jest stosowny certyfikat autentyczności i pochodzenia.

Dzieło ukazuje dynamiczne napięcie ludzkiego ciała wpisanego w złożoną strukturę architektoniczną i przestrzenną. W dolnej i środkowej partii kompozycji wyłaniają się dwie nagie postacie o smukłych, nerwowych sylwetkach, przedstawione z profilu w rytmicznym ruchu wznoszenia się lub tańca: ich ciała, ugięte w kolanach w kanciastej, sprężystej pozie, wyciągają się w lewo, splatając ramiona, a nad nimi jaśnieje niewielka, słonecznie żółta kula zamknięta w niszy. Pionowy rytm sceny wyznacza pośrodku smukły filar w ukośne czarno-białe pasy; za nim, w prawym dolnym polu, wyłania się trzecia postać o pełniejszych, płynniejszych kształtach, wymodelowana w odcieniach fioletu. W górnej partii przestrzeń otwiera się natomiast na dwa plany: po lewej splątane pnie i zielone gałęzie przywodzą na myśl kulisy z drzew, po prawej zaś zarysowują się geometryczne bryły budynku ze spadzistym dachem, sąsiadujące z ochrowymi murami i schodami.

Kompozycja opiera się na rygorystycznej siatce ortogonalnej, dzielącej powierzchnię na odrębne pola, których stabilną, statyczną formę przełamuje ukośny, złożony pęd kończyn na pierwszym planie. Gęste, mięsiste i konstrukcyjne pociągnięcia pędzla łączą szerokie, kanciaste plamy budujące poszczególne elementy tła z długimi, wijącymi się smugami, obwiedzionymi ciemnymi konturami, które rzeźbią napięcie mięśni ciał. Szczególnie godna uwagi jest konstrukcja i harmonia kolorystyczna dzieła: to sam kolor tworzy plastyczną strukturę i wyznacza kolejne plany przestrzenne. Paletę zbudowano na wysmakowanej symfonii chłodnych, mineralnych tonów — szałwiowej zieleni, łupkowych szarości, malwy i głębokich fioletów — rozświetlonych energią kredowej bieli, która pozwala tłu „oddychać”. Całość wspaniale ocieplają i równoważą świetliste akcenty złocistej żółci centralnej kuli oraz ścian w prawym górnym rogu, brązowe i ochrowe barwy ziemi, a także żywe tony koralowej czerwieni i cyklamenu wzdłuż krawędzi, tworzące niezwykle spójną i muzyczną tkankę tonalną.

Obraz, datowany na lata sześćdziesiąte, w pełni wpisuje się w dojrzały i bardziej pozbawiony złudzeń okres twórczości Morata, zapoczątkowany pod koniec poprzedniej dekady poszukiwaniami o charakterze introspektywnym i samotniczym. Przyswojone po wojnie lekcje sztuki europejskiej — widoczne zarówno w picassowskim rozbiciu formy i przestrzeni, jak i w swobodzie ekspresji barwnej przywodzącej na myśl Matisse’a — prowadzą tu do bardziej oszczędnego, syntetycznego opracowania, w którym kolor pozostaje jednak bezwzględnie najważniejszym elementem budowania brył. Daleki od przemijających mód artysta wykracza już poza dawną, idylliczną pieśń weneckiego pejzażu, a w ścisłym splocie ludzkich ciał, drzew i kulis murów daje wyraz niechęci wobec postępującej urbanizacji, charakterystycznej dla jego późnego okresu. Potwierdza tym samym, że jest „zwierzęciem w okularach” — obdarzonym instynktowną wrażliwością, zdolnym wyczuć to, co unosi się w powietrzu, i przełożyć to na pełną ekspresji, poetycką wizję.

RAPORT O STANIE

Stan ogólny dobry. Dzieło jest kompletne, a jego kolorystyka i pociągnięcia pędzla pozostają żywe i dobrze czytelne.

Zdjęcie obrazu w aranżacji zostało wygenerowane przez sztuczną inteligencję i należy traktować je wyłącznie jako ilustrację poglądową. Wiążące są pozostałe zdjęcia, które wiernie przedstawiają przedmiot i jego cechy, zarówno ogólne, jak i szczegółowe.

Wysyłka z możliwością śledzenia i ubezpieczeniem, w odpowiednim opakowaniu.